Túrkistan oblysyna jumys sapary barysynda QR Premer-Mınıstri Baqytjan Saǵyntaev Shymkent aktıvimen jáne bıznes qaýymdastyǵymen aglomerasııany áleýmettik-ekonomıkalyq jáne odan ári keńistiktik damytý máseleleri jóninde kezdesý ótkizdi.
Keńes barysynda jańa megapolısti damytý máselesindegi qazirgi jaǵdaı, aglomerasııany tıimdi, úılesimdi ári teńgerimdi damytýdy qamtamasyz etýdiń josparlary men perspektıvalary qaraldy. Sondaı-aq, qalany damytý jospary, naqtyraq aıtqanda, 2018–2019 jyldary iske asyrylatyn iri jobalar talqylandy.
Baqytjan Saǵyntaev 19 maýsymda Nursultan Nazarbaev jańa ákimshilik-aýmaqtyq birlik — Shymkent qalasyn qurý týraly Jarlyqqa qol qoıǵanyn eske saldy. Elbasy Shymkentke respýblıkalyq mańyzdaǵy qala mártebesin berý kezinde óńirdiń ınvestısııalar, tehnologııalar jáne ıntellektýaldyq resýrstar tartý ortalyǵy bolýy úshin barlyq qajetti jaǵdaılary men áleýeti bar ekenin atap ótti. Sondaı-aq, tek Qazaqstan tóńireginde emes, barlyq Ortalyq Azııa óńirine de qatysty. Ekonomıkalyq ósimniń negizgi óńirlik núktesine sapaly ózgerý qalany odan ári damytý baǵytyn anyqtaýy kerek.
Jańa qala mártebesi turǵysynan Shymkent aglomerasııasyn damytý boıynsha ákimdik atqaryp jatqan jumystar pen maqsatty ındıkatorlar týraly Shymkent ákimi Ǵabıdolla Ábdirahymov baıandady.
Búginde qalada birqatar iri jobalar iske asyrylyp jatyr. SCAT kompanııasynyń qarajaty esebinen Shymkent q. áýejaıynyń jańa termınalyn salý boıynsha kelisimge qol qoıylǵan. Áýe kompanııasy $50 mln kóleminde ınvestısııa salýǵa ázir. Qala ákimdigi termınal qurylysy men oǵan aparatyn joldy salý úshin 2,8 gektar jer telimin beredi. «QTJ» UK Shymkent temir jol vokzalyn qaıta qurýdyń jobalyq-smetalyq qujattamasyn jyl sońyna deıin ázirleýdi josparlap otyr. Qalanyń soltústik bóligin elektr qýatymen qamtýdyń negizgi kózi bolatyn 220 kılovolt «Bozaryq» kishi stansııasynyń qurylysy júrgizilýde. Qurylys jumystary aıaqtalǵan soń 250 myń qala turǵyny sapaly elektr qýatymen qamtylady.
Elbasymyzdyń Bes áleýmettik bastamasyn oryndaý aıasynda qalada «7–20–25» baǵdarlamasy boıynsha 175 kóp-qabatty úıdiń qurylysy júrgizilýde. Bul baspanaǵa muqtaj turǵyndardyń máselesin sheshýge jol ashady.
«Baspana tapshylyǵyn azaıtý úshin keler jyly 56 mlrd teńgege 8 arendalyq jáne 68 nesıelik kóp qabatty úı salý josparlanýda. Sonymen qatar, mektep tapshylyǵyn azaıtý maqsatynda 11 mektep salý kózdelgen», — dedi Ǵ. Ábdirahymov.
Shymkentte «Ońtústik», «Tassaı» eki ındýstrıalyq aımaǵy jáne «Ońtústik» arnaıy ekonomıkalyq aımaǵy oıdaǵydaı jumys istep tur. Bul aımaqtarǵa qazirge deıin 58,5 mlrd teńge salynǵan, 66 kásiporyn jumys isteıdi, 4890 jumys orny ashylǵan. Jyl sońyna deıin 14 kásiporyn ashý úshin 38,3 mlrd teńge ınvestısııa tartý josparlanyp otyr, onda 2047 adam turaqty jumys isteıtin bolady.
