Qazaqtyń keń baıtaq jeriniń asty Mendeleev kestesi túgel tabylatyn kenimen ǵana emes, ejelgi babalarymyzdyń órkenıetine kýá qazynalarymen de baı ǵoı, shirkin! «Ejelgi Taraz eskertkishteri» memlekettik tarıhı-mádenı qoryq-mýzeıiniń Qostanaıǵa tórt kúnge kelgen kórmesi osynyń dálelindeı.
Kórme ejelgi Tarazdyń sheberleri altynnan jasaǵan áshekeılerimen qatar kóne qalanyń orta ǵasyrlardaǵy órkenıetinen de mol habar beredi. 2000 jyldan asa tarıhy bar búgingi Taraz qalasy jalǵyz emes. Qoryq-mýzeı qaraýyna engen 30 tarıhı-mádenı eskertkishtiń ishinde 5 arheologııalyq qalashyq – Aqyrtas, Qulan, Balasaǵun, О́rnek, Qostóbe halyqaralyq dárejede, ıaǵnı IýNESKO-nyń Búkilálemdik muralar tizimine engen. Respýblıkalyq dárejedegi 25 eskertkishtiń qataryndaǵy Aısha bıbi, Babadja Hatýn, Qarahan baba, Tekturmas, Dáýitbek keseneleri búginge jetken Tarazdyń injý-marjany sanalady. «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamalyq maqalasyn negizge alǵan tarazdyq mýzeı qyzmetkerleri Memlekettik «Ejelgi Taraz eskertkishteri» tarıhı-mádenı qoryq-mýzeıiniń qurylǵanyna 20 jyl tolýyna oraı halqymyzdyń tarıhı qazynalaryn elge kórsetýge saparǵa shyǵypty.
– Arheologııalyq qazba zertteýleriniń arqasynda Taraz qalasynan úsh myńnan asa tarıhı máni joǵary qundy jádigerler tabyldy. Solardyń 266 túrin alyp keldik. Qostanaılyqtar Túrgeshter zamanynda soǵylǵan kúmis, qola teńgelerdi, saýda-sattyq barysynda kelgen qytaılyq teńgeler men buıymdardy, Qarluq qaǵanatynyń áshekeı buıymdary men turmystyq zattaryn, Qarahandar dáýiriniń mádenıetinen syr shertetin kúmis pen qoladan jasalǵan baqyr teńgelerdi, bútindeı kómbe kúıinde tabylǵan áıel adamnyń altyn, kúmis áshekeılerin, Úısin dáýirine jatatyn qola aına men shash túıreýishterdi, taǵy basqa qundy jádigerlerdi tórt kún tamashalady, – deıdi qoryq-mýzeı qorynyń bas saqtaýshysy Anna Krokosheva. Qostanaılyqtardy kóne qala kórmesinde altyn áshekeılermen birge ejelgi qalalardan jetken sý qubyry qyzyqtyrdy. Qyshtan minsiz etip quıylǵan qubyrlar qazaq dalasyndaǵy joǵary órkenıettiń bolǵandyǵyna kórermenniń kózin jetkizedi.
– Dalamyzdaǵy ejelgi qalalar mádenıe- ti qalaı keremet bolǵan deseńizshi! Meni qysh qubyr tań qaldyrdy. Aısha bıbi kesenesinen alynǵan oıýly taqtalar orta ǵasyrlardaǵy qalalarda qurylystyń damyǵanynan habar beredi. Aısha bıbi týraly ańyz da halqymyzdyń rýhanı baılyǵyna jatady. Qysqasy, kórmeden jan dúnıem baıyp shyqtym, – dedi Qostanaı qalasynyń turǵyny Ásem Jaqypova.
Kóne Taraz qazynalary qostanaılyqtardy tańdandyrýmen birge, olardyń maqtanysh sezimin de týǵyzdy.
Názıra JÁRIMBET,
«Egemen Qazaqstan»
QOSTANAI