Búgingi kúni el ekonomıkasyn odan ári damytý ári oǵan jańasha tynys berý úshin jobalyq basqarýdy júzege asyrýdyń mańyzy joǵary. О́tken juma kúni Aqtóbede respýblıka Premer-Mınıstri B.Á.Saǵyntaevtyń tóraǵalyǵymen ótkizilgen Úkimettiń kóshpeli májilisi osy máselege arnaldy. Jobalyq basqarý isine tán basty ózgeshelikter qandaı?
Baqytjan Ábdirulynyń aıtýynsha, bul Memleket basshysy tapsyrmasynan bastaý alatyn tereń de jan-jaqty uǵym. Iаǵnı jobalyq basqarý degenimiz - joǵary ónimdilik deńgeıinde qyzmet atqara alatyn óndiris pen ózge de qarqyndy jumys oryndaryn jappaı qurý degen sóz.
Onyń basty arnasy men tutqalary – bazalyq ındýstrııalandyrýdy órkendetýge jáne eńbek resýrstaryn tıimdi túrde paıdalanýǵa, sonymen birge ártúrli kedergilerdi joıýǵa baǵyttalǵan. Jobalyq basqarý isi ınvestorlardyń tıimdi de ońtaıly usynys-pikirlerimen ushtastyrylsa – kózdegen maqsatqa jetý birshama jaqyndaı túsedi. Ári bul – álemdegi damyǵan 30 eldiń qataryna tezirek teńelýdiń basty bir tutqasy dep atap kórsetti Úkimet basshysy.
Elimizde jobalyq basqarýdy júzege asyrýdy talqylaýǵa arnalǵan - Úkimet májilisi úshin nelikten Aqtóbe oblysy tańdalǵan?. О́ıtkeni óńirde búginde óz jumysyn bastap ketken jobalyq keńseniń qyzmetinde ózge aımaqtar da taǵylym men tájirıbe alarlyqtaı tustar bar. Bul jóninde májiliske qatysýshylarǵa Aqtóbe oblysynyń ákimi B.M.Saparbaev baıandap berdi. Oblysta ekonomıkalyq ósim bıylǵy jarty jyldyqta respýblıkalyq ortasha kórsetkishten asyp túsip, bes paıyzdyq ósimdi qurady. Munda 12 baǵyt boıynsha belgilengen basty ındıkatorlar jobalyq basqarýdyń tıimdiligin odan ári kóterýge jáne ekonomıkanyń damý qarqynyn birqalypty, turaqty túrde ustaýǵa septigin tıgizýde. Sondaı-aq tabystyń qosymsha kózderin izdestirý jónindegi is-sharalar kesheni de oń nátıjeler berip keledi.
Aımaqta jobalyq basqarý júıesin odan ári tereńdetý úshin qosymsha sharalar alynǵan. Bul birinshi kezekte jumyssyzdyq deńgeıin azaıtý men eńbek ónimdiligin kóterý maqsatyn kózdeıdi. Májiliste salalyq mınıstrlik ókili tarapynan aıtylǵandaı oblysta eńbek etýge qabiletti 495 myń jumys kúshi tirkelgen. Onyń 415 myńy tıisti qyzmetter men jumys oryndaryna tartylǵan. Iаǵnı esepteýler men taldaýlar tek 20 myń adamnyń ǵana óndiristen tys qalǵanyn kórsetedi. Salystyrmaly túrde alǵanda munyń ózi respýblıka óńirleri arasyndaǵy tómengi kórsetkish, ıaǵnı oń turǵydaǵy joǵarǵy kórsetkish bolyp tabylady.
