Dári-dármek saýdasy onlaın júıede qadaǵalanady

 Osy ýaqyt ishinde turǵyn­dardy tegin preparattarmen qamtamasyz etý úshin bólingen qarjy 6,4 ese shamasynda kóbeıgen. Demek, mem­­leket atal­ǵan saladaǵy kómek kó­lemin art­tyrǵany anyq. Sondaı-aq bıyl ambý­latorııalyq dárilerdi satyp alý ortalyqtandyryldy. Ná­tı­­jesinde preparattardy onlaın júıede satý jolǵa qoıylyp, 23 mıllıard teńge únemdeldi.

Jasyratyny joq, tegin dári-dár­mekpen qam­tamasyz etýdegi eń ir­geli másele  sozylmaly aýrýmen­ aýyratyn naýqastardyń ti­zimge kirmeı qalýy men qa­­­jetti tegin dári-dármekke qa­­­­rajat bólýdiń durys jos­parlanbaýy bolyp otyr. Ekinshiden, jergilikti deń­geıde qarjylandyrýdyń qıyn­­­dyǵynan azamattardyń dári-dármek jetim­sizdigin kó­rip qınalýy der edik. Dári-dármek jetkizýdiń mánisine úńilgen saıyn memleket tarapynan qamtamasyz etiletin tegin qyzmet túrinde biraz máse­leniń shıkiligi barlyǵy aıqyndalyp otyr. Bıyldan bastap bul olqylyqty she­shýdegi naqty qadamdardyń tizbegi jasaldy. Al­ǵashqy­sy dári-dármekterdi satyp alý boıynsha biryńǵaı dıs­trıbıýtrdiń tegin ambýlatorııalyq dárimen qamtamasyz etý máselelerin zerde­leıtin qanatqaqty joba retindegi baılanys ortalyǵy iske qosyldy.

2018 jyldyń 1 toqsa­­nynda elimiz­degi 404 medı­sı­­nalyq uıym­ǵa tegin ambý­la­­to­rııalyq dárimen qam­ta­­­ma­syz etý maqsatynda 22,3 mlrd teń­ge kó­lemindegi dá­ri-dár­mek jónel­tildi. Tu­tas alǵanda, bir­yń­ǵaı dıs­trıbıýtrdiń tizimi boıyn­sha ambýlatorııalyq jáne sta­sıo­nar­lyq dárimen qam­tamasyz etýge arnalǵan 1040 ataýly dári-dár­mek sa­­­­­­typ alyndy. Bul satyp alý sharalarynyń onlaın re­­­ji­minde ótkizilgenin de aı­ta ketý lázim. Al dárilik preparattardy satý men satyp alýdaǵy aıtýly jańa­lyq – elektrondy veb-por­taldyń iske qosylýy bolyp otyr. Dári-dármekti satyp alýda burynǵy qaǵaz­bas­tylyq keri ysyrylady jáne farmasevtıkalyq kom­­panııalardyń árbir lot boıynsha jasaǵan qadamy ashyq túrde júrgiziledi. Eń tómengi ba­ǵa qoıylǵansha satylym barysy báse­kege qatysýshylardyń bárine aıqyn kórinýi úshin bir mezette atqarylady. Bul «barmaq basty, kóz qysty» sybaılastyqqa tosqaýyl bolatyny anyq.

Densaýlyq saqtaý mınıs­tri Eljan Bir­tanovtyń aıtýynsha, dárimen qam­tamasyz etýde elek­­trondy satyp alýdy engizý densaýlyq saqtaýdy sıfrlandyrý sheńberinde júzege asyrylatyn mańyzdy joba.

Elektrondy portaldyń fýnk­sıo­nal­dylyǵy qara­paıym jáne qoljetimdi ári osyǵan deıin bar­­lyq salada ótkizilip júrgen mem­lekettik satyp alýǵa uqsas. Joba dá­ri­­­lik preparattardy satyp alý týraly zańnamanyń bar­lyq talabyn eskere oty­­ryp ázirlengen. Satyp alý­ǵa qatysatyn kompanııa ókil­derinde atalǵan uıymda tir­kelgen elektrondyq san­dyq qoltańbasy bolýy ǵana min­detti. Al basqa sharýalar usynylǵan reglamentke sáı­kes standartty tenderlik rásim­derdiń barlyq satylaryn qamtıdy.

Densaýlyq saqtaý mınıs­triniń aıtýynsha, aımaqtarda josparlaý jumysy durys júrgizilmeıdi. Sonyń saldarynan bir jerde dári-dármek jetispeı jatsa, endi bir jerde artyǵymen satyp alynǵan preparattar qoımalarda jatyr. Bul degenimiz – memleket qazynasynan shyqqan qyrýar qarjy. «Sýdyń da suraýy bar» degen. Osyndaı olqylyqty boldyr­maý maqsatynda «SK-­Farmasııanyń» keıbir aqparattyq júıelerdi óza­ra qosýy nátıjeli boldy. «Osynyń arqasynda emxa­nalarǵa jetkiziletin dáriler­diń kólemin kórip otyramyz. Máselen, dáriger resept jazyp berse, naýqas adam dárini aldy ma, almady ma, álde dári áli qoımada jatyr ma, bárin kórýge bolady. Negizi, keıbir óńirde kóp dári-dármek qoımada jatyr», dedi E.Birtanov.

Mınıstrdiń sózine qa­raǵanda, búginde barlyq ákimdikterge naýqastardyń tizimin elektrondy formatqa aýystyrý týraly tapsyrma berildi. Al elektrondy for­matqa aýystyrý – dárilik preparattarǵa suranysty avtomatty túrde josparlaý degen sóz. «Qajetti dári elektrondy por­tal arqyly satyp alynady. Pasıentke SMS arqyly, ıá bolmasa, mobıldi qosymsha arqyly xabarlama túsedi. Ol dárini alǵany nemese almaǵany týraly jaýap beredi. Soǵan qaraı jospar jasalady»,  dedi E.Birtanov.

Portal aprobasııadan­ ótip, qajetti túzetýler en­gi­zilgennen keıin veb-resýrs­ta áli júzege asyryl­ma­ǵan satyp alý pozı­sııa­lary bo­ıynsha 2018 jylǵa arnal­ǵan dárilerdi satyp alý uıym­dastyrylady. 2019 jyly pasıentterdi tegin dárilik qamta­masyz etý úshin dári-dármekterdi satyp alý­dyń barlyǵy elektron­dyq for­matta júzege asyrylmaq.

Portal Elektrondyq kom­­mersııa orta­lyǵynyń plat­­­formasynda jumys is­teı­di. Onda elektrondyq mem­lekettik satyp alý portaly, «e-Mınfın» jáne «Qazy­nashylyq – klıent» negizderi qarastyrylǵan. «SK-Far­masııa» ókilderi jobanyń áleý­mettik mańyzdylyǵyn eske­re otyryp, Elektrondyq kom­­mersııa ortalyǵy arqyly óteýsiz negizde júzege asyrady. Osylaısha tegin dári-dár­mek pasıentter úshin veb-portal arqyly satylyp alyn­baq.

Anar TО́LEÝHANQYZY,

«Egemen Qazaqstan»