Germanııa soty Katalonııanyń burynǵy kóshbasshysy Karles Pýchdemondy Ispanııaǵa ekstradısııalaý jóninde sheshim shyǵardy. Alaıda ony derbes memleket bolýǵa talpynysy úshin emes, referendým ótkizip, bıýdjet aqshasyn negizsiz jumsaǵany úshin aıyptap otyr.
Ispanııa bıligi Pýchdemondy búlik bastady degen aıyppen 30 jylǵa qamaýǵa úmittengen bolatyn. Áıtse de, Germanııa sotynyń sheshimi oǵan kedergi keltiredi. Pıreneı túbeginde memleket qarjysyn jymqyryp, jemqorlyq jasaǵandar 2-3 jyl aralyǵynda túrmege qamalady. Al alǵash ret qarjylyq qylmys jasaǵandarǵa keshirim jasalýy da múmkin.
Esterińizde bolsa, Katalonııa byltyr táýelsizdik alý jóninde referendým ótkizgen bolatyn. Avtonomııalyq aımaq halqy egemendikti qoldasa da, Ispanııa bıligi referendýmdy zańsyz dep tanydy.
Aqyry Katalonııa prezıdenti K.Pýchdemon bastaǵan birqatar sheneýnikter qýdalaýdan qashyp, 2017 jylǵy qazanda Belgııany panalaǵan edi. О́z kezeginde Ispanııa soty oǵan halyqaralyq izdeý jarııalady. Bıyl Fınlıandııadan Belgııaǵa kólikpen ketip bara jatqan kezde Germanııa polısııasy ony tutqynǵa aldy.
Ázirge K.Pýchdemondy Ispanııaǵa naqty qaı kúni ekstradısııalaıtyny belgisiz. Buǵan deıin Ispanııa joǵarǵy sotynyń ókili, Katalonııadaǵy referendýmǵa qatysty isti júrgizip jatqan sýdıa Pablo Lıarena Germanııa tarapy K.Pýchdemondy búlikke qarsy aıyptamasa, Eýropa joǵarǵy sotyna shaǵymdanatynyn jetkizgen bolatyn Ázirge sýdıa jańa sheshimge qatysty pikir bildirgen joq.
Derea aımaǵy bılik qolyna ótti
Sırııa memleketiniń qarýly kúshteri kóterilisshiler basqaratyn Derea qalasyn qaıtaryp aldy. El prezıdenti Bashar Asadqa qarsy búlik osy qaladan bastalǵan.
Úsh apta boıy Reseı ushaqtary men áskerı polısııasynyń qoldaýymen Sırııa bıligi sarbazdary birneshe mańyzdy operasııa jasady. Nátıjesinde áýe shabýyly men zymyranmen atqylaý búlikshilerge qıyn tıdi.
BUU qazirgi tańda atalǵan aımaqtyń eki júz myńnan astam turǵyny soǵys saldarynan bosyp ketkenin keltiredi. Olardyń 70 paıyzǵa jýyǵy kórshi Kýneıtra provınsııasynda bas saýǵalaǵan. BBC arnasynyń habarlaýynsha, Dereadaǵy búlikshiler qarýyn óz erkimen tastaýǵa kelisim bergeli Iordanııa shekarasyn panalaǵan on myńdaǵan adam úıine qaıtyp kelgen eken.
Dereany B.Asad áskeriniń qaıtaryp alýynyń mańyzy zor. О́ıtkeni shahardyń strategııalyq máni erekshe. Onyń ústine, Dereadaǵy kóterilisshilerdiń qarýdy óz erkimen tastaýynyń taǵy bir sebebi – elde deeskalasııa aımaqtarynyń qurylýy. Sırııa máselesine qatysty Astana prosesiniń kezekti raýndy kezinde osyndaı sheshim qabyldanǵany belgili. Sol sheshimge sáıkes, Iran, Túrkııa jáne Reseı kepilger memleket retinde Sırııada deeskalasııa aımaqtaryn qurýǵa kelisken bolatyn. Bul da Astana kelissózderiniń mańyzyn kórsetedi.
Tramp NATO-ny synǵa aldy
Brıýsselde NATO-nyń kezekti sammıti ótti. Jıynda uıymǵa múshe memleketter basshylary eń mańyzdy máselelerdi talqylady. Is-sharanyń ashylý saltanatynda sóz sóılegen uıymnyń bas hatshysy Iens Stoltenberg budan ári de Eýropa men Soltústik Amerıka birlese jumys jasaı beretinin málimdegen.
Sonymen qatar jıynda Iraktaǵy jattyǵý mıssııalary jalǵasa beretini, Iordanııa men Týnıske qoldaý kórsetiletini aıtyldy. I.Stoltenberg NATO músheleri qorǵanys salasyna bólinetin qarjynyń ulǵaıatynyn da jetkizdi. Bıyl uıymǵa múshe 8 memleket ishki jalpy ónimniń 2 paıyzyn ortaq qorǵanysqa bólse, NATO-nyń qalǵan músheleri 2024 jylǵa qaraı osy deńgeıdi baǵyndyrýdy josparlap otyr.
AQSh prezıdenti Donald Tramp sammıtte sóılegen sózinde uıymǵa múshe memleketter qorǵanysqa bóletin qarjyny IJО́-niń 4 paıyzyna deıin ulǵaıtýy qajet dep sanaıtynyn málimdedi. Alda-jalda buǵan kelispese, Vashıngton uıymnan shyǵatynyn da jetkizdi. Aq úı basshysynyń mundaı sheshimi barshany tańǵaldyrdy.
Ázirge D.Tramptyń sózi qanshalyqty shynaıy ekenin tap basyp aıtý qıyn. AQSh tarapy NATO-dan shyǵýy úshin áýeli Senattyń kelisimin alýy tıis. Iаǵnı bul el prezıdentiniń ǵana quzyryndaǵy sharýa emes. Alda-jalda Aq úı NATO-men qarym-qatynasyn úzse, alıanstyń álsireıtini anyq. Endeshe, D.Tramptyń kezekti málimdemesi Eýropanyń taǵy da bas aýrýyna aınalyp otyr.
Sholýdy daıyndaǵan
Abaı OTAR