Mamyr aıynan beri Mıhaılov selolyq okrýgine qarasty Arhıpov aýylynyń turǵyndary aýyl ákiminiń isin túsine almaı mazasy ketti. Daýdyń basy aýyl ákimi Ádilbek Kákimbekovtiń selolyq okrýg apparaty men «Zarıa» aksıonerlik qoǵamy arasyndaǵy jaıylymdyq jerdi paıdalaný týraly ótken jyly 17 mamyrda jasalǵan memorandýmdy jalǵastyrmaı, toqtatqanynan shyqty.
Ákim basqa kórshi okrýgtegi «Súleımenov B.I» sharýa qojalyǵyna artyqshylyq berip, aýyl turǵyndaryna da, «Zarıa» aksıonerlik qoǵamynyń jetekshisi Aleksandr Klımkoǵa da eshnárse aıtpaı, memorandýmǵa qol qoıǵan. Arhıpov turǵyndary jaıylym retinde paıdalanatyn 1303 gektar jer bar. Aýyl ákimi «Jaıylymdar týraly» zańnyń 4-babyna sáıkes osy jerdi kimge beretini týraly turǵyndar qatysqan jıyn ótkizýi tıis edi. Biraq máseleni ákim «úndemeı» ózi sheshken. Negizinen bul jerdi «Zarıa» AQ 21 jyldan beri aýyl ákimdigimen memorandým arqyly paıdalanyp keledi. Sharýashylyq tarapynan sharttardyń barlyǵy da oryndalyp otyrǵan.
– Aýyl ákiminiń nege bulaı jasaǵany ózine málim bolǵanymen, ózgege túsiniksiz. «Zarıa» AQ arqasynda aýyldaǵylar mal ustap otyr. Turǵyndar kúnine 5 tonnaǵa jýyq sút ótkizedi. Olar ótken jyly 920 tonna sút tapsyryp, 80 mıllıon teńge tabys tapqan. A.Klımko jaqynda sharýashylyqqa jem-azyq daıyndaıtyn quny 143 mıllıon teńge bolatyn tehnıkalar aldy, – dedi aýdan ákiminiń orynbasary Qurmanǵazy Sádýaqasov. Aıtpaqshy, jyl saıyn mal azyǵyn daıyndap júrgen jerge sharýashylyq bıyl erte kóktemde ekpe shóp egip tastaǵan bolatyn. Eger selolyq okrýgi apparaty men «Súleımenov B.N» sharýa qojalyǵy arasyndaǵy memorandýmnyń kúshi joıylmaǵanda «Zarıa» AQ 10 mıllıon teńgeden astam qarjyǵa shyǵyndanatyn edi. Onyń ústine aýyl adamdarynyń ustap otyrǵan mal sany azaıar edi, tapqan tabysy azaıǵan soń adamdardyń aýyldan kóshýi bastalady.
A.Klımko amalsyz aýdan ákimine shaǵymdanady. Meńdiǵara aýdanynyń ákimi Erlan Temenov aýyl ákimine «Súleımenov B.N» sharýa qojalyǵymen jasaǵan memorandýmnyń kúshin joıýǵa, «Zarıa» AQ-men kelisimdi jalǵastyrýǵa tapsyrma bergenimen, ony oryndamaıdy. Aýdan ákimi muny Memlekettik qyzmet jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy is qımyl agenttiginiń Qostanaı oblystyq departamentine habarlaıdy. Departament qyzmetkerleri Mıhaılov selolyq okrýgi ákimi Á.Kákimbekovtiń «Memlekettik qyzmet týraly» zańy men «Ádep kodeksiniń» talaptaryn buzýyna qatysty tekserý júrgizdi. Ústimizdegi jyldyń 12 shildesinde oblystyq departament bastamasymen aýyl ákimi Á.Kákimbekov jaýapkershiligi týraly másele sheshilgenshe ýaqytsha qyzmetten shettetildi.
