ÚNDEÝ

Qazaqstan Respýblıkasynyń «Prokýratýra týraly»

Zańynyń 25-2 babynyń tártibi boıynsha

Qazaqstan Respýblıkasynyń Bas prokýratýrasy 2012 jyldyń 15 jáne 16 qańtaryna taǵaıyn­dal­ǵan Parlament Májilisine jáne Qazaq­stan Respýb­lıkasy­nyń máslıhat­taryna saılaýǵa baı­lanysty prokýratýra organ­da­ry konstıtýsııalyq ókilettik­te­rine sáıkes barlyq saılaý pro­sesiniń qatysýshylarymen saılaý týraly zańnamanyń dál jáne biryńǵaı qoldanylýyna joǵar­ǵy qadaǵalaýdy júzege asyra­tynyn málimdeıdi. Qazaqstan Respýblıkasynyń «Qa­­zaqstan Respýblıkasyndaǵy saı­laý týraly» Konstıtýsııalyq zańyna (budan ári – Konstıtý­sııalyq zań) saı 2011 jyldyń 16 jeltoqsany men 2012 jyldyń 13 qańtary ara­lyǵynda kandıdattarmen, partııa­lyq tizimderin usynǵan saıası par­tııalarmen saı­laý aldyndaǵy úgit júr­giziledi. Osyǵan baılanysty, zańdy­lyqty qamtamasyz etip, zań bu­zý­shylyqtardyń aldyn alý, son­daı-aq qoǵamdyq qaýipsizdikti qam­tamasyz etý, adam men aza­mat­tyń quqyqtary men bostan­dyq­taryn qorǵaý maqsa­tynda saılaý prosesine qatysý­shylar­dyń nazaryn saılaý aldyn­daǵy sharalarǵa qatysty kelesi zań­nama normalaryna aýdaramyz. Qazaqstan Respýblıkasy Kons­tıtýsııasynyń 32-babyna sáıkes Qa­zaqstan Respýblıkasynyń aza­mat­­tary beıbit ári qarýsyz jı­nalýǵa, jınalystar, mıtıngiler men demonstrasııalar, sherýler ótkizýge jáne tosqaýyldarǵa tu­rýǵa haqyly. Bul quqyqty paıdalaný memlekettik qaýipsizdik, qoǵamdyq tártip, densaýlyq saqtaý, basqa adamdardyń qu­qyqtary men bostandyqtaryn qor­ǵaý múddeleri úshin zańmen shektelýi múmkin. Konstıtýsııalyq zańnyń 27-ba­by 3-tarmaǵynyń 2-tarmaq­sha­syna saı saılaý aldyndaǵy úgit saılaý aldyndaǵy jarııa is-sharalardy (saılaý aldyndaǵy jınalystardy jáne saılaýshy­larmen (tańdaýshy­lar­men) kezde­sý­lerdi, saılaý aldyn­daǵy jarııa pikir talastar men pikir aly­sýlardy, mıtıngilerdi, sherý­ler­di, demonstrasııalardy jáne zań­namada belgilengen tártippen jáne osy Konstıtýsııalyq zańda tyıym salynbaǵan ózge de saılaý aldyn­daǵy is-sharalardy), sondaı-aq kan­dıdattardyń jáne olardyń senim bildirgen adamda­ry­nyń saılaý­shylarmen (tańdaý­shylarmen) jeke kezdesýlerin ót­kizý jolymen júzege asyry­lýy múmkin. Jarııaly saılaý aldyndaǵy sharalar kezinde, sonyń ishinde saılaý aldyndaǵy jınalys jáne saılaý­shy­larmen kezdesý kezinde forma­lary jınalystar, mıtıngiler, sherýler jáne demonstrasııalar bolyp tabylatyn qoǵam­dyq, toptyq nemese jeke múdde­lerdi bildirý oryn alady. Beıbit jınalystar, mıtın­giler, sherýler, pıketter jáne demonstrasııalar uıymdastyrý men ótkizý tártibi Qazaqstan Res­pýblıkasynyń 1995 jylǵy 17 naýryzdaǵy №2126 «Qazaqstan Respýblıkasynda beıbit jına­lys­tar, mıtıngiler, sherýler, pıketter jáne demonstrasııalar uıymdastyrý men ótkizý tártibi týraly» Zańymen retteledi. Bul zań qoǵamdyq