Sarbazdar kez kelgen qıyndyqty eńserýge daıyn

– Ádilbek Qalıbekuly, bıyl Armııa oıyndarynyń baǵdarlamasyna baıqaýlardyń jańa túrleri engi­zilip, olardy ótkizý geografııasy keńeıtilgenin kórip otyrmyz. Oıyn­darǵa qatysýshy elderdiń sany da artqan. Endi bul sharanyń mańyzy tý­raly tarqatyp aıtyp berseńiz.

– Armııa oıyndary – halyqaralyq dáre­jedegi teńdessiz shara. Jyl sa­ıyn uıym­dastyrylatyn atalmysh shara áskerı qyzmetshilerdiń tájirıbe almasyp, biliktilikterin jetildirip qana qoımaı, halyqaralyq deńgeıdegi áskerı yntymaq­tastyqty da nyǵaıta túsedi. Onyń ústine osy biregeı sharanyń álem­dik sporttyq dodalardan esh kemdigi joq. 

Baıqaý jyl saıyn kóptegen mem­le­ket­terdiń qyzyǵýshylyqtaryn týǵyzyp, áskerı oıyndar halyqaralyq áske­rı yntymaqtastyqtyń, tájirıbe almasý­dyń jańa nyshanyna, beıbitshilik pen ynty­maqtastyqtyń kepiline aınaldy. Ár jyl saıyn saıysqa túsý prosesi jetil­dirilýde. 

Bıyl bul jarysta «Astana», «Oń­tús­tik», «Batys» «Shyǵys» óńirlik qolbas­shylyǵynyń áskerı qyzmetshileri óner kórsetýge laıyqty dep tanyldy. Olar qazir Reseıdiń («Tank bıatlony», «Áskerı barlaý úzdikteri», «Avıadarts», «Qarý sheberi», «Elbrýs saqınasy», «Áskerı-medısınalyq estafeta», «Dalalyq as úı», «Adal dos», «Kúzet saqshysy», «Jol patrýli», «Avtobrondy tankti tehnıka sheberleri», «Qaýipsiz orta», «Desanttyq vzvod», «Ashyq sý», «Injenerlik formýla», «Rembat», «Áskerı rallı»), Qazaqstannyń («Suńqardyń ańshylyǵy», «Artıllerııalyq oq atý sheberleri», «Senimdi aıla-tásil»), Ázerbaıjannyń («Teńiz kýbogy»), Armenııanyń («Dostastyq jaýyngeri»), Belarýstiń («Mergen shebi»), Irannyń («Tereńdik) jáne Qytaıdyń («Teńiz desanty», «Sývorov qysymy», «Ashyq aspan», «Qaýipsiz baǵdar») aýmaqtarynda baq synap jatyr. 

– Oıynǵa qatysýshylardy irikteý, daıyndyq sharalary qalaı ótti?

– Qazaqstan Qarýly Kúshteriniń komandalary Armııa halyqaralyq oıyndary-2018 saıysynyń baıqaýlaryna qatysý úshin daıyndyqty erte bastap, sheberlikterin barynsha shyńdady. Sóıtip bas-aıaǵy 300-ge jýyq áskerı qyzmetshi jarysqa qatysatyn memleketter aýmaǵyna dittegen ýaqytta jetti. 

Jalpy ArHO qatysýshylary kúrdeli kóp deńgeıli irikteýden ótti. Birneshe aı boıy túrler men ásker tekteriniń, «Astana», «Ońtústik», «Batys», «Shyǵys» óńirlik qolbasshylyqtarynyń úzdik áskerı qyzmetshileri irikteldi. Olar Qarýly Kúshterdiń namysyn qorǵap jatqandyǵyn tolyq túısinedi. Al elimizdiń aýmaǵynda «ArHO-2018» sheńberinde «Artıllerııalyq oq atý sheberleri», áskerı baılanysshylardyń «Senimdi aıla-tásil» baıqaýy jáne ushqyshsyz ushý apparattarynyń «Suńqardyń ańshylyǵy» saıysy ótýde. 

О́z kezeginde qarý-jaraq, áskerı tehnıkalardyń da jaramdylyǵyna mańyz berildi. Máselen, qazaqstandyq áskerı ushqyshtar Reseı Federa­sııa­synyń aýmaǵynda ótkizilip jatqan «Avıadarts – 2018» baıqaýyna qatysý úshin 4++ úlgisindegi SÝ-30SM maıdan­dyq jáne armııalyq avıasııanyń ushý appa­rattaryn tasymaldaýdy júzege asyrdy. Oǵan qosa «Avıadarts – 2018» baıqaýyna qatysý úshin úzdik ushý jáne ınjenerlik-avıasııalyq quram iriktelgen bolatyn. 

– Halyqaralyq oıyndar ereje­sinde, onyń tiziminde bizdiń áskerıler úshin úırenshikti emes saıystar bar ma?

– Qarýly Kúshterimizdiń Joǵarǵy Bas Qolbasshysy Nursultan Ábishuly Nazarbaev júktegen mindetter boıynsha qazir bizdiń áskerıler kez kelgen qıyndyqty eńserýge daıyn. Muzdaı qarýlanǵan bizdiń ásker dalalyq, sýdaǵy jáne taýdaǵy jaǵdaılarǵa tez beıimdelip, utqyr sheshim qabyldaı alatyndyǵymen de erekshelenedi. Oǵan ótken jyldardaǵy nátıjeler dálel bola alady. 

Máselen, bıyl «Elbrýs saqınasy» baıqaýy Kabardın-Balqar jerinde ótýde. Ol jerde áskerı qyzmetshiler aldymen taýly jerge beıimdelý kýrsynan ótkizildi. Sonan soń kerek-jaraqty da­ıyndaý, qarýdy retke keltirý jáne atys­ta synaýǵa múmkindik berildi. 

Bul jumystarǵa Qorǵanys mınıstrligi Taýly daıyndyq ortalyǵynyń bastyǵy polkovnık Aman Kaımýldınov jetek­shilik etýde. Jospar boıynsha jarys úsh kezeńde ótedi. Birinshi kezeń skalod­romdaǵy jeke órmeleýdi, taýly jerdegi baǵdarlaýdy, skalodromda tizbektegi órmeleýdi, taýly kedergiler jolaǵy men top quramynda taýdaǵy oq atýdy qamtıdy. Ekinshi kezeń barysynda qatysýshylarǵa ózen arqyly paralleldi jáne aspaly ótkelden ótýdi oryndaý, tastaqty ýchaskeni eńserý, marsh júgirýdi oryndaı otyryp, Mı-8 tikushaǵynan desanttaýdy, kóterilý men túsýge muz ýchaskesin buzyp ótý, sondaı-aq jaralyny tasymaldaý qajet. Úshinshi kezeńde konkýrsanttarǵa berilgen marshrýt bo­ıynsha qarýmen jáne kerek-jaraqpen marsh júgirýdi oryndaýǵa jáne Elbrýs taýynyń batys shyńyna (bıiktigi – 5642 metr) shyǵýǵa týra keledi.

Biz osy kúrdeli baıqaýdyń ózinde eleýli tabysqa jetetindigimizge senim­dimin. Bizdiń jaýyngerlerdiń ata-babadan mı­rasqa qalǵan rýhy men jigeri mol. Bul – áskerı mashyq pen tájirıbeden de joǵary qasıetter.

– Áńgimeńizge rahmet.

Áńgimelesken

Serik ÁBDIBEK,

«Egemen Qazaqstan»