Batys Qazaqstan oblysy bıyl jergilikti bıýdjet esebinen qarjy bólip, tehnıkalyq jáne kásibı maman daıyndaý úshin jergilikti kolledjder men lıseılerge 3500 grant bólgen edi. Odan bólek joǵary bilimi bar kadrlardy daıarlaýǵa taǵy 100 grant jarııalanyp, ıesin tapty. Endi oqytýshylar men muǵalimderdiń ózi bilimin jetildirý úshin oblys bıýdjeti esebinen shetelderge jiberilmek.
– Biz oqytýshy ustazdardyń kásibı biliktiligine erekshe nazar aýdaryp otyrmyz. О́tken jyly óńirdegi kolledjderden 16 pedagog Malaızııa, Chehııa, Ulybrıtanııa, Germanııa jáne Fınlıandııa sııaqty elderde bilimin jetildirip qaıtty. Buǵan qosa 100-den asa kolledj oqytýshysy men sheberi aǵylshyn tili kýrsynan ótti. Búginde 5 kolledjde arnaýly pánder men ınformatıka sabaǵy aǵylshyn tilinde ótedi. Osy kúzde Oral munaı, gaz jáne salalyq tehnologııalar kolledjiniń 10 oqytýshysyn VIM (Building Information Modeling) tehnologııa pánin tereń meńgerý úshin Fınlıandııaǵa jibergeli otyrmyz. Bıyl oqý jylynan bastap Oral qalasy men aýdan ortalyqtarynda baǵdarlamalaý negizderi men robot tehnıkasyn tereńdetip oqytatyn IT-synyptary ashylady, - dep málimdedi Batys Qazaqstan oblysynyń ákimi Altaı Kólginov oblys pedagogtarynyń tamyz keńesinde.
Bıylǵy tamyz keńesiniń «Tórtinshi ónerkásiptik revolıýsııa jaǵdaıyndaǵy adamı kapıtal» taqyrybymen ótýinde de úlken mán bar. О́ńir basshylyǵy jeke adamnyń kásibı jetilýine, bilim deńgeıiniń álemdik talaptarǵa saı kóterilýine den qoıyp otyr. TEDh formatynda uıymdastyrylǵan konferensııada «Nazarbaev zııatkerlik mektepteri» derbes bilim berý uıymynyń basqarma basshysy Kúlásh Shamshıdınova, «Knouledg Engineering» JShS dırektory Nartaı Áshim, «Astana Garden Schools» basshysy, bilim berý tehnologııalary boıynsha trener Nurmuhammed Dosybaev, «Editech» halyqaralyq bilim ortalyǵynyń bas dırektory, psıholog Ǵanı Beısenbaev syndy bilikti mamandar sóz alyp, mańyzdy salanyń búgini men bolashaǵy týraly naqty oılarymen bólisti.
