AǴAJAI, ALTAIDAI JER QAIDA?..

Qatonqaraǵaı memlekettik tabıǵı ulttyq parkiniń qurylǵanyna keler jyly on jyl tolmaq Iá, on jyl bir qaraǵanda kóp ýaqyt emes. Myń jyldyq qa­raǵaıy, samyrsyny, balqaraǵaıy jaıqalyp ósken nýly meken, qaz qańqyldap, sansyz qustar saırap ushqan osynaý bir ǵajap jerde Úkimettiń qaýlysy boıynsha 2001 jyldyń 17 shildesinde Qatonqa­raǵaı memlekettik tabıǵı ulttyq parki dúnıege keldi. Osy oraıda, mynadaı bir saýal eriksiz týady, ne­ge qoryq emes, ulttyq park. Áste qoryq pen ulttyq parkti sa­lystyrýǵa kelmeıdi. Tabıǵı park­tiń mártebesi joǵary, quzyrly mekeme. Elimizdiń bolashaǵy, jas urpaq úshin tabıǵat syılaǵan osy bir ǵajaıyp ólkeniń baılyǵyn, qusy men janýarlaryn, jalpy qorshaǵan ortany qorǵap qalý úshin Elbasy men Úkimet jany ashyp, qoryq emes, ulttyq parkti ashyp berdi. Iаǵnı, bul sózdiń máni men maǵynasy tereńde jatsa kerek. Tabıǵı ulttyq parktiń maq­saty – quryp bara jatqan orman baılyǵyn Qyzyl kitapqa engen qara degelek, Altaı ulary, qyzyl qasqyr, sary tyshqan, bulǵyn, bulan, qundyz, búrkit, taýteke, kúdir, elik, aıý, qońyr aıý, ushatyn tıin, basqa da qus-janýarlardy qanatynyń astyna alyp qorǵaý, álpeshteý, jat pıǵyldylardyń qandy sheńgelinen qutqaryp qalý, tipti ólsheýsiz kesilip, urlanyp jatqan aǵashtardy kúzetý, qys­qasy, memleket baılyǵyn kózdiń qarashyǵyndaı qorǵaý. Ulttyq parktiń kólemi tutas bir memleket sıyp ketetin 600 myńnan astam gektar jerdi alyp jatyr. Park qu­rylǵan kezden bastap ony óz isi­niń mamany Eren Jumaǵulov bas­qaryp, kóp ister tyndyrdy. Qa­zir Eren Qadeshuly Berel qor­ǵanyna jetekshilik etedi. О́ziniń baı tájirıbesin qazba baılyq­taryn ıgerýge jumsap jatyr. Sońǵy eki jyldan beri tabıǵı parkti Erlan Qabyluly Musta­fın basqarady. Ol da bul salada jıyrma jyldaı eńbek etip, mol tájirıbe jınaqtaǵan isker maman. Sóz saptaýy, tabıǵı parktiń at­qa­ryp jatqan isteri jaıly taıǵa tańba basqandaı etip túsin­dirip berýi osyny ańǵartqandaı. Munyń aldynda Erlan Qabyluly Zaısan­daǵy qoryqqa jetekshilik etipti. Keń kabınettiń ishinde ulttyq parktiń kartasy, arnaıy oqýlyq kitaptar, basqa da qajetti qural­dar kóz tartady. “Qar barysy”, “Qonaq úıler”, “Shyǵys Qazaq­stan”, “Ulttyq parktiń eńbekteri” atty kitaptar túrli-tústi sýret­terimen, osynda mekendeıtin qus-janýarlardyń kórkemdigimen erekshelenip tur. – Ulttyq parktiń aýmaǵy so­naý Belqaraǵaıdan bastalyp, ary­sy Shyndyǵytaıǵa deıingi al­qapty alyp jatyr. Tipti elimizdiń sheka­ra­syn qorǵaýda erlikpen qaza tap­qan Radjan Batyrhanuly atyndaǵy zastavaǵa deıin jetetin parkti kútip-ustaý rasynda da aýqymy zor, jaýapkershilikti ta­lap etetin mańyzdy sharýa bolsa ke­rek. Ult­tyq park dúnıege kel­gen­she orman­nyń sırek kezdesetin balqaraǵaıy men samyrsyny, basqa da baǵaly aǵashtar “ustaǵan­nyń ýysynda, tis­tegenniń