Qorshaǵan ortanyń tazalyǵy úshin

Keshe Bolat Nurjanov atyndaǵy Ekibastuzdyń GRES-1 stansasynyń №6 energoblogynda elektr súzgisi iske qosyldy. О́ndiristik  jobanyń iske qosylýyna jáne energetıkterdi tól merekelerimen quttyqtaý saltanatyna kásiporyn aksıoneri  «Qazaqmys korporasııasy»  JShS basqarma tóraǵasy Edýard Ogaı, oblys ákimi Baqytjan Saǵyntaev qatysty. Ekibastuzdaǵy GRES-1 stan­sasynyń 50 paıyzdyq úlesine ıe «Qazaqmys» jerimizdegi mys, altyn, myrysh, kúmis, elektr energııasyn óndirýde eleýli aktıvteri bar, tabıǵı resýrstardy óndirý jáne óńdeý jónindegi jetekshi halyqaralyq kompanııa bolyp tabylady. Korporasııa elimizdegi iri mys óndirýshi ári 17 kenishke, 10 taý-ken fabrı­ka­laryna jáne eki mys bal­qytý­shy óndiristik keshenge ıe bolyp otyrǵan álemdegi alda kele jatqan mys óndirýshi. Myrysh, kúmis jáne altyn óndiredi. О́t­ken jyly 167 myń tonna my­rysh konsentratyn óndirgen. Kor­porasııa álemdegi on kú­mis óndirýshiniń biri bop ta­by­lady. London qor bırjasyn­da jáne Gonkong qor bırja­syn­da aına­lymǵa qabiletti FTSE-100 kompanııa tizimine kiredi, son­daı-aq Qazaqstan qor bırja­syn­da (KASE) da saýdalanyp keledi. Korporasııa tobynda 61 myń adam jumys isteıdi, kóp­shiligi qazaqstandyqtar. Al, ener­getı­kalyq qaýipsizdik – ol el qaýipsizdigi. Buǵan deıin sheteldik ın­vestorlardyń qolynda bolyp kelgen 30 jyldyq tarıhy bar stansa bul kúnderi memleket ıeliginde ekeni belgili. Byl­tyr GRES-1 stansasyna elimiz­diń jáne TMD elderi elektr ener­getıkasy salasynyń ardageri, kezinde kásiporynnyń aıaq­qa nyq turyp, damýyna zor úles qosqan Bolat Nurjanovtyń esimi berildi. О́tken jyly stan­sanyń mereıtoıyna oraı №5 energoblokta qorshaǵan ortany lastanýdan qorǵaıtyn elektrli súzgi iske qosylǵan bolatyn. Stansanyń bas dırektory Rys­qan Sybambaevtyń aıtýynsha, kásiporynnyń aldaǵy on jyl­dyqqa arnalǵan damý baǵdarla­masy talqylanyp, bekitilgen. Joǵaryda atalǵan №5 elektrli súzgi osy ınvestısııalyq baǵ­dar­lamanyń alǵashqy bastamasy deýge bolady. Jańa qurylǵy aýaǵa taralatyn zııandy kúldiń mólsherin jylyna 17,5 myń tonnaǵa deıin tómendete alady. Buǵan deıin ekologııaǵa zalal keltiretin qaldyqtardyń aýaǵa taralý mólsheri jylyna 20,5 myń tonnany qurasa, endi ol kórsetkish 3 myń tonnaǵa deıin azaıady. Bul kásiporynnyń qar­jy únemdeýine de áser etedi. Mysaly, ekologııalyq zardaptar úshin jylyna tólenetin qarajat kólemi 70,6 mıllıon teńgege qysqarady. Stansadaǵy № 2 jáne № 8 ener­go­bloktardy qaıta qalpyna keltirý jumys­taryna quıylatyn ınvestısııa kólemi 53,4 mlrd. teńge bolady. Jobany iske asy­rý merzimi – 2014 jyl. Iá, ene­r­­ge­tıka – el ekonomıkasy­nyń qoz­ǵaýshy kú­shi. Qazirgi kezde elimizde qolǵa alynyp jat­qan úde­meli ın­dýs­trıaldyq-ınno­va­sııa­lyq