El birligin oılaıyq

Men budan 25 jyl buryn mektep bitirgen urpaqtyń ókili­min. Sol kezdegi saıasattyń dúm­pýin bir kisideı bilemin. Áskerge barǵanda Jeltoqsan oqıǵasynyń yzǵaryn sezindik. Elimiz táýelsiz­dik alǵan sátte aldymen qýanǵan qazaqtyń biri edim. Sodan beri elimizdiń órkendeýine, ishki-syrt­qy ekonomıkalyq baılanystyń tereń tamyr jaıýyna ishteı tilekshi bolyp júrgen janmyn. Alaıda, keshe, el Táýelsizdiginiń 20 jyl­dyq mereıtoıy toılanar sát­te Mańǵys­taý óńirinde oryn al­ǵan tosyn oqı­ǵa alańdatyp-aq tastady.

Meniń atam halqymyzdyń aýyz ádebıetin jaqsy biletin. Ha­lyq arasynda keń taraǵan aqyn­dar­dyń, jyrshylardyń óleń-jyr­laryn jat­qa aıtatyn. О́zi de ádebıetke óte jaqyn boldy. Sýy­rypsal­ma­lyq óneri bar edi. Sol ónerin bizge darytýǵa kóp jumystandy. Nemerelerimen, ıaǵnı, bizben áńgime-dúken qurǵan­da udaıy eldikti, Qazaqstandy meken etken ulttar arasyndaǵy birlikti nasıhattap otyrýshy edi. Biz odan aldaǵy ómi­rimizge mol tálim-tárbıe al­dyq. Ony ózimizdiń kúndelikti tirshiligimizde udaıy este ustap otyramyz. Muny aıtyp otyrǵan sebebim, Jańaózen qalasyndaǵy oqys oqı­ǵa týraly bilgende, úl­kenderdiń tálim-tárbıesi kemshin túsken joq pa degen oı ma­za­laı­dy. Qaıdan bileıin, qazirgi qoǵam­da úlkenderdiń aıtqanynan góri aqshaly toptar­dyń ámiri basym bolyp ketýi de múmkin ǵoı. Jańa­ózen qalasyn­da­ǵy oqıǵaǵa sebepshi bolǵan aǵaıy­n­nyń arasynda múmkin qaltaly top­tardyń yqpa­lynda ketken jastardyń óz erikterine yryq bere almaǵany áser etken shyǵar.

Teginde, qazaq halqy Táýel­sizdikti udaıy murat etken. Sol jolda qasyq qanyn qıyp otyr­ǵan. Demek, qazaq halqy úshin Táýelsizdikten qymbat nárse bolmaýy tıis. Al Jańaózen qala­syndaǵy baýyrlardyń dál osy sáttegi áreketi kóńilge qonbaıdy. Múmkin, munyń artynda qazaq halqynyń, qazaq eliniń táýel­sizdigin tárk etkisi kelgen top­tar­dyń yqpaly bolýy ábden múmkin. Biraq, bizdiń yntymaǵy jarasqan halqymyz mundaı óres­kel áre­ketti eshqashan qolda­maı­dy. Bul – bizdiń táýelsizdigimizge tóngen qa­ter. Eldikti, qazaq hal­qy­­nyń álem­dik saıasattaǵy bedelin oı­laı­­tyn bizdiń býyn dál bu­laısha qımyl jasamaýy qajet edi. Aǵaıyn ara­synda bolatyn kı­kil­jińge túsinis­tik­pen qaraı­tyn jurt mundaı má­selege barynsha ba­ıypty kóz­qa­ras­­pen qa­rap, eń oń­taı­ly sheshimin kútýi qajet edi. Amal ne, munaıly túbektegi baýyr­lar­dyń bul isi bárimizdi qynjyltty.

Qalaı aıtqanda da, el Táýel­sizdiginiń 20 jyldyq mereıtoıy sátinde Mańǵystaý óńirindegi keleń­siz jáıt babalar ańsaǵan táýelsizdik armanyn iske asyryp júrgen búgingi urpaqtyń saǵyn syndyra almaıdy. Eń bastysy, eldiń birligine syna qaqqysy kelgen áldekimderdiń arandatýyna ury­nyp qalmaıyq, aǵaıyn.

Bımyrza AMANGELDIULY.

Atyraý oblysy.