Qaraǵandy oblysynda katodty mys óndiretin kásiporyn iske qosyldy

Zaýyttyń jobalaýy men qurylysyn «Caravan Resources» tobyna kiretin qazaqstandyq kompanııa mamandary iske asyrdy. Búginde óndiristik úderis synamaly rejimde iske qosylyp, daıyn ónimniń synaq partııasy alyndy.

– 2016 jyly jobany geo­lo­gııalyq barlaý jasaýdan bas­taǵan edik, sonan soń tehnolo­gııany zertteýge kiristik. So­nymen qa­tar bir mezgilde joba­laýmen aına­lystyq, – deıdi «Sa­ry-ArkaCopperProcessing» JShS-na ki­retin «Caravan Re­sou­rces» kompa­nııalar toby dırektorlar ke­ńesiniń tóraǵasy Qaırat Satyl­ǵanov. – Eki jylda aýqymdy ju­mystar atqarylyp, búginde joba­myzdyń qurylysyn aıaqtadyq. Joba jylyna 9 myń tonna katodty mys óndirýge múmkindik beredi. О́nim túgeldeı eksporttalatyn bolady.

Jańa zaýyt halyqaralyq standarttarǵa saı zamanaýı úlgide salynyp, jabdyqtalǵan. Atap aıtqanda, kásiporyn sehtarynda «OUTOTEC» (Fınlıandııa), «BatemanAdvancedTechnologies LTD» (Izraıl, Italııa), «TELESTACK Ltd» (Uly­brı­ta­nııa), «DYNAPOWER LLC» (AQSh), Metso toby (Fınlıandııa) sekildi osy saladaǵy kóshbasshy kompanııalardyń ozyq úlgidegi tehnologııalyq qurylǵylary orna­tylǵan.

Erekshe atap óterligi, óndiris tolyǵymen avtomattandyrylǵan jáne «Indýstrııa 4.0» baǵdar­la­masynyń talaptaryna saı keledi. Avtomattandyrý Outo­tec fın kompanııasy jasap shyǵar­ǵan Proscon tehnologııalyq úderis­terdi basqarý júıesi negizinde quralǵan.

Búginde zaýytta 550 adam jumys isteıdi. Olar negizinen jaqyn mańdaǵy aýdandardyń turǵyn­dary. Jumyskerler úshin bar­lyq jaǵdaı jasalǵan. Kásip­oryn bazasynda turýǵa arnalǵan bes korpýs bar, jeke ashana ju­mys isteıdi.

Zaýyt qurylysy oblys ákim­digi men Investısııalar jáne damý mınıstrliginiń bel­sendi qoldaýymen júr­gizildi. Kom­panııa Qaraǵandy obly­synyń kásip­kerlikti qoldaý kartasynyń sýbektisi bolyp sanalady. So­nyń arqa­synda oǵan salyqtyq jeńil­dik­ter jasalǵan. Sonymen qatar kompanııaǵa qarjylyq ınstı­týttar úlken qoldaý kórsetti. Naqty aıtar bolsaq, «Sesna­bank» 60 mln AQSh dollarynan astam somaǵa nesıelik resýrs usynǵan.

Atap óterlik taǵy bir jaıt, katodty mysty óndirý endi sheteldik mamandardyń qaty­sýynsyz júzege asyrylady.

– Zaýytty óz kúshimizben sal­dyq. Dálirek aıtqanda bul aý­qymdy isti túgeldeı  qazaq­stan­dyq mamandar júzege asyrdy. Endi mine, oblys ákiminiń, Inves­tısııalar jáne damý mı­nıstrliginiń jáne «Sesna­bank­tiń» qoldaýymen zaýyt óziniń jumysyn synamaly rejimde bas­tap otyr, – dedi Qaırat Sa­tyl­ǵanov qýanyshyn jasyra almaı.

Jańa kásiporyn synamaly rejimde óz jumysyn bastaǵan kúni Qaraǵandy oblysynyń ákimi Erlan Qoshanov «Sary-ArkaCopperProcessing» JShS-ynda bolyp, kásiporynnyń tynys-tirshiligimen tanysty. О́ńir basshysyna mys ken orny, úgitý-suryptaý kesheni, shoǵyrly siltisizdendirý ýchaskesi men óndiristik ǵımarattar – ekstraksııa jáne elektrolız sehtary kórsetildi.

Ákim áńgime barysynda kásip­orynnyń qorshaǵan ortaǵa tıgizer zalaly bar-joqty­ǵyna basa mán berdi. 

– Bul óndiris ekologııalyq turǵydan qanshalyqty qaýipsiz? Qazirgi bar qor qanshaǵa jetedi? – dep surady Erlan Qoshanov kompanııa dırek­torynan.

– Birinshi saty – mıneraldy shıkizatty qaıta óńdeý. Úgitý kesheni úsh úgitý kezeńinen jáne eki jolaqtan quralyp salynǵan. Munda daıyn ónim úgitilgen ken.Ony shoǵyr­ly siltisizdendirý ýchaskesine jiberedi. Onda 60 birlikten quralǵan qoıma kesheni ornalas­qan. Sıkl tolyǵymen tuıyqtalǵan, ıaǵnı ekologııalyq jaǵynan qaýipsiz. Birinshi ekstraksııa sehyna túsetin eritindi bir lıtrge 45 gram­ǵa deıin baıytylady. Seh jarylǵysh jaǵynan qaýipsiz bolǵandyqtan qorǵaý deńgeıi óte joǵary, arnaıy ótkizgishtik rejim jáne avtomatty túrde órt sóndirý júıesi bar. Biz óndiristegi qaýipsizdikke qatty mán beremiz. Eń sońynda biz ekinshi elektrolız sehyna jiberiletin elektrolıt alamyz. Tehnologııalar boıynsha aıtarym, daıyn ónim – katodty mys alýǵa bolatyn mıneraldy shıkizatty metallýrgııalyq qaıta óńdeýdiń tolyq sıkly. Ken qory 15-20 jylǵa je­tedi, – dep málimdedi «Sary-Arka­CopperProcessing» JShS dırektory Rýstam Dúsipov.

«Sary-­Arka­Copper­Pro­ces­sing»­­­ ­JShS-ǵa kiretin «Caravan Resources» kompanııalar toby dırektorlar keńesiniń tóraǵasy Qaırat Satylǵanovtyń aı­týyn­sha, shildeniń sońynda daıyn ónimniń birinshi toptamasy alyndy. Kásiporyn qazirdiń ózinde iri halyqaralyq treıder­ler­diń biri – Trafigura kompanııa­symen ónimderin eksporttaý jóninde iri kelisimshart jasas­qan eken.

– Búginde álemdik naryqta mysqa suranys óte joǵary. Sondyqtan eksport jáne satýǵa qatysty máseleler týyndamaýy tıis dep oılaımyz. Qazir katodty mys óndirýmen qosa jobamyzdy keńeıtý múmkindikterin qarastyryp jatyrmyz, – dep Qaırat Satylǵanov aldaǵy jos­parlarymen bólisip. Saryarqanyń tósinde synamaly rejimde katodty mys óndirip jatqan jańa kásiporyn jospar boıynsha jyl sońyna deıin tolyq jumys isteı bas­taıdy.

Qaırat ÁBILDA,

«Egemen Qazaqstan»