Elbasy Parlamenttiń aldynda el ómirin jaqsartýǵa baǵyttalǵan basymdyqtardy aıqyndap berdi

Qazaqstan Respýblıkasy Konstı­týsııasynyń 59-babyna sáıkes VI sha­qy­­rylymdaǵy Parlamenttiń tór­tinshi sessııasyn ashyq dep ja­rııa­laǵan Elbasy depýtattardy jańa parla­ment­tik maý­symnyń bastalýymen qut­tyq­tady.

Sizder jazda óńirlerdi aralap, el­diń tynys-tirshiligimen jete tanys­ty­ńyzdar. Halyqty ne tolǵandyra­tynyn, qan­daı má­se­leler bar ekenin kóz­ben kórip, bilip keldińizder. Ol barsha qa­zaq­standyq­tardyń ál-aýqatyn jaqsartý jolyndaǵy qyz­metterińizge qajet. Ke­zek kúttirmeı qolǵa alynýǵa tıis ma­ńyz­dy jumystar jetkilikti, dep jal­ǵas­tyrdy óz sózin Memleket basshy­sy. 

Qos palatanyń birlesken otyrysynda basymdyqtardy aıqyndap, birden iske kirisýimiz kerek. Stra­te­gııalyq nysana belgili. 2050 jylǵa deıin damyǵan 30 eldiń qataryna qo­sy­lý – bizdiń aınymas mejemiz. Osy jol­da dáıekti saıasat pen keshendi shara­lar júrgizip, maqsatty túrde alǵa basyp kelemiz.

Men Bes áleýmettik bastamamdy ja­rııa ettim. Parlament pen Úkimet bir­lesip ju­mys istep, ony júzege asy­rýǵa qajetti bar­lyq zańnamalyq alǵysharttardy jasady.

«7 – 20 – 25» baǵdarlamasy boıynsha alǵashqy nesıeler berile bastady.    

Qosymsha 20 myń bilim granty bó­lindi.

70 myń oryndyq jataqhana qury­ly­syna daıyndyq aıaqtaldy.

Jańa jyldan bastap jalaqysy tómen azamattardyń tabys salyǵy 10 ese azaıa­dy.

Jeke is bastaýǵa beriletin shaǵyn ne­sıe­ler kólemi 62 mıllıard teńgege kó­beıdi.

«Saryarqa» gaz qubyrynyń qury­lysyna daıyndyq jumystary aıaq­talyp qaldy.

Osylaısha, men jarııalaǵan áleý­mettik jańǵyrýdy iske asyrýdyń ne­gizi qalandy, dedi Elbasy.

Depýtattyq kanıkýl kezinde siz­der óńirlerde bolyp, turǵyndardy tol­ǵant­qan praktıkalyq máselelermen tereńirek tanystyńyzdar.

Altynshy shaqyrylym­daǵy de­pý­tattyq korpýs jo­ǵa­ry kásibılik jáne Úki­met­pen ózara úı­lesimdi is-qımyl tanytty.

Úshinshi sessııasynyń qory­tyn­dysy boıynsha Parlament tal­qy­laýlarǵa sarapshylar, azamattyq qo­ǵam ókilderi men buqaralyq aqparat quraldary qa­tysqan 87 zań qabyldady.

Osy jyldar bederinde dáıekti re­for­malar jolymen biz bıliktiń bar­lyq tarmaqtarynyń ózara is-qımy­lyn teń­destire otyryp, mem­lekettik júıeniń tıimdiligin arttyra túsýdemiz.

Ekonomıka men qoǵamdy tıimdi jań­ǵyrtý úshin jaǵdaılar jasalýda.

О́tken jyldan biz ekonomıkanyń álemdik orta ósý qarqynynan asyp túse bastadyq. IJО́ ósimi 4 prosentti qu­­­raı­­­dy, ınflıasııa 5,9 prosentke deıin tó­­men­dedi, ınvestısııalar 24 pro­­sent­ke ósti.