damý jobalary da ener­ge­tı­ka sala­sy­men tyǵyz baıla­nys­ty. Bul rette, Ekibas­tuz­dyń GRES-1 stan­sa­synyń alar orny erekshe. Jalpy, Ekibastuzdaǵy stansalarda júzege asyrylyp jat­qan ınnovasııalyq jobalarmen, onyń ishinde jańadan iske qo­sylǵan elektr súzginiń mańyzyn Elbasy da jaqsy bilip, nazar aýdaryp, joǵary baǵalap otyr­ǵan. О́ıtkeni, elimiz úshin kómir­li qala, aınala óndiristeri qap­taǵan Ekibastuzdyń orny bólek. Sol úshin de shetelderdegideı mundaı elektrli súzgilerdi elimizdegi barlyq stansalarda or­natý qajet ekendigin aıtyp, qor­shaǵan ortany qorǵaýdaǵy bul qurylǵylardyń mańyzyn eskere otyryp, Úkimetke osyn­daı qurylǵylardy elimizde ja­saýǵa tapsyrma bergeni de belgili. Osy otyz jylda stansanyń damýyna óz isine adal kóptegen mamandar úles qosty. Jalyn­daǵan jastar energetıka sala­sy­nyń qyr-syryn osy stansa basynda júrip meńgerip shyqty. Stansa tek qazaqstandyq maman­dardyń ǵana emes, keńestik el­derdiń energetıkteriniń naǵyz shyńdalý, sheberlik mekenine aınaldy, deıdi energetıkter. №6 energoblokta ornatylǵan elektr súzgi odan shyǵatyn kúl­diń deńgeıin edáýir azaıtatyn bolady. Jalpy, jańa zamanǵy elektr súzgilerin ornatý baǵ­darlamasy úshin kompanııa 12,5 mıllıard teńge bóldi. 2013 jyly elektr súzgileri qol­da­nys­taǵy 6 energoblokta tolyq ornatylatyn bolady. Júr­gizilgen jumystardyń nátıje­sin­de aýaǵa taralatyn zııandy zattardyń aýqymy anaǵurlym kemıdi. Stansada jumys istep turǵan bes energoblokty moder­nı­zasııalaýdyń, №1, 2 jáne 8 – úsh energoblokty qalpyna kel­tirýdiń jáne elektr súzgilerin birte-birte ornatý esebinen qor­shaǵan ortaǵa keltiriletin zııan­dy yqpalyn barynsha kemitýdiń birneshe kezeńderden turatyn kóp jyldyq ınvestısııalyq baǵ­darlamasy osylaı júzege asýda. Júrgizilgen jumystar­dyń quny shamamen 1 mln. AQSh dollaryn qurap otyr. Bıyl № 8 jáne №2 energobloktardy qal­pyna keltirý isine shamamen 19 mlrd. teńge ıgerildi. № 8 energoblokty iske qosý aldaǵy jyldyń ekinshi jartysyna belgilenip otyr. № 2 energoblokty qalpyna keltirý jónindegi joba da aıaqtaldy. Bıyl jyl boıy ınvestısııalyq baǵdarlamalar aıasynda № 6 energoblogyndaǵy elektr súzgilerdi montajdaý jáne ornatý jónindegi jumys­tar oryndalyp, № 7, 4 jáne 5 energobloktardaǵy elektr súz­gilerdi montajdaý jumystary bastaldy. № 3 jáne № 6 ener­go­bloktarynda jańǵyrtý jumys­tary men kúrdeli jóndeý ju­mystary aıaqtaldy. – Ekibastuz GRES-1 stansa­syn­daǵy jańǵyrtý jumys­tary, jalpy qazaqstandyqtar úshin mańyzdy. Bul rette, or­natylyp jatqan elektr súz­gilerdiń arqa­synda qorsha­ǵan ortaǵa degen zııan mólsherin barynsha tómen­detýge qol jetkize alatyn bol­dyq, – dep atap ótti «Qazaqmys Korpora­sııa­sy» JShS bas­qar­masynyń tór­aǵasy E.Ogaı. Farıda BYQAI. PAVLODAR.