METRO

«Egemen Qazaqstannyń» arnaıy jobasy: Jasampazdyq jemisteri

Jıyrma jyldyń ishinde atqarylǵan ıgi isterdiń arqasynda árbir óńirimiz ózgerip, ómirimiz jaqsaryp keledi. «Egemen Qazaqstan» gazeti osyndaı órkendi ózgeristerdi beıneleıtin materıaldardy turaqty jarııalap turady.

Tómende elimizdegi iri de irgeli qala Almatydaǵy metropolıten týraly fotoreportaj berilip otyr.

Táýelsizdigimiz tuǵyrly, eldigimiz baıandy, halyqtyń ál-aýqaty jaqsy, turmysymyz saltanatty bolý úshin memleketimiz óziniń stra­tegııalyq damý josparlaryn jal­ǵastyra beretin bolady. Al egemendigimizdiń 20 jyldyǵyna ja­salǵan eń úlken tartýdyń biri – metro. Almaty metropolıtenin ashqan Elbasy Nursultan Nazarbaev  mu­nyń  elimiz úshin tarıhı oqıǵa ekendigin atap kórsetti. Al qala turǵyndary Táýelsizdiktiń 25, 30, 35 jyldyqtarynda onyń jańa tarmaqtary tusaýyn kesip, stansalar qulashyn jaıa beretin bolady dep oılaıdy. Eske sala ketelik, Almaty me­tro­polıteniniń qurylysy 1988 jyly 7 qyrkúıekte bastalǵan bo­la­tyn. Birinshi kezektiń eki joldy uzyndyǵy – 8,56 shaqyrym. Ortasha tereńdigi – 40 metr. Jer asty úń­gileý jumystarynyń uzyndyǵy – 21,74 shaqyrym. Birinshi jeliniń quramyna elektrodepo, ınjenerlik korpýs, qyzmetkerler bólmesi, «Raıymbek batyr», «Jibek joly», «Almaly», «Abaı», «Baıqońyr», «M.Áýezov atyndaǵy drama teat­ry», «Alataý» atty 7 stansa engen. Birinshi jeliniń jalpy sme­ta­lyq quny – 165,9 mıllıard teń­geni quraıdy. Memleket basshysy: «Bul Qa­zaq­stan tarıhyndaǵy erekshe ny­san, bul keshen el tarıhyna ósh­pes­teı bolyp jazylady. Qazirgi ýaqyt – qaıtalanbas sát. Táýelsiz Qazaqstan jaǵdaıynda qandaı keremet oqıǵalarǵa qol jetkizip ja­tyrmyz. Esterińizde bolar, tipti daǵ­darys keziniń ózinde  bul ny­san­dy qarjylandyrýdy toqtatqan joqpyz. Metro salýshylar qobal­jýly boldy, jumys turyp qaldy, qı­yn jaǵdaılardy bastan ótker­dik.  Biraq, men metro qurylysyn bir mınýtqa da toqtatqan joqpyn. Bul jurtshylyq úshin óte qo­laı­ly. Metro táýligine 300 myń adam­dy, al jylyna 110 mıllıon adamdy tasymaldaıtyn bolady. Bul ekologııalyq taza kólik, al stansalar beınebir kórkem shy­ǵar­ma dersiń», – dep atap ótken bolatyn. Almaty metropolıteni arhı­tek­týrasy jaǵynan da, sapalyq tur­ǵydan da TMD elderi ishinde eń úzdik, al álemdik deńgeıde eń al­dyńǵy saptaǵy iri keshen. Avto­matty jelilerdiń joǵary deń­geı­de jumys jasaýyn 29 keshen qam­tamasyz etedi. Olar – metropo­lı­tenniń avtomatıka, belgi berý, baı­lanys jáne qaýipsizdik júıeleri bop tabylady. Jyljymaly poı­yz­dardy radıoarnany qoldaný arqyly basqarý ádisi de osy metroda tuńǵysh ret qoldanylmaq. Poıyzdar men tehnologııalardy basqarý myqty qorǵalǵan sandyq júıemen iske assa, poıyzdar av­to­nomdy túrde 4 saǵatqa deıin kidirissiz qyzmet ete alady. Kúzet, órt­tiń aldyn alý, qaýipsizdik qyz­metteri qatań baqylaýǵa alynǵan. Dıspetcherlik beınebaqylaý or­ta­lyǵy metronyń ón boıyn qalt jibermeı qadaǵalaıdy. Al 2011 jyldyń naýryz aı­yn­da ekinshi jeliniń qurylysy bas­tal­dy. Onyń quramyna «Saıran», «Moskva», «Saryarqa», «Dostyq», «Qalqaman» atty 5 stansa engen. Aldyn ala esepteýler boıynsha metro kúnine 26 myń adamǵa qyz­met kórsetedi dep jobalanǵan edi. Eń sońǵy aqparattarǵa súıensek, kún saıyn Almaty metrosy 30 myń­nan astam jolaýshy tasy­maldaýda. Bul aldyn ala jasalǵan esepti aqtady degen sóz. Sondaı-aq, ár senbi «jeton kúni» dep atalady. Bul kúnderi jo­laýshylar paıdalanyp úlger­me­gen jetondarymen sapar shegýine bolady. Metroda polısııa qyz­met­kerleri qandaı da bir keleńsiz­dikter men tártipsizdikterdiń aldyn alyp, jolaýshylar qaýipsizdigin qamtamasyz etedi. Aınash ESALI, Almaty. Sýretterdi túsirgen Nurǵısa ELEÝBEKOV.