Ekonomıkalyq ósimniń qozǵaýshy kúshi shıkizattyq emes sektor – óńdeý ónerkásibi, kólik jáne qyzmet kórsetý salasy boldy.

Osyndaı jaǵdaılarda men ja­rııa­laǵan Bes áleýmettik bastamany sapaly júzege asyrý mańyzdy.

Qysqa merzimde Parlament pen Úki­met tarapynan qajetti normatıvtik qu­qy­q­tyq baza tolyqtaı qalyptasty­ryldy. Bul 6 mıllıon qazaqstandyqtyń ómir jaǵdaıyn jaqsartýǵa múmkindik beredi. Osylaısha el ósip-órkendeýiniń she­shýshi sharty bolyp tabylatyn biz­diń azamattarymyzdyń birligi nyǵaıa túsedi, dep atap ótti Prezıdent.

Elbasy ári qaraıǵy ilgerindi áleý­met­tik-ekonomıkalyq damý úshin sa­paly zań shyǵarý jumysyn jalǵastyrý qa­jettigine toqtaldy.

Birinshi. Mańyzdy máselelerdiń biri ózin ózi jumyspen qamtyǵan adam­dar­dy áleýmettik qamsyzdandyrý júıe­­sine tartý bolyp tabylady. Ta­bys­tary­nan eshqandaı aýdarym jasamaıtyn jáne soǵan sáıkes zeınetaqy júıesi men áleýmettik qoldaý sharalarymen tolyqqandy qamtylmaǵan ha­lyqtyń bir bóligi bar. Osyǵan baı­lanysty qa­jetti zańnamalyq ózge­ris­ter jasaldy.

О́zin ózi jumyspen qamtyǵandardy tirkeýdi ońaılatý úshin birtutas jıyntyq tólem engizý usynylyp otyr. Ony tóleý – ózin ózi jumyspen qam­tamasyz etkenderge medısınalyq jáne áleýmettik saqtandyrý júıelerine, sondaı-aq zeınetaqymen qamtamasyz etýge qatysýǵa múmkindik beredi.

Osy ózgeristerdi ústimizdegi jyl­dyń sońyna deıin qabyldaý talap eti­ledi. Bul – mindetti áleýmettik medı­sı­nalyq saqtandyrýǵa kóship otyrǵan jaǵdaıda asa kókeıkesti.

Mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý máselelerimen qatar, jańa kepildi medısınalyq kómek modelin engizý, qoǵamdyq densaýlyq saqtaý máselelerin, medısına uıymdarynda korporatıvtik basqarý júıelerin je­til­dirý jáne t.b. qarastyrylǵan zań jo­basy jasaldy.

Ol qazir Parlamentte jatyr. Ony qaraýdy sozbaýdy ótinemin.

 

Ekinshi. Turǵyn úı qatynasy salasy árbir adamnyń tikeleı múddesin qozǵaıdy. Qurylys qarqyndy damyp jatqan tusta TKSh-da sheshilmegen máseleler bar. Bul azamattar tarapynan narazylyq týdyrýda.

Qyzmet kórsetýshi kompanııalar men turǵyn úı ıeleri arasyndaǵy ózara qarym-qatynastyń ashyqtyǵyn qamtamasyz etý, olardyń qarjyny qaıda jumsap jatqandaryn baqylaý talap etiledi. Jalpy úı sharýashylyǵyn basqarýdyń túsinikti de tıimdi júıesin qalyptastyrý qajet.

Meniń tapsyrmam boıynsha Úkimet osy jyly Parlamentke engizetin tıisti zań jobasy jasaldy.

Úshinshi. Tabıǵı monopolııa salasynda ınfraqurylymdardy jańartý jáne kórsetiletin qyzmet sapasyn arttyrý boıynsha mindetter tur.