tisinde” ketti. Tipti adam­dar buzaýǵa qazyq úshin terekti ta­my­rymen, mal aıdaý úshin qara­qat­ty túbirimen julyp alyp, aıaýsyz kúıretti. Ný ormannyń ishindegi em­dik shıpaly shóp, qyzyl kitapqa engen qustar men janýarlar da “jat pıǵyl­dy­lardyń” ońaı olja­syna aınaldy. Bir kezderi osynaý tabıǵatyn sýretteýge til jetpeıtin ólkede tek qustyń 260 túri bolǵan. Qazir ol azaıyp ketti. Eger mem­le­kettik tabıǵı parkti qurmaǵanda endi bir on jylda barlyq baıly­ǵy­myz­dan aıyrylyp qalatyn túrge jetippiz. Munda qyzmet etetinder, “ushatyn tıindi” jaqsy biledi. Altaıda olar sanaýly ǵana qaldy. О́zine qaýip tóngen kezde bul qus­tyń terisi ashylyp, 40 metrge usha­tyn tıin elimizdiń basqa aımaqta­rynda joq. Qara degelek, balyq aý­lap kún kóretin skapa, kúdir, qar ba­rysyn alaıyq. Endeshe el baı­ly­ǵyn qor­ǵaý, álpeshteý myna biz­der­diń min­detimiz, – dep Erlan Qa­byluly biraz jaılardan habardar etti. – Sońǵy eki-úsh jylda ań-qustardyń ósýi baıqala ma? Bul jaıly derekter bar ma? – dep saýal tastadyq. – Nege bolmasyn. Máselen, 2007 jyly bizde 97 bulan, 2772 sibir eligi, 670 kádimgi túlki, 10350 barshabaı jolaq tyshqan, 6622 sýyr, 1428 aqqoıan, 1568 sur qur, 230 úlken beınaryq, 840 samyr­syn qus bolsa, ótken jyly olar­dyń sany tıisinshe 101, 2832, 686, 10500, 7388, 1455, 1605, 235, 890-ǵa ósken. Demek, sál bolsa da ósý qarqyny baıqalady. Budan úsh-tórt jyl buryn tabıǵı parkte bolǵanymyzda eń­bek etetinderdiń sany eki júzge taıaý bolatyn. Qazir munda 356 adam qyzmet jasaýda. Olardyń ishin­de 220 qyzmetker joǵary já­ne kásiptik orta bilimi barlar. 337 adam orman jáne janýarlar ále­min qorǵaý jumystaryn atqaratyn qyzmetkerler. Iаǵnı, 250 memle­ket­tik ınspektor, 32 orman she­be­ri, 9 ormanshy, toǵyz adam orman­shy­nyń kómekshisi jáne qury­lymdyq bólim basshylary eken. – Biz sheberlikti shyńdaýǵa, mamandyqty jetildirýge kóńil bólip otyramyz, – dep áńgimesin jalǵastyrdy Erlan Qabyluly. О́tken jyly 6 qyzmetker bilimi men biliktiligin kóterý úshin túrli kýrstarǵa, Astana qalasyn­da­ǵy AICCIS 9, 3 baǵdarlama­sy­men tanysý kýrsynda bolypty. “Tabıǵat álemi” oqý ortalyǵynda EQTA ekstýrızm jáne EKTA ǵy­ly­mı jumystar taqyryptary boı­ynsha 2, Almaty MTK ádiste­me­lik semınar-trenıngke bir qyz­metker baryp qaıtqan. Sondaı-aq, О́ske­men qalasyndaǵy qaýipsizdik teh­nıkasy taqyrybyna ótken, 8 adam joǵary oqý oryndarynyń kýr­s­tarynda oqyp, bilimderin je­til­dirip qaıtqan. Onyń paıdasy zor. Bul kúnderi Qatonqaraǵaı mem­lekettik ulttyq tabıǵı par­kin­de Aqsý, Ýst-Iаzovaıa, Belqara­ǵaı, Altaı, Shyńǵystaı, Chernova, Berel jáne Arshaty, barlyǵy segiz ormanshylyq bar eken. On­yń ishindegi úlkeni 100 myń gek­tar­dy alyp jatqan Altaı orman­shy­lyǵy. Mine, osyndaı orman­shy­­lyqty qorǵaý úshin qanshama tehnıka, at, qarý-jaraq