– «Zarıa» sharýashylyǵynda 140-160 adam jumys isteıdi. Qalǵan turǵyndar qorasyndaǵy maldyń ónimimen kún kórip otyr. Aýyldaǵy ár úıden bir adam sharýashylyqta istese, qalǵany mal ustasyn degen oımen olardyń jem-shóbine kómektesemiz. Turǵyndardyń malyna arnalǵan jerdi memorandýmmen alyp, ony jylda óńdeımiz, ekpe shóp egemiz, sóıtip pishendeme, jem-shóp daıyndaımyz. Qazir aýyldyń maly sharýashylyqtyń malynan kóp. Jerdi osylaı qarqyndy óńdep paıdalanbasaq, qýańshylyq jyldary tabıǵı shóp aýyl malyna jetpeıdi. Qys qatty, uzaq bolǵandyqtan maldy 8 aıdaı jemdeımiz. Al «Súleımenov B.N» sharýa qojalyǵynyń qýatty tehnıkasy joq, ózi aýyldan 50 shaqyrym qashyqta turady, – deıdi A.Klımko. Sharýashylyq jetekshisiniń bul sózin aýyl turǵyndary da rastady.
– Bul Keńes Odaǵy kezindegi «Zarıa» ujymshary edi. Sharýashylyq 90-shy jyldary bankrot bolmaýy úshin aksıonerlik qoǵam retinde tirkeldi. Sharýashylyqtyń aty ózgergenimen kóp dástúri saqtalǵan. Aýyl adamdary 20 basqa deıin saýyn sıyr ustaıdy, sút ótkizedi. Jazda shópti baıaǵy ujymshar kezindegi ádetpen turǵyndardyń úıine túsirip beredi. Sharýashylyq shópti jumysshylaryna ózindik qunymen, qalǵanyna naryq baǵasymen satady. Qysta soıatyn soǵymyn da jurt sharýashylyqqa baılatyp alady.Arhıpov aýylynyń turǵyndary 30 jyldan beri qysta pesh jaqpaıdy, ortalyqtandyrylǵan jylý qubyry arqyly úıge jylý kelip tur. О́tken jyly Aleksandr Petrovıch aýyldaǵy jylý qubyryn jańalady, jurttan bir tıyn alǵan joq, sharýashylyq esebinen jasady. Aýylǵa áleýmettik jaǵynan barynsha kómektesip otyrady. Halyq osyndaı kásipkerge senim bildirse, jerdi nege basqaǵa berý kerek?, – deıdi aýyl turǵyny Bekbolat Jáýikov.
Á.Kákimbekovtyń tártiptik isi oblystyq Ádep keńesinde qaraldy. Onda ákim óziniń kinásin moıyndaǵan joq, sotqa júginetinin, «Zarıa» AQ memorandýmmen berilgen 825 gektar jerdiń syrtynda 904 gektar jerdi zańsyz jáne maqsatsyz paıdalanyp otyrǵanyn, jaıylymdyq jerge dándi daqyl sepkenin aıtady.
– Biz shabyndyqqa aınaldyrǵan jerge ekpe shóppen birge dándi daqyldyq qospa sebemiz, áıtpese jem-azyqtyń qunary bolmaıdy. «Sıyrdyń súti – tilinde» ekenin sharýa biledi. Sosyn artyq jer joq. Bar-joǵy 1300 gektar jerden 904 gektar jer qalaı artyq qalady? 400 gektardan astam jerge mal jaıylmaı ma? Jamylǵy daqyl eki jyldyq túıejońyshqany bir jerge eki ret sebemiz, sony túsindire almadym, – dedi Aleksandr Petrovıch. Al ákim turǵyndardyń maly jaıylatyn jerdiń 1700 gektar ekenin dáleldegisi keledi.
Keńes músheleri ákimdi qyzmetten bosatýǵa usynys jasady. Memlekettik qyzmet jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl departamentiniń basshysy, Ádep keńesiniń tóraǵasy Salaýat Múksımov Bıznes pen ınvestısııalardy sybaılas jemqorlyqtan qorǵaý jobalyq keńsesine sheneýnikterge qatysty birneshe shaǵym túskenin aıtty.
– Laýazym ıeleri Elbasy, halqymyz senim kórsetken qyzmetti adal atqarýy tıis, – deıdi Salaýat Syılybaıuly.
Aýyl ákimi memlekettik qyzmetker bolýmen qatar, ózin osy laýazymǵa saılap qoıǵan aýyl adamdarynyń senimin de arqalaǵan adam. Aýyl turǵyndary kez kelgen máselede aldymen ákimge júgiredi, júginedi. Al ákim adassa, aýyl qaıda barmaq?...
Názıra JÁRIMBET,
«Egemen Qazaqstan»
Qostanaı oblysy,
Meńdiǵara aýdany