О́ńirde óndiristik kásiporyndardy jańǵyrtýǵa arnalǵan jobalar da májilis kezinde Úkimet basshysy tarapynan qoldaý tapty. Mundaǵy túpki maqsat – buǵan 500 mıllard teńge qarajat bólý bolmaq. Bıyl bul iske 55 mıllıard teńge qarajat tartylǵan. Soǵan sáıkes 35 kásiporyndy jańǵyrtý jumystary júrgizilýde. Negizinen respýblıkamyzdaǵy kez-kelgen óńir basshysy qyzmetiniń reıtıngisi óńirge tartylǵan ınvestısııa mólsherine baılanysty bolatynyn eskersek, bul rette Aqtóbe oblysynyń ákimi Berdibek Saparbaevtyń júzi jarqyn deı alamyz. Aıtalyq, ótken jyly óńir ekonomıkasyna tartylǵan sheteldik jáne ishki ınvestısııanyń mólsheri 480 mıllıard teńge quraǵan bolsa, bıyl onyń kólemi 510 mıllıardtan kem bolmaıdy dep kútilýde.
О́mir bolǵan soń atqarylǵan istiń tıimdi de, tıimsiz de tustary bolmaı turmaıdy. Eger tıimsiz, paıda ákele bermeıtin qyzmettiń kólemin kemitý Aqtóbede jobalyq basqarýdy júzege asyrýǵa baılanysty ótkizilgen májilistiń basty arqaýynyń biri ekenin eskersek – munda tek sońǵy bir jyldyń ishinde tıimsiz jumystyń úlesi 60 paıyzǵa deıin qysqarǵany atap aıtýǵa turarlyq másele.
Úkimettiń kóshpeli májilisi ústinde Aqtóbe aglomerasııasyn odan ári damytýdyń tolǵaǵy jetken máseleleri de jan-jaqty talqylandy. Qazirgi kezde bul is 8 baǵyt boıynsha júrgizilýde. Túıip aıtqanda Aqtóbede ındýstrıalyq aımaqtyń qurylǵany bul jaıt aglomerasııanyń óndiristik bazasyn ósirýge áser etkeni atar tańdaı shyndyq. Aımaqta ońtaıly týrıstik-logıstıkalyq ortalyqtyń bolýy jáne medısınalyq klasterdiń qurylýy aglomerasııanyń qalyptasý úderisin tezdete alady.
Májilis ústinde Aqtóbe elimizdegi tórtinshi megapolıs retinde tańdalyp alynyp otyrǵany birneshe dúrkin atalyp ótti. Endeshe onyń burynǵy jaı-kúıi men búgingi jáne keleshektegi damý baǵdary Úkimet basshysy B.Á.Saǵyntaevtyń tóraǵalyǵymen ótkizilgen májilistiń basty arqaýyna aınalýy – óńirdiń kemel keleshegin aıqyndaı alary haq.
Osy oraıda respýblıkadaǵy salalyq mınıstrler osy máselege oraı Úkimet jáne oblys basshylary men májiliske qatysýshylar aldynda esep bergeni Aqtóbede ótkizilgen Úkimet májilisiniń taǵy bir ereksheligi bolmaq. Elimizdiń ózge óńirlerimen salystyra qaraǵanda Aqtóbe oblysynyń áleýmettik-ekonomıkalyq damý deńgeıi birshama joǵary ekenine eshkim talas týǵyza qoımas. Áıtse de bul tujyrymnyń ózi óńir ekonomıkasy men mádenıetin órkendetý isinde eshqandaı min men kemshilik joq degen uǵymdy týǵyzbasa kerek. Ári bulaı bolýynyń ózi tabıǵı úderis ekeni belgili.
Úlken jobalar men jumystar bolǵan jerde keıbir túıtkilder men kemshilikter de bolmaı qalmaıdy. Májilis ústinde birqatar respýblıka mınıstrleri máseleniń osy jaǵyna kóńil aýdarǵandaryna da túsinistikpen qaraýǵa bolatyn sekildi. Premer-Mınıstr Baqytjan Saǵyntaev atap kórsetkendeı munyń ózi bir-birimizden kemshilik izdeý emes, kerisinshe áli de bolsa óńirde túpkilikti sheshimin taba almaı júrgen máselelerdi birlesip oń jolǵa qoıý bolyp shyǵady.
