Osydan týra 30 jyl buryn, naqtylap aıtsaq, 1988 jyldyń 17 qyrkúıegi men 2 qazany aralyǵynda Ońtústik Koreıanyń astanasy Seýlde XXIV jazǵy Olımpııa oıyndarynyń jalaýy jelbiredi. Baıraqty báseke barysynda 159 memleketten kelgen 8,5 myńǵa jýyq úmitker saıysqa túsip, sporttyń 27 túri boıynsha 263 júlde jıyntyǵyn sarapqa saldy.
Seýl Olımpıadasy jaıynda biz beker áńgimelep otyrǵan joqpyz. Ol jarysta birneshe tarıhı oqıǵa tirkeldi. Máselen, shyqqan tegi, tili men dili, dini men dástúri bir bolǵanymen, saıası kózqarastary múldem bólek Ońtústik pen Soltústik Koreıa memleketteri alǵashynda «Olımpııa oıyndaryn birigip ótkizemiz» degendeı syńaı tanytqan edi. Alaıda araǵa sodyr saıasat kıligip, baýyrlas qos halyqtyń bul joly da bastary birikpedi. Nátıjesinde, ǵalamdyq doda bir elde ǵana ótti. Soǵan narazy bolǵan Albanııa, Vetnam, Kýba, Nıkaragýa, Seıshel araldary jáne Efıopııa syndy memleketter boıkot jarııalap, Seýldegi saıysqa qatysýdan úzildi-kesildi bas tartty. Olardyń qataryna Soltústik Koreıa da qosyldy.
Seýldegi saıysta tórtkúl álem jurtshylyǵy tórt jylda bir ótetin Olımpııa oıyndarynda Keńes Odaǵynyń qyzyl týy kókte jelbiregenin sońǵy ret kórip, ánuranyn sońǵy márte estidi. Jer jahannyń altydan bir bóligin baýyryna basqan alyp ımperııa kóp uzamaı kelmeske ketti. 1992 jyly Barselona Olımpıadasynda KSRO quramyndaǵy burynǵy «baýyrlas» respýblıkalar TMD komandasy sapynda baq synasa, odan keıin barlyǵy da táýelsizdikke qol jetkizip, dúbirli dodalarda derbes eldiń órenderi retinde óner kórsete bastady. Sol sekildi sol zamanda álemdegi eń ozyq sporttyq derjavalardyń biri sanalǵan Germanııa Demokratııalyq Respýblıkasy (GDR) úshin de bul sońǵy synaq boldy. Kóp uzamaı olar da tarıh sahnasynan joǵaldy.
Bir ǵajaby, Seýldegi oıyndar ydyraý aldynda turǵan joǵaryda atalǵan qos memleket órenderiniń jeńisimen aıaqtaldy. KSRO ókilderi 132 (51 altyn+35 kúmis+46 qola) júldemen komandalyq esepte kósh bastasa, 102 (37+35+30) medaldi enshilegen GDR quramasy ekinshi oryndy oljalady. 94 (36+31+27) márte jeńis tuǵyryna kóterilgen AQSh-tyń sańlaqtary úshinshi orynǵa taban tirese, Ońtústik Koreıa 33 (12+10+11), GFR 40 (11+14+15), Vengrııa 23 (11+6+6), Bolgarııa 35 (10+12+13), Rýmynııa 24 (7+11+6), Fransııa 16 (6+4+6) jáne Italııa 14 (6+4+4) medal alyp, úzdik ondyqtyń qatarynan kórindi.
1988 jylǵy Olımpııa oıyndarynda KSRO-nyń sporttyq dańqyn arttyryp, abyroıyn asyrǵandar arasynda Qazaqstannyń sportshylary da jeterlik edi. Máselen, aqtóbelik Valerıı Lıýkınniń jalǵyz ózi jeńis tuǵyryna tórt márte kóterildi. Sporttyq gımnastıkany serik etken sańlaq eki jattyǵýda aldyna jan salmasa, taǵy eki jarysty kúmis medalmen qorytyndylady. Komandalyq saıysta bas júldeni oljalaǵandar qatarynda Almatynyń týmasy Vladımır Novıkov ta bar.
Jeńil atletterdiń jarysynda jerlestermizge qos altyn buıyrdy. Jelmen jarysqan jelaıaqtardyń 4h100 estafetalyq saıysynda shashasyna shań juqtyrmaǵan KSRO quramasy sapynda jezqazǵandyq Vıtalıı Savın men qaraǵandylyq Vladımır Mýravev óner kórsetti. Aýyr atletıkadan 90 kılo salmaq dárejesindegi aıqas atbasarlyq Anatolıı Hrapatyıdyń aıqyn jeńisimen aıaqtaldy. Voleıboldan chempıondyq ataqqa qol jetkizgen áıelder komandasy sapynda Qazaqstannyń eki arýy oınady. Olar – balqashtyq Elena Chebýkına men almatylyq Olga Krıvosheeva. Basketboldan bas júldeni oljalaǵan erler quramasynyń namysyn qorǵaǵandardyń biri ári biregeıi – Almatynyń alyby Valerıı Tıhonenko. Jambyl oblysy, Karataý qalasynda týyp-ósken dańqty fýtbolshy Evgenıı Iаrovenko da Olımpıada chempıony degen máńgi tozbas ataqqa qol jetkizdi.
Grek-rım kúresinen 74 kılo salmaq dárejesinde beldesken Semeı óńiriniń túlegi Dáýlet Turlyhanovtyń da ǵalamdyq dodada bas júldeni oljalaýǵa zor múmkindigi boldy. Bastapqy básekelerdiń barlyǵynda kúmánsiz jeńiske jetken qandasymyzdyń joly aqtyq aıqasta Kım En Nammen qıysty. Biraq sheshýshi tusta shynaıy sporttyq saıys shetke ysyrylyp, bul básekeniń taǵdyry saıası turǵydan sheshildi. Jarys qojaıyndarynyń yǵyna jyǵylǵan tóreshiler ádildikti belden basyp, jeńisti Ońtústik Koreıa oǵlanyna áperdi. Sonyń saldarynan dúbirli dodaǵa naǵyz babynda kelip, dara shyǵamyn dep julqynyp turǵan daraboz Dáýlet kúmis medalmen shekteldi.
Seýl Olımpıadasynan taǵy birneshe jerlesimiz qola júldemen oraldy. Olar – vaterpolshy Sergeı Kotenko men Nurlan Meńdiǵalıev, syryqpen sekirýshi Grıgorıı Egorov, júzýshi Konstantın Petrov jáne basketbolshy Irına Gerlıs.
Ǵalym SÚLEIMEN,
«Egemen Qazaqstan»
ALMATY