kerek. О́rt­tiń betin aýlaq qylsyn, osy­dan eki-úsh jyl buryn tabıǵı park aý­ma­ǵynda órt shyǵypty. Alaı­da, órtti tehnıkanyń kúshimen tez sóndirgen. О́tken jyly parkke birneshe órt sóndirgish máshıne, bas­qa da qa­jet­ti jabdyqtar berilipti. Mektep oqýshylary orman baı­lyǵyn qorǵaýda kómek kórse­tip turady. Mektepterdegi ekolog-týrıstik klýbtarda ótken jyly 12 semınar, 78 leksııa ótkizilipti. Al jergilikti turǵyndarmen 43 kez­desý men 53 keńes berý sabaqtary boldy. О́tken jyly qoǵam baılyǵyna kóz alartýshylarǵa qarsy 174 reıd, 151 tekseris júrgizildi. On­yń ishinde 36 reıdke Qatonqaraǵaı ishki ister bólimi jáne О́rel she­k­ara komendatýrasy qyzmetkerleri qatysqan. Atalmysh tekseris ke­zinde talaı kemshilikterdiń beti ash­yldy. Máselen, aǵashty óz be­tin­she kesý, maldy ruqsat etil­megen jerge jaıý, órt qaýipsizdigin saqtamaý, basqa da qylmysqa jol bergenderge ákimshilik sharalar qoldanylyp, aıyppul salyndy. Qazir turǵyndar tártipti buza qal­sa jaýapkershilikke tartylatynyn jaqsy biledi, sondyqtan oqta-tekte bolmasa buǵan bara bermeıdi. Tabıǵı park ózderiniń orman alańyn jyl saıyn ulǵaıtýǵa da kóńil bólip otyrady. Máselen, ótken jyly 120 gektarǵa aǵash kóshetteri otyrǵyzyldy. Bul onyń aldyndaǵy jylǵa qaraǵanda 12 gektarǵa artyq. Samyrsyn, qa­raǵaı, basqa da baǵaly aǵashtardy neǵurlym kóp otyrǵyzsaq, kele­shek urpaqqa asyl qazyna tastap ketemiz degendi aıtady, park qyz­metkerleri. Taǵy bir aıta ketetin jáıt, E. Mustafın óz kúshterimen qarjy tabýǵa da ujymdy jumyl­dyryp otyrady eken. Máselen, ótken jyly on tonna hosh ıisti jańǵaq jınalyp, ol turǵyndarǵa saýdalanǵan. Tabıǵı parktiń meke­mesi janyndaǵy qolóner sheber­leriniń úlken bólmesine engende, tórt-bes jigittiń bal quıatyn aǵash ydystardy, neshe túrli oryn­dyq­tar men zattardy jasap jatqanyn kórdik. Olarǵa E. Ahmadıev jetek­shilik etedi. Sheberler ótken jy­ly 600 myń teńgeniń qolóner zat­taryn jasapty. Olardyń ishinde ózderi ádemi etip jasaǵan domby­rasy da sapaly. Tabıǵı park týrızmdi damytýǵa da kóńil bólýde. QR Memlekettik syılyǵynyń laýreaty, belgili jazýshy Álibek Asqarov qasıetti de kıeli Qatonqaraǵaıdyń týmasy. Álibektiń týǵan jerdi jyrlaǵan, ta­bıǵatyna eriksiz bas ıgen ta­masha týyndylary da ulttyq park qyz­met­kerleriniń qolyna tıipti. Ále­keńniń jınaqtaryndaǵy Kók­kól sarqyramasy, Qarakól kóli, Rah­man qaınary shıpajaıyna tý­rıs­ter kóptep kelip jatyr. О́tken jy­ly osy aımaqqa 2457 adam ke­lip, tynyqqan, densaýlyqtaryn tú­zep qaıtqan. Olar park aýma­ǵyn­da demalǵandary úshin 2 mıl­lıon 319 myń 545 teńge tólegen. Qazir park aýmaǵynda 8 bekitilgen eko­lo­gııalyq marshrýt jumys istep tur. – Áli de bul baǵytta kóp ister tyndyrý qajet. Shetelderden ke­le­tin týrıster joldyń sapa­syz­dy­ǵynan, alys bolǵandyqtan kóp rette bas