Parlamentte «Tabıǵı monopolııalar týraly» zań jobasy bar. Ol monopolısterdiń óz qyzmetteriniń tıimdiligi men ashyqtyǵyn arttyrýyn, sondaı-aq ákimshilik kedergilerdi azaıtýyn yntalandyrýǵa baǵyttalǵan.

Tórtinshi. Qýatty ekonomıkanyń negizi – bul, birinshi kezekte, shaǵyn jáne orta bıznes. Onyń ekonomıkadaǵy úlesin 2050 jylǵa qaraı 50 prosentke jetkizý – strategııalyq maqsat.

Búginde bul segmentte 1 mıllıonnan astam sýbekt jumys isteıdi jáne eldiń belsendi halqynyń 30 prosentten astamy qamtylǵan. Bolashaqta shaǵyn jáne orta bıznes ekonomıkada basty jumys berýshi bolýy tıis.

Ústimizdegi jyldyń mamyrynda men kásipkerlik qyzmetti retteýdi je­til­­­­dirý boıynsha keń aýqymdy túze­­tý­l­er destesine jarııa túrde qol qoıdym.

Alǵa ilgerileı berý qajet.

Bıznes ortany ári qaraı damytý úshin Úkimet tarapynan zańnamalyq ózgeristerdiń jańa destesi engiziletin bolady.

Kásipkerlikti damytýǵa týrızm salasy úlken serpin qosa alar edi. Úki­metke Týrızmdi damytýdyń 2023 jylǵa deıingi memlekettik baǵdarlamasyn jasaý tapsyryldy. Ol qarjylaı jáne qajetti zańnamalyq bazamen bekitilýi tıis.

Týrıstik qyzmet máseleleri boıynsha zańnamaǵa ózgeristerdi ústimizdegi jyldyń sońyna deıin qarastyrý qajet.

Buǵan qosa, Parlamentte mem­le­ket­tik satyp alýlar men kvazımemlekettik sektordyń satyp alýlary máseleleri boıynsha mańyzdy zań jobasy jatyr. Ol satyp alýlar úderisterin ońaı­latýǵa, ekinshi jaǵynan – olardyń tıimdiligin arttyrýǵa baǵyttalǵan.

Zań jobasyn qabyldaý jemqorlyq táýekelderdi tómendetip, qarjyny basym mindetterdi júzege asyrý úshin bosatýǵa jáne bıznes ahýaldy jaqsartýǵa múmkindik beredi.

Parlamentke sondaı-aq qylmystyq zańnamany ekonomıkalyq qyzmet salasynda ári qaraı izgilendirý máselesin qarastyrý qajet. Bul arada yntalandyrý men jazalaý arasyndaǵy tıimdi tepe-teńdikti tabý mańyzdy.

Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly zańnama turaqty bolýy tıis, onyń ústine, quqyq buzýshylyq sıpatyna jaýapkershiliktiń saı kelýshilik prınspin buljytpaı saqtaý qajet. Úkimet osy jyly atalǵan mindetterdi sheshýge baǵyttalǵan zań jobasyn engizetin bolady.

Besinshi. Agroónerkásip kesheni sala­syndaǵy zańnamany ári qaraı jetil­dirý talap etiledi. Bular saq­tan­dyrý, agrarlyq qolhattardy engizý, kre­dıttik seriktestikterdi damytý, son­daı-aq veterınarııa salasynda baqy­laý júıesin jetildirý máselelerine qatysty.

Zańnamalyq túzetýlerdiń tıisti des­tesi Par­lamentte jatyr. Ony ústi­mizdegi jyldyń sońyna deıin qaras­tyrýdy ótinemin.

Altynshy. Biz qoǵamdyq sanany jańǵyrtýdyń «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasyn júzege asyrý jónindegi keshendi jumystardy jalǵastyramyz. Onyń asa mańyzdy mindetteriniń biri tarıhı-mádenı muralardy qorǵaý men tanytýdy qamtamasyz etý bolyp tabylady.

