Túrikmenstannyń Túrikmenbashy qalasynda ótken Ortalyq Azııa memleketteri – Qazaqstan, Túrikmenstan, О́zbekstan, Tájikstan jáne Qyrǵyzstan prezıdentteriniń Halyqaralyq Araldy qutqarý qorynyń jumysyna baılanysty basqosýy álemdik aqparat quraldarynyń nazaryn ózine aýdardy. Osy mańyzdy oqıǵaǵa oraı tómende birqatar halyqaralyq buqaralyq aqparat quraldarynda jarııalanǵan Ortalyq Azııanyń bes memleketi basshylarynyń qatysýymen uıymdastyrylǵan mańyzdy sharaǵa qatysty pikirlerdi usynyp otyrmyz.
Ortalyq Azııa basshylary Túrikmenstannyń týrıstik aımaǵy Avazda Halyqaralyq Araldy qutqarý qorynyń sammıtine jınaldy. Jıynǵa Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev, О́zbekstan Prezıdenti Shavkat Mırzııoev, Tájikstan Prezıdenti Emomalı Rahmon, Qyrǵyzstan Prezıdenti Sooronbaı Jeenbekov, Túrikmenstan Prezıdenti Gýrbangýly Berdimuhamedov qatysty.
Sammıt barysynda qatysýshy taraptar Aral teńizin qutqarý, ondaǵy máseleler jáne óńirdegi ekologııalyq ahýaldy jaqsartýǵa qatysty máselelerdi talqylady. Sondaı-aq jıynda Aral apatynyń saldaryn joıý, sýdyń lastanýy, ekologııalyq jaǵdaıdy jaqsartý men osy baǵyttaǵy Ortalyq Azııa memleketteriniń áreketi sóz boldy. Jalpy, Aral apatynyń saldarymen kúresý úshin 2013-2017 jyldar aralyǵynda 500-den astam joba júzege asty.
Budan bólek, sammıtte Ortalyq Azııa memleketteriniń basshylary Halyqaralyq Araldy qutqarý qoryn reformalaý týraly bastamany qoldady. «Araldy qutqarýǵa kómek kórsetý boıynsha baǵdarlamany oryndaýdy qaıta qarap shyǵý qajet. Sondaı-aq túsken qarajattyń qaıda jumsalǵanyn da bilý kerek. 20 jyl boıy qorda birde-bir gıdroenergetıkalyq joba qaralǵan joq. Alaıda uıym Aral teńizin saqtap qalý jónindegi qarjylyq-nesıelik joba retinde qurylǵan bolatyn», dedi sammıtte sóz sóılegen Qyrǵyzstan Prezıdenti Sooronbaı Jeenbekov.
Esterińizde bolsa, Qyrǵyzstan uıymǵa músheligin ýaqytsha toqtatqan bolatyn. Alaıda Araldy qutqarý qoryndaǵy oń ózgerister olardyń pikirin ózgertip, músheligin jalǵastyrýǵa múmkindik bermek.
Ortalyq Azııa memleketteriniń prezıdentteri Aral teńizin saqtap qalý máselesin talqylaý úshin Túrikmenstanǵa jınaldy. Vesti.ru agenttiginiń habarlaýynsha, sammıt barysynda Aral teńizin qutqarýdyń mańyzdy joldary talqylanǵan.
Agenttikke suhbat bergen Halyqaralyq Araldy qutqarý qory atqarý dıreksııasynyń dırektory Bolat Beknııaz teńizden týyndaǵan másele Ortalyq Azııany túgel qamtıtynyn aıtady. Sondyqtan Aral máselesin birlese otyryp sheshý qajet.
Jıyn barysynda sóz sóılegen Elbasy Nursultan Nazarbaev ta túıtkilge qatysty óz kózqarasyn bildirdi. «Jıyrma jyl buryn qabyldanǵan sheshimder qazir eskirdi. Qordyń basqarýshy organdaryn qaıta súzgiden ótkizý qajet. Ǵylymı turǵyda óte oryndy usynystar aıtyldy. Solardy eskerý kerek», dedi N.Nazarbaev.
Vesti.ru agenttiginiń paıymdaýynsha, osy sammıt máseleni túbegeıli sheshýge jol ashpaq. Máselen, buǵan deıin Ámýdarııa men Syrdarııa sýy egistik pen maqta sýarýǵa ketip, Aralǵa jetpeıtin. Endigi jerde Ortalyq Azııa elderi ózen sýyn tıimdi paıdalanyp, tamshylatyp sýarý sekildi ádis qoldanbaq. Sonymen qatar jıyn qorytyndysy boıynsha teńiz tabanyna tuzdy topyraqqa shydamdy ósimdikter egý týraly kelisim jasaldy.
Sammıtte sóz sóılegen Túrikmenstan prezıdenti Gýrbangýly Berdimuhamedov Aral teńiziniń máselesin álemdik deńgeıge kóterýdi usyndy. Vesti.ru Ortalyq Azııa memleketteriniń túıtkilge qaıta oralyp, birlese jumys isteýin joǵary baǵalady.
Túrikmenstanda Halyqaralyq Araldy qutqarý qoryna múshe memleketterdiń 12-i sammıti ótti. Jıynǵa Ortalyq Azııa memleketteriniń basshylary túgeldeı qatysty.
Sammıt bastalmastan buryn Túrikmenstan basshysy Gýrbangýly Berdimuhamedov Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaevpen, Tájikstan Prezıdenti Emomalı Rahmonmen, О́zbekstan Prezıdenti Shavkat Mırzııoevpen ekijaqty kezdesý ótkizgen.
Azathabar.com saıtynyń málimetine súıensek, Aral teńiziniń tartylýynan týyndaǵan túıtkilder Túrikmenstannyń soltústik aýdandaryna orasan zııan tıgizip otyr. Máselen, Dashogýz ýálaıatynda taza aýyz sý qat. Sondaı-aq egistik jerler tuz tatyp ketken. Teńizden kóterilgen tuzdy daýyl dúrkin-dúrkin eldi ábigerge túsiredi. Mamyrda bolǵan osyndaı boran eki kún boıy toqtamaǵan.
Sholýdy daıyndaǵan Abaı ASANKELDIULY, «Egemen Qazaqstan»