tartady. Oblys ákimi B. Saparbaev pen QR Aýyl sharýa­shylyǵy mınıstri A. Kúrishbaev bizge únemi qolǵabys jasap tu­rady. Aýdan ákimi Serik Zaınýl­dın telefon tartqyzyp, jol jón­deýge kómektesedi. Aldaǵy ýaqytta “О́skemen-Zyrıan-Qatonqaraǵaı-Rahman qaınary” respýblıkalyq dárejedegi joldarǵa qosymsha qarjy bólinse, týrıster legi to­las­tamas edi, – deıdi ulttyq park­tiń bas dırektory E. Mustafın. Belqaraǵaı ormanshylyǵynda 40 gektar jerde pıtomnık bar. Pıtomnıktegi bıiktigi nebári úsh-tórt santımetrlik kóshetter ek-úsh jyldaı osynda ósirilip, merzimi jetken kezde parktegi segiz orman­shylyqtyń aýmaǵyna otyrǵyzyla bastaıdy. Kóne orman beldeýimen, ejelgi qaraǵaı, samyrsyndarymen ataǵy shyqqan Altaıda aǵash ósi­rýdiń birneshe túri bar. Sonyń ishin­de tıimdisi qoldan kóshetter otyrǵyzý, deıdi kánigi ormanshylar. Altaıdyń orman baılyǵy qyraǵy kúzette. Qazaqstannyń 70 paıyz ormany Kendi Altaıdyń úlesine tıedi desek, ony qorǵap, álpeshtep ósirip, jat kózderden saqtap kele jatqan tabıǵı park basshylary men mamandarynyń, qarapaıym ormanshylardyń eren eńbegine kýá boldyq. Ońdasyn ELÝBAI, Shyǵys Qazaqstan oblysy, Qatonqaraǵaı aýdany. ARAQARAǴAI AIаSYNDAǴY “SOSNOVYI BOR” sanatorııiniń aýasy men sýy dertke shıpa, janǵa daýa Qostanaı oblysyndaǵy tabıǵattyń ózi syılaǵan kórikti jerlerdiń biri – Araqaraǵaı ormany. Kóp syrqattan aıyqtyrar naǵyz shıpajaı – “Sosnovyı bor” sanatorııi jasyl jelekti osy ormannyń qaq tórine ornalasqan. Araqaraǵaı ormanynda negizinen kópjyldyq qaraǵaılar men aq baltyrly qaıyń aralas ósken. Aǵash arasy qysta yq, jazda salqyn, jyldyń tórt mezgilinde de aýasynyń tazalyǵymen erekshelenedi. Qadym zamannan qalǵan ańyz áńgime el aýzynda búginge deıin aıtylyp keledi. Ataqty Aqsaq Temir jaýgershilikten kele jatyp, Ara­qaraǵaı ormanyna damyldapty deıdi. Joryqta júrgen jıhanger osyndaǵy kólge shomylǵanda ózin tańǵajaıyp sezinip, sharshaǵany basylyp, boıyna erekshe qýat bitip attanypty desedi. Aqsaq Temir shomyldy degen sol ǵajaıyp kól “Sosnovyı bor” sanato­rııinde ornalasqan. Mıneraldy sý búginde halyqtyń ıgiligine jarap otyr. Mamandardyń aıtýynsha, “Sosnovyı bor” shıpajaıy sýynyń hımııalyq quramy mıne­raldanǵan natrıı hlorıdi sýlfatynan turady jáne ol ataqty “Pıatıgorsk”, “Mor­shın”, “Karlovy Vary”, “Trýskaves” jáne “Esen­tý­kı-17” jáne ózimizdiń “Saryaǵash” kýrortta­rynyń shıpaly sýyna uqsas. – Qazaqtyń aıta beretin “myń da bir aýrýǵa em” degeni osy mıneraldy sý bolar. Ol negizinen qandaı aýrýdyń da sozylmaly túr­­lerin emdeýge durys, – deıdi “Sosnovyı bor” sanatorııi” jaýapkershiligi shekteýli serik­testiginiń bas dırektory Saılaýbek Esjanov. – Eń aldymen, sozylmaly asqazan-ishek aýrýynan zardap shegetinder úshin Araqaraǵaı sýynyń shıpasy mol. Asqazan-ishek aýrýynyń, asqazan jáne on eki eli ishek