- Bıylǵy tamyz keńesi jyldaǵydan ózgeshe boldy. Ereksheligi sol – mańǵaz prezıdıým da, kóldeı baıandamalar da, trıbýnadan esep berý de bolǵan joq. Túri jaǵynan búgingi kún turǵysyna saı jyp-jınaqy bolsa, al mazmunynan árkim óz keregin ala alatyndaı uıymdastyrylǵan. Shaqyrylǵan spıkerlerdiń árqaısysy bir mektep, bir lektorıı. Atap aıtqanda, Kúlásh Noǵataıqyzy – qazirgi zamanǵy myqty qoǵam qaıratkeri. Ǵalymdardyń aıtýynsha, bilim berý paradıgmasy úsh tuǵyrdan turady. 1. Nege oqytamyz? (fılosofııasy) 2. Neni oqytamyz? (mazmuny) 3. Qalaı oqytamyz? (tehnologııasy). Árqaısysy bólek ǵylymı sala, biraq tutastyqty qajet etedi. Kúlásh Noǵataıqyzy men onyń komandasy elimizdegi bilim berýdiń jańa fılosofııasyn, jańa mazmuny men ádistemesin qurastyryp qana emes, mektepterge endirýdi abyroımen iske asyryp keledi. Ony tyńdaý arqyly jańa paradıgmanyń tájirıbede oryndalý traektorııasymen tolyq júrip ótesiń. Ár adam óz qajetin alady. Al Ǵanı Bektaıuly – óte órkenıetti tulǵa, ultjandy, oıshyl, isker. Jalpy, bizdiń qoǵamda baıqalatyn bir tendensııa bar. Bireýler qazaqtyń ulttyq qundylyǵyn myqty ustanady, ózge halyqtyń tereńine boılamaıdy, ekinishisi – osyǵan tap kerisinshe. Sebep ortaq – ne boılaǵysy kelmeıdi, ne boılaı almaıdy. Al Ǵanı Bektaıulynyń boıynan ulttyq qundylyqty myzǵymas Tuǵyr qylyp ustanǵan evropalyq pragmatıkti kóremin. Ol óte qysqa sóıledi, osynysymen úlken oı saldy, ǵylymı tilmen aıtqanda – qajetti jáne jetkilikti deńgeıde aıtty. О́zimniń oljam – Jahansha Dosmuhameduly atyndaǵy Oral pedkolledji ustazdary úshin tutas bir kún sheberlik sabaǵyn ótkizýge Ǵanı Bektaıulynyń kelisimin aldym. Osyǵan qýanyp turmyn, - deıdi atalǵan kolledjdiń dırektory Svetlana Baqysheva.
Batys Qazaqstan oblysynyń bilim salasynda sıfrlandyrý isi de qarqyndy júrýde. Bilim berý salasyndaǵy sapa men ashyqtyqty qamtamasyz etetin osy júıeniń arqasynda ata-ana balabaqshaǵa balasyn onlaın rejımde ornalastyra alady. Balanyń mekteptegi sabaq úlgerimin de e-kúndelik júıesi arqyly baqylap otyrýǵa bolady. О́ńirdegi shalǵaı aýyldarda shashyrap jatqan shaǵyn mektepterde «Bilim book» elektrondy jobasy engizilgen. Iаǵnı 226 shaǵyn jınaqty mektep baǵdarlamasy toqsan saıyn jańartylyp turatyn «Bilim book» noýtbýkterin paıdalanady. Eń ozyq baǵdarlamalar, sabaq úlgileri úsh tilde júktelgen bul kómekshi quralǵa ınternettiń qajeti joq, avtonomdy qyzmet etedi.
Taǵy bir jańalyq Batys Qazaqstan oblysynda pedagogıkalyq, ındýstrıaldyq jáne sporttyq baǵytta bilim beretin úlgili úsh kolledj qurý qolǵa alynbaq. Álemniń eń ozyq oqý metodıkasy, zamanaýı jabdyqtar men kreatıvtik oılaý júıesi keshendi kórinis tabatyn mundaı bilim ordasy óńirdegi ózge kolledjdergi tájirıbe taratyp, alǵa súıreıtin lokomotıv qyzmetin atqaratyn bolady.
– Biz 3-6 jas aralyǵyndaǵy sábılerdi mektepke deıingi tárbıe oryndarymen tolyq qamtydyq. 2018 jyldan bastap Oral qalasy men Bórili aýdanynda balabaqsha kezegine turý avtomattyq júıege kóshti. Jyl sońyna deıin bul úrdis barlyq aýdan ortalyqtaryna engiziledi. Oblysta «BatysBilimTallks» bilim berý lektorııasy jáne «О́sý vektory» atty lıderlik mektep jobasy qolǵa alyndy. Bul óńir pedagogtarynyń kásibı biliktiligin arttyrýǵa baǵyttalǵan eń jańa baǵdarlama, - deıdi Batys Qazaqstan oblystyq bilim berý basqarmasynyń basshysy Sholpan Qadyrova.
Qazbek QUTTYMURATULY,
«Egemen Qazaqstan»
Batys Qazaqstan
Sýretti túsirgen Rafhat HALELOV