Ult úshin densaýlyq máselesi árdaıym ózekti. Búgingi tańda elimizde otandyq medısına qaryshtap damyp, óziniń bıik deńgeıine kóterildi. Azamattardyń densaýlyǵyn jaqsartý, aýrýdyń aldyn alý, syrqatty boldyrmaý máseleleri de kún tártibinde. Sonymen qatar óńirlerdegi densaýlyq saqtaý mekemeleri de bul máselege laıyqty úles qosyp otyr.
Taraz qalasyndaǵy «Kardıohırýrgııa jáne transplantologııa ǵylymı-klınıkalyq ortalyǵynda» aǵymdaǵy jyly mamyr aıynda tuńǵysh ret búırekke transplantasııa jasalǵanyn jazǵan bolatynbyz. Jambyldyq azamatqa týǵan aǵasy bir búıregin berip, oǵan alǵashqy otany aǵzalardy transplanttaý jónindegi ulttyq úılestirýshisi Jaqsylyq Dosqalıev jasaǵan edi. Nátıjesinde búırek dertine shaldyqqan azamat saýyǵyp ári bul otandyq medısına tarıhynda aıtarlyqtaı jetistik retinde baǵalandy.
Atalǵan ortalyqty bul kúnde elimizge tanymal ǵalym Seıithan Joshybaev basqarady. Mine, Taraz jerinde tuńǵysh ret jasalǵan búırek transplantasııasynan soń birqatar shet memleketterdiń azamattary atalǵan klınıkaǵa kele bastapty. Nátıjesinde Grýzııa jáne Qyrǵyz memleketteriniń azamattary ota jasatý úshin osy ortalyqty tańdaǵan. Aıta ketý kerek, Taraz qalasyndaǵy «Kardıohırýrgııa jáne transplantologııa ǵylymı-klınıkalyq ortalyǵynda» búginde sala boıynsha doktorantýra dárejesin shetelde oqyǵan bilikti mamandar jumys isteıdi. Sonymen qatar atalǵan klınıka elimizdiń ońtústik aımaǵyndaǵy jetekshi ortalyq sanalady.
Atalǵan klınıkada tuńǵysh ret búırek almastyrý transplantasııasynan tórt aı ótken soń, Grýzııa jáne Qyrǵyz Respýblıkasynyń azamattaryna búırek almastyrý operasııalary jasaldy. Otany Astana qalasyndaǵy ulttyq ǵylymı onkologııa-transplantologııalyq ortalyǵynan kelgen tájirıbeli maman Ǵanı Quttymuratov jasady. Ǵanı Muratuly búginde osy «Kardıohırýrgııa jáne transplantologııa ǵylymı-klınıkalyq ortalyǵy» dırektorynyń orynbasary bolyp jumys isteıdi. Onyń aıtýynsha, munda alǵashqy búırek almastyrý operasııasy jasalǵan mamyr aıynan beri 3-4 búırek almastyrý otasyn ózderi jasapty. Onyń bireýi ǵana el azamaty bolsa, qalǵany shetel azamattary eken. Endi toǵyzynshy ret shetel azamatyna ota jasaldy. Qyrǵyz eliniń 62 jastaǵy azamatyna 35 jastaǵy nemere inisi búıregin beripti. Grýzııa azamatynyń da jaǵdaıy osyǵan uqsas eken. Onyń týystary da naýqastyń ómirin saqtap qalý úshin transplantasııa jasaýǵa kelisipti.
Transplantolog Ǵanı Quttymuratov elimizde búırekke muqtaj jandardyń kóp ekenin aıtady. Al qazirgi kezde aǵzalar tek tiri donordan ǵana alynýda. Deı turǵanmen, kez kelgen adam úshin aǵzasynyń bir bólshegin berý ońaı emes. Sonda da bolsa qaıyrymdy azamattar týystarynyń ómiri úshin osyndaı erlikke baryp otyr. Máselen, bir ǵana Jambyl oblysynda 250-ge tarta azamat transplantasııa jasatý úshin aılap aýrýhana tósegine tańylyp, donor kútýde eken. Elimizde olardyń sany úsh jarym myńnan asady. Tipti keıbir naýqas azamattar jasandy búırektiń qyzmetine júginýge májbúr.
Adamnyń qaı jeri aýyrsa, jany sol jerde. Keıbir azamattarǵa donor tabylyp, sátti operasııa jasalǵanymen, kópshilik úshin bul másele áli ózekti. Taraz qalasyndaǵy bilikti mamandar jumys isteıtin «Kardıohırýrgııa jáne transplantologııa ǵylymı-klınıkalyq ortalyǵy» talaı jannyń ómirin saqtap qalýda eńbek etip, otandyq medısınanyń damýyna úles qosyp keledi.
Hamıt ESAMAN,
«Egemen Qazaqstan»
Jambyl oblysy