jarasy, sozylmaly kolıt, enterokolıt, dısbakterıoz sııaqty birneshe túrleri bolady. Osy atalǵandardyń barlyǵyna mıneraldy sýdyń shıpasy mol. Sosyn bizge keletin adamdardyń arasynda baýyrdyń jáne ót jolynyń (sozylmaly gepatıt, sozylmaly holesıstıt, ót bóletin joldyń dısfýnksııasy) sozylmaly aýrýlarynan zardap shegetinder jıi kezdesedi. Osyndaı naýqastarǵa mıneraldy sýdy ishýge keńes beremiz. Ol búırektegi, óttegi qumdy shaıady. Iá, mıneraldy sýdy ishýdiń paıdasy munymen shektelmeıdi. Ol asqazannyń qyshqyl bólýin, as qorytý joldarynyń jumysyn jaq­sartady, onyń aǵzadaǵy zat almasý prosesine tıimdi áseri bar. Ásirese, baýyr, uıqy bezi men ót bólý, nesep joldary aýrýlaryna paıdaly. Sozylmaly gastrıt, asqazan men ultabardyń oıyq jarasyna (ıazva) birden bir em. Aǵzany boqattan (shlak) tazartyp, óttiń, neseptiń júrýin jeńildetedi. “Sosnovyı bor” sanatorııine kelgende kók tiregen qaraǵaılardy aralap, serýendep júrgen demalýshylardy jıi baıqaýǵa bolady. Dáriger­lerdiń aıtýynsha, bul da emniń túri. Ásirese, júrek-qan tamyrlary aýrýynyń sozylmaly júrek talmasy, gıpertonııa, stenokardııa sııaqty keń taraǵan túrlerimen aýyratyndarǵa, uıqysy qashatyndarǵa Araqaraǵaı ormanynyń fıtonsıdterge qanyq aýasynda kóbirek júrýge keńes beredi dárigerler. Vannalyq em túri jóninen elimizde “Sos­novyı bor” sanatorııine teń keler shıpajaı az. Degenmen, qur mıneraldy sýy bar vannada jatqan bir ózge de, oǵan ıod pen brom, buǵy múıi­zi shyrynyn (panta), skıpıdar maıyn tamyzyp qabyldaýdyń áseri tipti erekshe. – Iod jáne bromdalǵan vannadan keıin gıpertonııamen, serebraldy aterosklerozben, quıańmen aýyratyndar, júıkesi sharshaǵandar, moıyn jáne omyrtqa osteohondrozynan zardap shegetinder ózin óte jaqsy sezinedi, – deıdi bas dáriger Aıgúl Myrzabekova. – Sonymen qatar, ınfraqyzyl saýnany da bir jańalyq retinde aıtqym keledi. Osy em jasalatyn kabınaǵa kir­gen­de arshanyń jupar ıisi ańqyp turady. In­fra­qyzyl jylýy júrek-qan tamyrlary aýrý­laryna, demikpege, joǵarǵy tynys alý jol­da­ry­na, revmatızmge, prostatıtke, zár-jynys jol­­dary aýrýlarynan aıyǵýǵa jaqsy kómektesedi. Al sylap ýqalaýdyń (massaj) qandaı túri kerek?! Qytaılyq, sabyndy, hosh ıisti sylaýdyń túrleri, manýaldyq daýalaý da bar. Ony demalýshylardyń qalaýyna, naýqasyna baılanysty dáriger belgileıdi. “Sosnovyı bor” santorııine Aqmola oblysynan kelip demalyp jatqan Lıýdmıla Lveı degen kisi: “Men biraz sanatorıı, kýrort­tarǵa bardym. “Sosnovyı bor” sanatorııi eminiń kóptigimen tańqaldyrdy” deıdi. Aıtsa aıtqandaı, munda demalýshylarǵa emniń 80 túri usynylady. Sońǵy jyldary “tuz shahtasy”, “sý kapsýly”, “balmen oraý”, “shóp bóshkesi” sııaqty emniń birneshe túri engizildi. Olardyń barlyǵynyń da jıi kezdesetin demikpe, býyn taǵy basqa aýrýlarǵa shıpasy mol. Ádette, Tabıǵat-ananyń