tártipti, tur­ǵyndardyń densaýlyqtary men ómir­leriniń qaýipsizdigin qamta­masyz etýge, azamattardyń qu­qyq­tary men bostandyqtaryn saqtaýǵa baǵytta­lýyna baıla­nys­ty, jappaı jarııa sharalar aldyn ala eskertip, jergilikti atqarý organdarynyń ruq­saty­men arnaıy belgilengen jer­lerde kóliktiń, ózge de ınfraqu­rylym obektileriniń qalypty ju­mys isteýine nuqsan keltiretin bó­getterdi joıa otyryp ót­kizilýi tıis. Joǵarydaǵylardyń negizinde Bas prokýratýra saılaý prosesine qatysýshylardyń nazaryna jabyq ǵımarattardan tys jerlerdegi Kons­tıtýsııalyq zańnyń 27-baby 3-tar­maǵynyń 2-tarmaq­sha­synda kórse­tilgen jarııaly saılaý aldyndaǵy sharalar Qa­zaqstan Respýblıka­sy­nyń «Qa­zaq­stan Respýblıka­synda beıbit jınalystar, mıtın­giler, sherýler, pıketter jáne demonstrasııalar uıymdastyrý men ótkizý tártibi týraly» Zańymen belgilengen tár­tipte ótkizilýi tıis ekendigin jetkizedi. Belgilengen jınalystar, mı­tıngiler, sherýler, pıketter já­ne demonstrasııalar uıymdasty­rý men ótkizý tártibin buzý zań­namalyq aktilermen kózdelgen jaýapkershilikke ákelip soqty­rady. Saılaý aldyndaǵy shara­lar­dy uıymdastyrý jáne ótkizý kezinde Konstıtýsııalyq zańnyń 6-taraýyna sáıkes partııalyq tizimder negizinde saılanatyn Par­­lament Májilisiniń depýtat­ta­ryn jáne Qazaqstan Res­pýb­lıka­synyń máslıhat depýtta­ryn saılaý, sonyń ishinde saılaý al­dyndaǵy úgit júrgizý eki kózden qar­jylandyratyndyǵyn eskerý qajet: 1) saılaý komıssııalarymen res­pýblıkalyq bıýdjet qaraja­tynan memlekettik qarjylan­dyrý; 2) kandıdattardyń saılaý qor­lary qarajatynan memlekettik emes qarjylandyrý. Konstıtýsııalyq zańnyń 34-ba­byna sáıkes kandıdattardyń saı­­laý aldyndaǵy úgiti saılaý qorlary qa­ra­jattarynan qar­jylan­dyry­la­dy. Saılaý qoryn quraıtyn aqsha qara­jaty kandıdat, partııalyq tizim tir­kel­gen­nen keıin tıisti saılaý komıs­sııa­sy bank mekemelerinde asha­tyn arnaýly ýaqytsha shottarǵa tú­sirile­di. Saılaý qorlarynan tys saılaý naýqanyn qarjylandyrý nemese kandıdattarǵa basqa mate­rıal­dyq kómek kórsetý, sondaı-aq jeke jáne zańdy tulǵalarmen kandıdattarǵa, saıası partııa­lar­ǵa olardyń saılaý aldy qyz­metine baılanysty olar­dyń jazbasha kelisiminsiz qyzmet kórse­týge tyıym salynady. Mun­daı áreketter Qazaqstan Respýblı­ka­synyń Ákimshilik quqyq buzýshy­lyq týraly kodeksiniń 108-1, 109-1 baptarymen kózdelgen ákim­shilik quqyq buzýshylyq­tardyń quramyn quraıdy. Bas prokýratýra barlyq saılaý prosesine qatysýshylardy Qa­zaq­stan Respýblıkasynyń jap­paı ja­rııaly sharalardy ótkizý tártibi tý­raly zańnamany múl­tiksiz saq­taýǵa, azamattardyń já­ne zańdy tul­ǵa­lardyń quqyq­tary men bos­tandyqtarynyń, sondaı-aq qoǵam­nyń múddele­riniń buzylýyna jol bermeýge shaqyrady.  

Qazaqstan Respýblıkasynyń

Bas prokýratýrasy

Astana qalasy,

2011 jylǵy 17 jeltoqsan.