Atap aıtqanda óńirdegi bilim berý júıesine ınvestısııa tartý máselesinde kemshin túsip jatqan tustar joq emes. Sondaı-aq bilim berý isine memleket-jekemenshik áriptestigi tutqalaryn engizý deńgeıiniń tómen ekendigi de belgili bolyp otyr. Sondaı-aq densaýlyq saqtaý men týrızm salalarynda da túbegeıli túrde qolǵa alatyn máseleler bar ekeni májilis ústinde ashyq aıtyldy. Munyń alǵashqysy ókpe aýrýlaryn emdeý dıspanseri qurylysyn aıaqtaýǵa jáne joǵary medısınalyq oqý oryndaryn bitirgen jas mamandarǵa kórsetiletin áleýmettik qoldaý deńgeıin kóterýge qatysty aıtylsa ekinshisi óńirde týrıstik-aqparattyq ortalyqty qurý isi kesheýildep jatqany jóninde jáne oblysta týrızm salasyn damytýǵa tek eki qyzmetker tartylǵanyna qatysty qozǵaldy.
Májilis ústinde Aqtóbe oblysynyń ákimi Berdibek Saparbaev tarapynan Úkimet basshysy Baqytjan Saǵyntaevtyń nazaryna birneshe usynys-pikirler aıtyldy. Onyń birinshisi oblysta tórtinshi munaı óńdeý zaýytyn salý máselesine qatysty qozǵalsa, ekinshisi elý jyldan astam ýaqyt boıy gaz tasymaldaýmen aınalysyp kele jatqan Buqara-Oral magıstraldy gaz aıdaý qubyrynyń múmkindigi men áleýeti shektelip bara jatqanyna baılanysty aıtyldy.
Al úshinshisi altyn óndiretin taý-ken baıytý óndiristik kombınatyna qosymsha qarajat bóldirý turǵysynan kórinis tapty. Oǵan qaıtarylǵan jaýapta Premer-Mınıstr alǵashqy máselege oraı bildirilgen usynys-tilektiń jaýaby aldaǵy kúzde belgili bolatynyn jetkizdi. Ekinshi máselege qatysty salalyq memlekettik qurylymdar tıisti taldaý-saraptaý jumystaryn júrgizýdi qolǵa almaq. Al altyn óndirisine qatysty máselege oraı buǵan qajetti qarajat resýrstaryn óńirdiń óz ishinen qarastyrý usynyldy.
Májilisti respýblıka Premer-Mınıstri B.Á.Saǵyntaev qorytyndylap, alda turǵan mindetterdi aıqyndap berdi. Sonyń ishinde Baqytjan Ábdiruly tutastaı respýblıkada jáne óńirlerde sıfrlandyrý deńgeıin odan ári tereńdetý qajettigi týraly oı túıdi. Iаǵnı Úkimet basshysynyń tujyrymdaýynsha sıfrlandyrý tek óndiris salasyn ǵana emes, sonymen birge ekonomıka men áleýmettik ortanyń barlyq salalaryn qamtýǵa tıis. Sondaı-aq sapaly ónim óndirý arqyly básekelestikke tótep berýdiń de orny aıryqsha. Memlekettik qoldaý sapaly eksporttyq ónimder shyǵarýdy ıgergen taýar óndirýshilerge ǵana jasalady dep atap kórsetti Úkimet basshysy.
Aqtóbe oblysyna sapary kezinde B.Á.Saǵyntaev óndiris, mádenıet, sport jáne densaýlyq saqtaý salasynda jańadan paıdalanýǵa berilgen nysandarmen tanysty. Ári B.Á.Saǵyntaev oblys pen oǵan qarasty aýdandardaǵy damý kórsetkishterine joǵary baǵa berdi.
Temir Qusaıyn,
"Egemen Qazaqstan"