ózi shıpager. Son­dyqtan, kóptegen shıpajaılar saf aýasy bar taýdyń baýraıyna, mıneraldy sý shyǵyp jatqan jerlerge nemese emdik balshyǵy bar kólge jaqyn ornalasady. Al “Sosnovyı bor” sanatorııinde tabıǵattyń osy syıynyń bári de tabylady. Munda janǵa daýa taza aýa da, mıneraldy sý da, emdik balshyq ta bar. Emdik balshyq quramyndaǵy organıkalyq zattardyń, mıneraldy tuzdardyń jáne mıkroelementterdiń keremet úılesimi arqasynda omyrtqa, býyn, bulshyq et, quıań jáne júıke men gıneko­logııalyq, ýrologııalyq, teri aýrýlaryna birden bir em. Oblystaǵy ataqty Sabyndy kóliniń tabıǵı pisýi jetilgen balshyǵynyń emdik qasıeti qysy-jazy kemimeıdi. Gerbert Fonn degen nemis “Sosnovyı borǵa” Germanııanyń Gambýrg qalasynan kelip, emdelip jatyr. Onyń bul Qostanaıǵa ekinshi ret jáne arnaıy kelýi eken. Osydan bir jyl buryn issaparmen kelip, jumysyn erteleý aıaqtaǵan oǵan qostanaılyq fırma basshylary ushaqtyń ýaqytyna deıin “Sosnovyı bor” sanatorııinde demalýdy usynady. Tize býynyna sary sý jınalǵannan (sınovııt) zardap shegetin Gerbert Germanııaǵa barǵan soń operasııa stolyna jatýy kerek eken. Ol ál jınap, qýattanyp alý úshin áriptes­teriniń usynysyna qarsylyq kórsetpeıdi. Al shıpajaı dárigerleri onyń aıaǵyn shıpaly balshyqpen emdeıdi. Ǵajap! Germanııalyq qonaq keterde aıaǵyn jeńil basa bastaıdy, eline barǵan soń dárigerler oǵan operasııa jasaýdyń qajeti joq dep sheshedi. “Altyn shyqqan jerdi belden qaz” degen qazaq maqalyn Gerbert bilip alǵan sııaqty, bıyl “Sosnovyı borǵa” arnaıy kelip, taǵy da balshyq emin aldy. – Balshyqpen emdelýim býyn aýrýyn umyt­tyraıyn dedi, aıaq basýym burynǵydan jaqsy. Al mıneraldy sýdyń shıpasyn tilmen jetkize almaımyn. Jalpy, ózimdi sondaı jeńil sezinemin, – dedi bizben kezdesýinde germanııa­lyq qonaq Gerbert Fonn. Emniń tıimdiligin arttyrý úshin sanatorııde sheteldik qazirgi zamanǵy medısınalyq apparattar men jabdyqtardyń ozyq úlgileri de paıdalanylady. Reseıden ákelingen lazerlik apparat sonyń biri ǵana. Onyń býyn aýrýlaryn emdeýde tıimdiligi joǵary. Bárin aıt ta birin aıt, dáriger biliktiligine ne jetedi?! Dema­lýshylardy kardıolog, terapevt, endokrınolog, gınekolog, ýrolog, stamatolog mamandar qabyl­daıdy. Jetildirilgen apparattar arqyly aýrýdyń tolyq dıagnozyn qoıyp beredi. Sanatorııge kelgen demalýshylardyń bar­lyǵy da ujym úshin qurmetti qonaq bolyp esepteledi. Aýrýyna shıpa izdep kelgen kimmen tildesseń de sanatorıı dárigerleri men qyzmet­kerleriniń joǵary mádenıetin, iltıpaty men izetin aldymen aýyzǵa alady. Reseıdiń Kras­nodar ólkesinen kelgen erli-zaıypty Ivan men Klavdııa Tobolınder: “Biz erterekte Qazaq­standa turǵanbyz, Reseıge qonys aýdarǵaly kóp jyldan keıin týystarymyzǵa qonaqqa kelgen edik. Sanatorııdegi qyzmet kórsetý mádenıe­tiniń joǵarylyǵy qazaqtyń