Qaraǵandyda mem­le­­ket­tik tildi oqytýdy jetil­di­rý já­­ne birizdendirý boıynsha semınar ótti

Aımaqta Elbasy N.Á.Nazar­ba­evtyń «Rýhanı jań­ǵyrý» baǵ­dar­lamasy óz jemisin berip keledi. Qa­raǵandy oblystyq tilderdi da­mytý jónindegi basqarmasyna qa­rasty jańa ortalyqtyń ashylýy – osynyń jarqyn dáleli. Mem­lekettik til saıasatyn tıimdi jú­­zege asyryp, latyn grafıka­syn engizý barysynda ádistemelik kómek kórsetý maq­sa­tynda ashylǵan «Resýrstyq til or­­talyǵy» kommýnaldyq mem­le­ket­tik mekemesiniń eki bólimi ju­mys isteıdi. Jańa ortalyqta latyn grafıkasyna kóshý boıynsha oqy­­tý jáne ádistemelik jumys, son­­daı-aq latyn grafıkasyna kó­shý boıynsha taldaý, monıtorı­ng jáne aqparattyq tehnologııa­lar bó­limderiniń mamandary aldaǵy ýa­qyt­ta uıymdardyń is-qaǵaz­daryn, BAQ-ty jáne kórneki aqparattardy latyn grafıkasyna kóshirý, latyn grafıkasyna kóshý úderisine jańa teh­­nologııalardy engizý, úsh­til­di­likti engizý baǵytynda jumys atqaratyn bolady.

Taıaýda ortalyq aýdan, qala­lar­daǵy tilderdi damytý bólim­de­­riniń mamandary men oqytý or­ta­lyqtary dırektorlarynyń ba­syn qosyp, Qazaqstan Respýb­lı­­kasynda tilderdi damytý men qoldanýdyń 2011-2020 jyl­dar­ǵa arnalǵan memlekettik baǵ­­dar­­la­masy men qazaq tilin meń­ge­rý­diń kommýnıkatıvtik tildik quzy­ret­tilikterin belgileıtin Ulttyq standart talaptaryna sáıkes mem­­lekettik tildi birizge túsirý maq­­satynda ádistemelik semınar ót­kiz­di. Semınarda «Saryarqa 2» oqý-ádistemelik kesheni negizinde mem­­lekettik tildi oqytýdyń júıe­len­­gen baǵdarlamasyn ázirleý, kýrs tyń­daýshylaryna beriletin sertı­fı­­kattardyń biryńǵaı úlgisin be­ki­tý, til oqytý ortalyqtary men ký­rstary ádiskerleriniń já­ne oqy­týshylarynyń kásibı bi­lik­ti­ligin arttyrý máseleleri tal­qy­lanyp, ortalyqtardyń áleýetin kóterip, qazaq tilin oqytýdy bir júıege keltirý úshin 2018-2020 jyldar ara­lyǵynda júzege asyrylýǵa tıis­ti is-sharalar ortaǵa salyndy. Re­sýrstyq til ortalyǵynyń dırek­to­ry Gúlnaz Mustaǵulova semınar shymyldyǵyn ashyp, oqytý orta­lyqtaryndaǵy memlekettik til­di oqytýdyń qalaı júzege asyp otyr­ǵanyna jan-jaqty toqt­al­dy. Baıandamashy óz sózinde 2018 jyldyń I jartyjyldyq qo­rytyndysy boıynsha oblys aý­ma­ǵynda memlekettik tildi oqy­tý kýrstaryna – 1398, al aǵyl­shyn ti­lin oqytý kýrsyna – 974 tyń­daý­shy qamtylǵan, onyń ishin­de ob­lystyq tilderdi damytý jó­nin­­degi basqarmasynyń tapsyr­ma­­sy negizinde memlekettik tilge – 365, aǵylshyn tiline – 165 adam qam­tylǵanyn aıta kelip, «QAZ­TE­ST» júıesi boıynsha ser­tı­fı­kat­tyq testileýdiń úsh­jyl­­dyq qo­ry­tyndysymen tanys­tyryp, tes­til­eý boıynsha al­dymyzda tur­ǵan mindetterge ba­sa nazar aýdar­dy. So­nymen qo­sa aımaqtardaǵy oqytý orta­lyq­ta­rynyń hal-ahýalyna toqtalyp ótti.

