Qalaly jerlerde oqýshylar demalysy ata-analar úshin ájeptáýir ózekti másele ekenin qazir barlyǵy biledi. Úsh aı boıy balany úıden shyǵarmaı otyrýǵa bola ma? Demalys lagerleri bar balany qamtı almaıtyny taǵy anyq. Al úıde otyrǵan bala zerigedi, zerikken soń kóshege shyǵady, bos júredi. Sandalýdan san soǵyp qalatyndar da kezdesedi.
Bul másele Rýdnyı qalasynda da jıi kóteriletin. Sonyń biri qala turǵyny Beren Úsenova jasóspirim uly Abaıdy qolynan jetektegendeı bolyp júrýshi edi. Árıne Abaı sport seksııalaryna barady. Biraq bos ýaqyttyń barlyǵyn ol sport zaldarynda ótkizbeıdi ǵoı. Balanyń aty − bala, ol da oınaǵysy keledi. Bıyl bitken ıgi is kenshiler qalasyndaǵy bar ata-ananyń oıynan shyqqandaı boldy. Pamp-trek pen skeıt saıabaǵyn ornatý bastamasyn «Sokolov-Sarybaı ken óndirý birlestigi» aksıonerlik qoǵamynyń prezıdenti Bereke Muhametqalıev kótergen bolatyn. О́ıtkeni óndiris basshysyn da alyp kásiporynda eńbek etetin 18 myńǵa jýyq jumysshynyń bala tárbıesi, kenshilerdiń demalysy týraly másele oılandyratyn. Ken alybynyń basshylyǵy 30 mıllıon teńge bólip, qalanyń qaq ortasyndaǵy alańnan pamp-trek pen skeıt-saıabaǵyn saldy. Sóıtip aınadaı tegis joldarda skeıtbord tebý rýdnyılyq bar balanyń demalys ornyna aınaldy.
– «Bala oıynmen ósedi» deıdi halqymyz. Úsh aı jazda bala keshke qaraı úıden shyǵyp ketse birnársege urynyp qala ma dep, ýaıymdap otyratyn edim. Skeıt baq ashylǵaly balam keshkilik bos ýaqytyn sonda ótkizedi. Ári oıyn, ári shynyǵady. Balalar úshin óte jaqsy boldy, – deıdi Beren Úsenova.
– Biz Rýdnyı qalasyn tartymdy jáne zaman talabyna saı damyta berýimiz kerek. Skeıt saıabaǵy – bizdiń jastarǵa qajet ýaqyttyń brendi. Biz olardy árdaıym qoldaımyz jáne salamatty, jan-jaqty damyǵan, qýatty, oı-órisi keń jastarǵa erekshe senim artamyz. Dál osyndaı jastar «Sokolov-Sarybaı ken óndirý birlestiginiń» bolashaq mamandary dep bilemiz, – deıdi «SSKО́B» AQ prezıdenti Bereke Muhametqalıev.
Jastar bolashaǵy úshin patrıottyq qımyl jasaǵan tek «Sokolov-Sarybaı ken óndirý birlestigi» ǵana emes. Kóktemde kenshiler qalasyndaǵy №2 gımnazııa men №1 orta mektepte «Qazaqstan allıýmınııi» aksıonerlik qoǵamy STEM laboratorııasyn jasaqtap berdi. Onda oqýshylar túrli robottarmen tájirıbelik jumystar júrgizedi. Olar mektep qabyrǵasynan-aq robot qurastyrýdy, olardy óndiriste paıdalanýdy biletin bolady. Erteń joǵary oqý ornyna túskende qınalmaıdy, bilgenin odan ári jalǵastyrady. Múmkin óndiris pen ekonomıkanyń basqa salalarynda tabys kózine aınalar jańalyqtar tabýǵa talpynar. Bıznes kásiporyndary barlyǵy 891 mıllıon teńgege túrli áleýmettik kómek kórsetken.