qonaqjaılylyǵyn eske salady. Sondaı rızamyz”, deıdi aǵynan ja­ryla. Osyndaı ujymdy uıytyp ustap otyrǵan jáne demalys ornyn 90-shy jyldar­daǵy jabylýdyń aldynda turǵan keıpinen qyzmet kórsetýdiń bıik deńgeıine jetkizgen bilikti uıymdastyrýshy Saılaýbek Esjanov týraly aıta ketý lázim. Sákeń basqarýǵa kelgen on­shaq­ty jyldyń ishinde “Sosnovyı bor” sanato­rııinde demalý­­shylar úshin onnan asa kottedj turǵyzyldy. Onda servıs, qyzmet kórsetý mádenıeti iri kýrorttardan kem túspeı­di. Uzaqqa sozylatyn arqa qysynda santorııdiń ishi em alýǵa da, demalýǵa da qolaıly, jyly, jaryq. Jyldyń tórt mezgilinde de “Sosnovyı borǵa” kelgen kisi tabıǵat syıy men adam eńbeginiń úılesimine kýá bolyp, ertegiler elinde júrgendeı kúı keshedi. Mine, elimizde týrızm men sportty damytýǵa qosqan osyndaı úlesi úshin Saılaýbek Erǵazyuly ótken jyly keýdesine “Qurmet” ordenin taqty. Qys maýsymynda demalýshylarǵa qar jamylǵan qaraǵaıdyń arasynda shańǵy tebýge, kól betinde konkımen syrǵanaýǵa múmkindik ja­salǵan. Al “Sosnovyı bor” sońǵy jyldary sportshylardyń da súıip keletin ornyna aı­nalǵan. О́ıtkeni, tóbesi kók tiregen qaraǵaılar arasynda sport komandalary men ataqty sport sańlaqtarynyń densaýlyqtaryn túzep, tabıǵat aıasynda demala júrip, aldaǵy jarystarǵa daıyndalýyna da tamasha jaǵdaı bar. Osydan eki jyl buryn munda aýmaǵy at shaptyrym, zamanaýı quraldarmen jabdyqtalǵan sport zaly sportshylarǵa esigin aıqara ashty. Mundaı sport­zal elimizdiń eshqandaı demalys ornynda kez­despeıtindigin de aıta ketýdiń artyqtyǵy bol­mas. Sportshylarǵa arnap ázirlenetin ta­ǵam­dar qýaty jaǵynan barlyq talapqa saı keledi. Sonymen qatar, “Sosnovyı bor” sana­torııindegi balalarǵa arnalǵan saýyqtyrý lagerinen alǵan áserin jasóspirimder áste umyt­paýy múmkin. Olar jaz aılarynda mıneraldy kólge shomylady, nusqaýshylardyń baqylaýy­men qaıyqpen, katamaranmen serýendeıdi. Olar úshin dıskoteka, oıyndar, baıqaýlar uıymdas­tyrylady, sport alańdary, kompıýter oıyndary bólmesi, kınozal balalardyń erkinde bolady. Araqaraǵaı ormany aıasyndaǵy “Sosnovyı bor” sanatorııiniń keremeti osyndaı! Ony árkimniń kózben kórgeni maqul. “Sosnovyı bor” sanatorııiniń meken-jaıy: Qostanaı qalasynan 45 shaqyrym jerdegi Altynsarın aýdanyndaǵy Sherbakov aýylynyń irgesinde ornalasqan. 8(7142) 3-33-05, 3-33-06 telefondary táýlik boıy jaýap beredi. E-mail: sosnov-bor@mail.ru Sanatorııge kelerde joǵarydaǵy telefondarǵa aldyn ala habar­lassańyz, jol qıyndyǵyn kórmeısiz. Alystan keletin demalýshylardy Qostanaı qalasyndaǵy temir jol vokzalynan kútip alady. Sonymen qatar, “Sosnovyı bor” sanato­rııinde demalǵyńyz kelse Almaty ókildigine habarlasýyńyzǵa bolady. Almaty qalasy, Jeltoqsan kóshesi, 37-úı, ofıs №406. Tele­fondary: 8(7272) 79-78-37, +7 701 175 00 77 Názıra JÁRIMBETOVA, Qostanaı.