Qala ákimi Shymkent qalasy 2020 jyly TMD elderiniń mádenı astanasy bolyp anyqtalatynn atap ótti. Týrıstik tartymdylyqty arttyrý maqsatynda «Shymkent» sıtadelin qaıta qurý jáne «Qoshqar ata» ózenin abattandyrý jobalaryn iske asyrý kózdelgen.
Sondaı-aq, talqylaýǵa QR qarjy mınıstri B. Sultanov, bilim jáne ǵylym mınıstri E. Saǵadıev, ishki ister mınıstriniń orynbasary B. Bısenqulov qatysty.
Sóz sońynda, Premer-Mınıstr Baqytjan Saǵyntaev Shymkenttiń úshinshi megapolıs mártebesinde bolǵan eki aıdyń ishinde ýaqytyly ári aýqymdy jumystar atqarylǵanyn atap ótti. Jańa aglomerasııany budan ári de osy qarqynmen damyta túsý kerek.
Birinshi kezekte Memleket basshysy Bes áleýmettik bastamada atap ótken mindetterdi oryndaýdy qamtamasyz etý qajet. Ekinshiden, stýdentterdi jataqhanalarmen qamtý máselesin baqylaýǵa ustaý kerek. Bul iske asyrylýy tıis basty áleýmettik máselelerdiń biri bolyp tabylady, sebebi barlyq oqý mekemeleri Shymkent qalasynda qalady.
Sonymen qatar B. Saǵyntaev agrarshylardy shaǵyn nesıelendirý, shaǵyn jáne orta bıznesti qoldaý, sonymen qatar gazben qamtý jáne ekonomıkany jańa damý jolyna shyǵarý máseleleriniń mańyzyn atap ótti.
Shymkent aglomerasııasy — Qazaqstandaǵy adam sany boıynsha ekinshi jáne aýmaǵy boıynsha birinshi, ońtústik aımaqtaǵy tirek ortalyǵy. Shymkent aglomerasııasynyń aýmaǵynda 1,8 mln adam turǵyny bar 367 eldi meken bar. Sonymen qatar qala turǵyndarynyń sany — 992,5 myń adam (55,1 %), aýyl turǵyndary — 808,5 myń adam (44,9%). Qala aýmaǵy — 1162,8 myń km2. 2018 jylǵy 1 shildedegi málimetter boıynsha Shymkent q. halqynyń sany 1 005 996 adam boldy. 2018 jylǵy 6 aıdaǵy týý kórsetkishi 1000 adamǵa shaqqanda 25,17 qurady (QR – 21,26).
Jeti aıda ónerkásiptik óndiris kólemi 250,8 mlrd teńgeni qurady, NKO 2017 j. osy kezeńine shaqqanda — 102,1%. Nátıjeli jumyspen qamtý jáne jappaı kásipkerlikti damytý baǵdarlamasyn iske asyrýǵa 2018 j. 1337,7 mln teńge bólindi, onyń ishinde jumysshy kadrlardy qysqa merzimdi kásiptik oqytý úshin — 247,2 mln teńge, áleýmettik jumys oryndaryn qurý úshin — 184,8 mln tg, jastar is-tájirıbesine — 618,3 mln tg, qoǵamdyq jumystarǵa — 284,4 mln tg jáne t.b.
Nátıjeli jumyspen qamtý jáne jappaı kásipkerlikti damytý baǵdarlamasynyń ekinshi baǵytyn iske asyrý aıasynda 2018 j. qańtar–maýsym aılarynda 829 mln teńge somasyna 64 shaǵyn nesıe berildi. 2018 j. qańtar–shilde aılarynda qala bıýdjeti 63,8 mlrd teńgege oryndaldy. Qalalyq bıýdjettiń óz kirisi 32,7 mlrd teńgeni qurady, boljamnyń oryndalýy — 106,9%. О́tken jyldyń osy kezeńimen salystyrǵanda jergilikti bıýdjetke túsimder 5470 mln teńgege artqan.