Osy oraıda aıtarym, tıisti zań jobasy Parlamenttiń qaraýynda jatyr. Ony qabyldaý ozyq álemdik táji­rıbege sáıkes tarıhı jáne kıeli nysan­dardy tıimdi damytý men qorǵaýǵa yqpal etetin bolady.

Jetinshi. Ústimizdegi jyldyń maýsymynda Shymkentke respýb­lıkalyq mańyzy bar qala mártebesi berilip, Túrkis­tan oblysy quryldy. Kıeli Túr­kis­tan qalasynda jańa oblys orta­lyǵyn qurý ózin ózi bas­qaratyn jeke ákim­shilik ortalyq retinde ólkeniń ta­rıhı mańyzyn qaı­ta jańǵyrtý­dyń sımvoly bolyp taby­lady.     

Oblys ortalyǵynyń Túrkistanǵa kóshirilýi áleýmettik-ekonomıkalyq turǵydan ǵana emes, rýhanı jaǵynan da asa mańyzdy. Ol – elimizdegi eń kıeli jerlerdiń biri.

Tarlan tarıhymyzda talaı taǵ­dyrly sheshimder osynda qabyldanǵan. Esimderi el tarıhyna máńgi jazylǵan birtýar tulǵalarymyz osynda jaı tapqan.

Halyq tyǵyz qonystanǵan tutas ońtústik óńirdiń damýy jańa oblys ortalyǵynyń jumysyn tıimdi uıymdastyrýǵa baılanysty. 

Sonymen birge respýblıkalyq mańyzy bar qala mártebesin ıelengen Shymkenttiń tynys-tirshiligi de nazarda bolýǵa tıis.

Taıaý ýaqytta Parlamenttiń qa­raýyna qaıta qurylǵan ákimshilik-aý­maqtyq birlikterdiń tolyqqandy ju­mysyn qamtamasyz etýge múmkindik beretin zań jobalary engiziletin bolady. Olar jedel qarastyrylyp, qa­byldaýdy talap etedi.

Qurmetti depýtattar!

Búgin men atap ótken jumystardyń barlyǵynyń túpki mejesi – eldiń turmys-tirshiligin jaqsartyp, ári qaraı damı túsý. Osy maqsatqa jetýimiz ekonomıkalyq, saıası, áleýmettik, rýhanı birligimizdiń myzǵymaýyna tike­leı baılanysty.

Bul oraıda halyq qalaýlylaryna da zor jaýapkershilik júkteledi. El­diń údesinen shyǵyp, Qazaqstandy turaq­ty jáne qarqyndy damytý jolynda je­misti jumys isteńizder, dep túıin­dedi Elbasy depýtattarǵa arnaǵan sózin.

Sońynda Prezıdent Nursultan Nazarbaev depýtattardy kezekti parla­menttik ses­sııanyń ashylýymen taǵy da qut­tyq­tap, qyzmetterine tabys, otba­sylaryna amandyq tiledi.

Otyrysqa tóraǵalyq etken Májilis Tóraǵasy Nurlan Nyǵmatýlın bar­lyq depýtattar atynan Elbasyna Par­lamenttiń tórtinshi sessııasyn ashyp, aldaǵy jumystyń basym baǵyttaryn bel­gilep bergeni úshin zor alǵys bildirdi. Sondaı-aq Parlamenttiń aldy­na qoıǵan barlyq mindetterdi eki palata depýtattary abyroımen atqa­ratynyna sendirdi.

Birlesken otyrysqa elimizdiń Pre­mer-Mınıstri, Memlekettik hatshysy, Prezıdent Ákimshiliginiń Bas­shysy, Konstıtýsııalyq Keńestiń, Joǵarǵy Sottyń jáne Ortalyq saılaý komıssııasynyń tóraǵalary, barlyq deńgeıdegi memlekettik organdardyń ókilderi qatysty.

Serik ÁBDIBEK,

Venera TÚGELBAI,

«Egemen Qazaqstan»