Biz – ejelden mal baǵyp ósken eldiń urpaǵymyz. Qazaqtyń asyl tuqymdy aqbas sıyrynan bastap, birqatar tekti jáne shekti maldyń baǵymy men kútimine durys qarap, osy saladaǵy veterınarlyq normalar men talaptardy saqtap júrgenimizge de eshkim shek keltire qoımas. Al muhıttyń arǵy jaǵyndaǵy el – Amerıkadan ákelingen, aldyndaǵy azyqty qomaǵaılanyp, jalmaı beretin Angýs sekildi asyl tuqymdy iri qara maldyń jaı-kúıin tereń baǵamdaı aldyq pa? О́kinishke qaraı, qazirgi kúni buǵan oń jaýap qaıtara almaı, qap dep san soǵyp qalǵan jaıymyz bar.
Bulaısha ókinishti raımen sóz saptaýymyzǵa «AkTep» jaýapkershiligi shekteýli seriktestigine qarasty shet elden jetkizilgen asyl tuqymdy analyq 253 bas iri qara maldyń bir kúnde qynadaı qyrylǵany bolyp otyr. Bul oqys oqıǵa Aqtóbe aımaǵynda ári tutastaı el ishinde ártúrli alypqashpa áńgimelerdiń taralýyna túrtki boldy. Angýs ataýyn ıelengen asyl tuqymdy maldyń jappaı ólim-jitimge ushyraýynyń basty syry nede? О́tken juma kúni oqıǵa oryn alǵan Hromtaý aýdanyndaǵy Qopa aýylyna arnaıy kelgen Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi veterınarlyq baqylaý komıtetiniń ókilderi men sala mamandary bul saýalǵa barynsha naqtyraq ári tujyrymdy jaýap qaıtarýǵa tyrysty.
Bul oraıda eń aldymen aıtaıyn degenimiz, alǵashqyda jurtshylyq arasynda asyl tuqymdy analyq mal aýsyl, sibir jarasy sekildi asa qaýipti indetterdiń saldarynan qyrylyp qalǵan joq pa eken degen oı men kúdik basym túsken-di. Áıtse de Respýblıkalyq veterınarlyq zerthananyń Aqtóbe fılıaly júrgizgen jedel-zertteý jumystarynyń nátıjeleri bul joramaldardy joqqa shyǵarady. О́ıtkeni atalǵan máselege qatysty alynǵan synamalarda asa qaýipti indetti mal aýrýy taıaqshalary kezdespegen. Onyń esesine, mamandar men sarapshylar 253 bas asyl tuqymdy iri qaranyń halyq arasynda esekmııa dep atalyp ketken ýly shópten jappaı ýlanyp, tyrapaı asqany jónindegi uıǵarymǵa kelip otyr.
Sharýa qojalyǵynyń jetekshisi Orazaq Samuratovtyń málimdeýinshe, qoldan uryqtandyrý úshin bordaqylaý keshenine qoıylǵan asyl tuqymdy analyq maldarǵa «AkTep» JShS-ne kelisimshart boıynsha mal azyǵy men jem-shóbin ázirleıtin 8 brıgadanyń birinen ákelingen shóp berilgen. Oǵan esekmııa aralasyp ketken kórinedi. Mal men jerdiń jaǵdaıyn jaqsy biletin kónekózderdiń aıtýynsha, atalǵan ýly shóp dalalyq alqaptyń barlyq jerinde emes, tek ózen-kólderdiń ańǵarlary men arnalarynda ósedi. Ony jergilikti mal jemeıdi. Sonda arnaıy brıgada ázirlegen jem-shóptiń quramyna esekmııa qalaısha aralasyp ketip júr? Bul saýaldyń jaýaby ázirge belgisiz kúıinde qalyp otyr. Qazirgi kúni máseleniń mán-jaıyn odan ári tereńirek zertteý jumystary júrgizilýde.
Búgingi tańda Qopa aýylynda ýlanyp ólgen maldyń eti men qańqasy zalalsyzdandyrylyp joıylǵan. Áıtse de osymen búkil isti bittige sanaýǵa bolmaıtyny aıan. Eń bastysy, Aqtóbe aımaǵynda oryn alǵan oqys oqıǵadan elimizdegi tutastaı mal sharýashylyǵy salasynyń ókilderi ashy sabaq alýǵa tıis. Bul jaıt eń aldymen maldy azyqtandyrý men jem-shóptiń sapasyn qadaǵalaý máselesinde jaýapsyzdyq pen selqostyq kórinisteri oryn alǵany aıqyn ańǵarylady. Osy oraıda elimizdegi mal bordaqylaý men semirtý keshenderinde mal azyǵynyń sapasy men qunaryn qadaǵalaıtyn arnaıy mamandar tobyn jasaqtaý qajettigi de aıqyn kórinedi.
Ekinshiden, sońǵy jyldary tıisti ókiletti organdar muhıttyń arǵy jaǵynan mal satyp alý máselesin shekten tys asyra paıdalanyp júrgenine de birjaqty qaraýǵa bolmaıtynyn Aqtóbede oryn alǵan oqıǵa dáleldeı túsedi. Onyń esesine, otandyq asyl tuqymdy mal sanyn ósirýge kóbirek kóńil bólinse, utyla qoımasymyz anyq. О́ıtkeni «syryn bilmegen attyń syrtynan júrme» demeı me dana halqymyz.
Temir QUSAIYN,
«Egemen Qazaqstan»
Aqtóbe oblysy,
Hromtaý aýdany,
Qopa aýyly