Astanaǵa Dábeı aqsaqal kelgen. Aqyn, jazýshy Yrysbek Dábeıdiń ákesin Almatyda bir-eki ret kórip, áńgimesin tyńdaǵanmyn. Eskiniń adamy ǵoı, Altaıdyń ańyzyn, qıssa-dastandardy jadynan óshirmeı saqtap kele jatqan qarttyń áńgime aıtý máneri de kópke uqsamaıdy. Biz uıyp tyńdaımyz. Tyńdaýshysyn tapqan atamyz, ózi de aqynjandy kisi, shabyttanyp ketedi.
Astanadaǵy aǵamyzdyń úıine keletinin estip, ádeıi sálem bereıik dep bardyq. Birqydyrý áńgime aıtyldy. Dastarqanǵa bata jasalyp, syrtqa shyǵýǵa yńǵaılanǵanymyzda qolyna taıaǵyn alǵan aqsaqal: «Bul taıaqqa baılanysty bir oqıǵa aıta keteıin» dep sál bógeldi.
– Atajurtqa kóship kelgen soń, Maqanshydaǵy Kókterek aýylynda eki-úsh jyl turyp, Jansúgirovke kóshtik. Sonda bir jamaǵaıynymyz bar edi. Yrysbektiń «Qulaǵyńyzǵa sybyrlaıynshy» deıtin áńgimesindegi kisiniń balalary. Sol: «Kóship bara jatyrsyń. Meni umytyp ketersiń. Myna taıaǵymdy ustap júr. Qolyńa alǵan saıyn men esińe túsermin» dep bergen. Sodan birneshe jyldan keıin Allanyń qalaýymen osy taıaqty ustap Mekkege bardym. Qonaq úıge ornalasar kúni, esik aldyna umytyp ketippin. Ertesi esime túsken soń, janymdaǵy uıymdastyrýshy jigitterge izdettirip edim, tappaı keldi. Qosh dedik. Sodan juma kúni jaınamazymdy qaǵbaǵa qaratyp jaıyp, namaz oqyǵaly turǵanymda bir qart adam taıaq ustap kele jatyr eken. Jaqyndaǵanda ańǵarsam, meniń taıaǵyma uqsas. E, taıaq degen uqsaı bermeı me dedim. Basqa jaqqa emes, týra meniń janyma kelip, ol da jaınamazyn tósep, taıaqty ortamyzǵa qoıyp otyrdy. Anyqtap qarasam, ózimdiki. «Myna taıaq meniki edi» dep aıtýǵa taǵy uıalyńqyrap: «Aqsaqal, taıaq ózińizdiki me?» dedim.
– Joq, osydan bes-alty kún buryn bir jigitter taýyp aldyq dep ákelgen soń, ustap júrmin, – dedi.
– Bul meniń taıaǵym edi, – dep edim:
– O, Alla, Mekkede bir sabaq jip joǵalmaıdy deýshi edi. Mine, alyńyz, – dep ózime qaıtardy. Mıllıon adamnyń ishinen joǵalmaı, buıyryp kele jatqan taıaǵym osy. Senderge áńgime bolsyn, – dep aqsaqal úıden shyǵa berdi.
Dastarqan basynda óleń oqylyp, aqsaqaldyń jas kúnindegi áńgimesin tyńdap áserlenip shyqqan betimiz edi. Bul oqıǵa da erekshe tolqytty. Ár nárseden jaqsylyq taýyp, ár jaratylystan hıkmet sezetin osy kisilerdiń izgi qasıetin joǵaltyp alǵandaımyz. Bizdiń sezimderimiz de ózgerip ketkendeı. Qytaıda turǵanynda halyq jaýy dep, túrmege túsip, aldyna «jaý» degen jazýy bar taqtaı ilinip, basyna qaǵazdan qalpaq kıgizip, kóshe aralatqanda da Táńirine bir narazy sóz aıtpaǵan Dábeı qarttyń: «О́lmegen qul altyn aıaqtan sý isher» degen. Túrmede taıaq jep, bas jarylyp, qan aqty. О́lgen joqpyz. Mekkege baryp, zámzám ishtik. Altyn aıaqtan sý ishken degen sol emes pe?!» degen sózi, endi, kóńilden ketseshi.
Baǵashar TURSYNBAIULY,
«Egemen Qazaqstan»