Búginde memlekettik til saıasatyn júzege asyrý maqsatynda Balqash, Shahtınsk, Jezqazǵan, Temirtaý, Saran qalalarynda tilderdi oqytý ortalyqtary ashylyp, memlekettik jáne aǵylshyn til­deri oqytylýda. Aıta ketý kerek, bul kúnde jumysyn dóńge­le­tip otyrǵan ár ortalyqtyń ózin­dik ereksheligi bar. Atap aıt­qan­da, Jezqazǵan ortalyǵy ózi­niń ornalasqan geografııalyq jaǵ­daı­yna baılanysty orta jáne odan jo­ǵary deńgeı toptaryn oqytyp, «She­shendik óner» kýrsyn júrgizip otyr­ǵan birden-bir ortalyq bolsa, Balqash ortalyǵy shtattyq keste boıynsha maman sany eń kóp ári memlekettik tilge oqytqan tyńdaýshy sany jaǵynan da kósh bastap tur. Shahtınsk ortalyǵyna kele­tin bolsaq, «QAZTEST» júıe­si boıynsha oqytý ádistemesin du­rys qalyptastyryp úlgergen orta­lyq retinde jemisti eńbek etip kele­di. Al Temirtaý jáne Saran qa­lalary ózge ult ókilderi tyǵyz qo­nys­tanǵan qala bolǵandyqtan, qa­zaq tilin oqytý máselesi áli bir­neshe jyl boıy kún tártibinen túspeýge tıisti. Semınarda atalǵan ortalyq ókilderi jergilikti jerde til saıasatyn júzege asyrýǵa óz­de­ri­niń qosqan úlesi týraly, at­qar­ǵan ju­mystary tóńireginde sóz qoz­ǵa­dy.

Odan ári resýrstyq til orta­ly­ǵy­nyń latyn grafıkasyna kóshý boı­ynsha oqytý jáne ádistemelik ju­­mys bóliminiń meńgerýshisi Ju­par Jaqanova qordalanyp qal­­ǵan máselelerge toqtalyp, ony sheshý joldarynda birlesip ju­mys isteýge shaqyrdy. Ortalyq j­u­mys­taryn jandandyrý úshin júıe­li jumys jasaý qajettigin ba­sa aıtty.

Elbasymyz: «Halyqaralyq tá­ji­rıbelerge súıene otyryp, qazaq tilin oqytýdyń qazirgi zamanǵy ozyq baǵdarlamalary men ádisterin ázir­lep, engizý qajet. Memlekettik til­di tıimdi meńgerýdiń eń úzdik, ınno­va­sııalyq ádistemelik, tájirıbelik oqý-quraldaryn, aýdıo-beınematerıaldaryn ázirleý kerek», – dep atap kórsetken edi. Respýblıka kóle­minde osy baǵytta birshama ju­mys atqaryldy. Sonymen qosa Qaraǵandy oblysynyń memlekettik tildi oqytýdyń ádistemesin jetil­di­rý baǵytynda úlken jobany júzege asyrǵanyn atap ketý kerek. Qaraǵandy oblysy tilderdi da­mytý jónindegi basqarmasynyń qol­daý kórsetýimen Ulttyq standa­rt talaptaryn basshylyqqa alǵan be­s­deńgeılik «Saryarqa 2» oqý-ádis­te­melik kesheni ázirlendi. Qazirgi ýaqytta tildi oqytý júıesin biriz­den­dirý barysynda «Saryarqa 2» oqý-ádistemelik kesheniniń alatyn orny erekshe. Keshenniń A1 já­ne A2 deńgeılerine arnalǵan oqý quraldary respýblıkaǵa taraldy. Oqý quraly sóıleý áre­k­etiniń túrleri boıynsha deń­geı­lep oqytýdyń halyqaralyq tájirıbelerine negizdelgen.

Resýrstyq til ortalyǵynyń la­tyn grafıkasyna kóshý boıynsha oqytý jáne ádistemelik jumys bóliminiń ádiskeri Ásııa Smyqova jańa álipbıdi oqytyp-úıretýdiń ádistemesin kórsetti.

Semınar jumysyn qorytyn­dy­la­ǵan resýrstyq til ortalyǵynyń dırek­tory Gúlnaz Mustaǵulova alda­ǵy josparlarmen bólisti. Al­daǵy ýaqytta resýrstyq til orta­ly­ǵy janynan jumys toptary qu­rylatynyn, top músheleriniń kúshi­men memlekettik tildi oqytý bary­synda sheshimin tappaı otyrǵan bi­raz máseleniń basy qaıyrylyp, oń nátıjege qol jetkizýge bolatynyna toqtaldy.

Qaırat ÁBILDA,

«Egemen Qazaqstan»

Qaraǵandy oblysy