– Kenshiler qalasyn kórkeıtýdi tek bıýdjettiń arqasyna júktep qoıýǵa bolmaıtynyn «Atameken» baǵdarlamasy aıqyn meńzep otyr. Rýdnyı qalasynda bıznes salasy ókilderiniń týǵan jerge jasaǵan qolǵabysyn jergilikti turǵyndar, irili-usaqty kásiporyndar qoldap ketti. Qalany kórkeıtý úshin jurttyń barlyǵy da ken alyby sekildi mıllıondap qarjy bóle almaıdy. Áńgime qarjyda turǵan joq eken, qarekette eken. Ony rýdnyılyqtarǵa bastamashyl jastar dáleldedi, – deıdi «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy jóónindegi jobalyq ofıstiń jetekshisi Aıbarsha Sýhanova.
Aıtsa aıtqandaı, Rýdnyı qalasyndaǵy Dmıtrıı Zıýbanenko men Denıs Boıarskıı degen jap-jas jigitterdi qazir búkil qala turǵyndary biledi. Olar qalanyń eski turǵyn aýdanyndaǵy Pıoner kóshesinde ornalasqan, sonaý 60-shy jyldary salynǵan eń eski úıden ózderine arzan baǵaǵa páter satyp alady. Tozyǵy jetken úılerdiń aýlasynda olardyń sábıleri oınaıtyn aýla da, otyratyn oryndyqtar da bolmaıtyn. Ekeýi ózderi turatyn úılerdegi turǵyndardy uıymdastyryp, ár otbasynan aqsha jınap, úıdiń syrtyna, aýlasyna jóndeý jumystaryn júrgizdi, balalar oınaıtyn alań saldy, gúlzar jasady. Olardyń bul ıgi isi eski úılerde turatyn ózge turǵyndarǵa da qozǵaý salyp eki jigittiń bastamasymen taǵy da 5-6 úı osyndaı jóndeýden ótti. Byltyr júdep-jadaǵandaı bolyp turatyn eski úılerdiń qazir syrty boıalyp, aýlasy jaınap sala berdi.
Rýdnyı qalasyndaǵy Balalar men jasóspirimder sport mektebiniń dırektory Valerıı Galymzıanovtyń bastaýymen basketbolshylar toby bastama kóterip, ózderi aqsha jınap, tozyp ketken 2 basketbol alańyn jóndedi. Sportshylar ony tapsyrar kezde mindetti túrde joldastyq kezdesýler ótkizip otyrady.
– Kenshiler qalasynda osyndaı bastamalar qazir kóbeıip, dástúrge aınalyp barady. Mysaly, qaladaǵy «Horoshee delo» gazetiniń redaktory Esengeldi Qýanyshbaevtyń bastamasymen jasalǵan joba da qyzyq. Olar gazetti satqanda ár danasynan 5 teńgeni ádeıi ashqan jınaq shotyna aýdaryp otyrady. Olarǵa qaladaǵy «Taksı Sana» kásiporny qosyldy, ár mingen jolaýshy tólegen aqydan belgili paıyz aqsha álgi shotqa salynady. Turǵyndar júz myń teńge jınasa, redaktor bastamasymen jınalǵan qordan oǵan úsh júz myń teńge qarjy qosyp, balalar alańyn salady. Osy tásilmen olar qalada 4 balalar alańyn salyp berdi, – deıdi Aıbarsha Sýhanova.
Rýdnyı qalasynyń qarapaıym turǵyny Anatolıı Qadirmenovtiń bastamasy jastar, qala ákimdigi, jalpy qalalyqtar tarapynan óte qyzý qoldaý taýyp otyr. Anatolıı kóktemde Tobyl ózeniniń jaǵasyn tazalaýǵa kirisken. Biraz jyldan beri lastanyp ketken ózen jaǵasynan jınalǵan qoqys tonnalap syrtqa shyǵarylyp, kózi joıylǵan. Jurttyń shomylatyn, demalatyn, qydyratyn orny aınadaı tazaryp, tabıǵat bir sergip qalǵandaı boldy.
Mine, kenshiler qalasy kóptiń qareketimen, yqylasymen gúldenip, kórkeıe tústi. Týǵan jerdiń qasıeti bolar, bul.
Názıra JÁRIMBET,
«Egemen Qazaqstan»
Qostanaı oblysy,
Rýdnyı qalasy