Shymyldyqtyń syrtynda turǵan ánshiniń búgingi júrek tolqynysy erekshe. Kún saıyn osy bir keń saraıdyń sahnasyn san márte basyp, syrly saz tógilgen ǵalamat daýsymen tyńdarmanynyń qulaq quryshyn qandyryp, keremet sezimge bólep júrgen ónerpaz kóńili órekpip, jany bir sát te tynyshtyq tabar emes. Ol nesheme kúlkisiz kúnder men uıqysyz túnderin osy sáttiń erteń esten ketpes estelikke aınalýy úshin qurban etti. Jolynda kezdesken esepsiz qıyndyq pen ólsheýsiz tógilgen mańdaı terin elemesten tegeýrindi eńbektenýin toqtatpady. Sol tabandylyǵynyń arqasynda ol Fransııanyń «Grand Opera» syndy ataǵy aıdaı álemdi aýzyna qaratqan jahanǵa ortaq jaýhar teatrlarynyń saltanatty sahnasyn baǵyndyrdy. Solaı bola tursa da, ásem únimen álemdi tańdaı qaqqyzǵan aktrısanyń dál osy sáttegi júrek diriliniń salıqaly sebebi bar. Ol búgin áni arqyly elimen syrlasady. Sebebi...
Bas shahar tórindegi «Astana Opera» sahnasyndaǵy ánshiniń asqan talǵampazdyqpen iriktelip, tek tańdaýly ánderi shyrqalar mereıli keshi Astananyń 20 jyldyǵyna arnaldy. О́nerdegi óreli jeńisterin eńseli elordanyń taǵylymdy tarıhymen egiz órgen shyǵarmashylyq ıesi, áıgili opera ánshisi, «Astana Opera» teatrynyń jetekshi solısi, Qazaqstannyń eńbek sińirgen ártisi, Memlekettik syılyqtyń laýreaty Maıra Muhamedqyzy «Astana – asyl armanym» atty bul konsertine aıtýly jańalyǵymen kelipti. О́ner keshinde Dj.Verdı, Dj. Pýchchını, J.Massne, H.Hımenes, F.Barberı, I.Kalman, F.Legar, D.Shostakovıch, I.Dýnaevskıı, N.Jıganov syndy kompozıtorlar operasynan úzindi arııalarmen qatar, operalar men operettalardan sahnalyq kórinister shyrqaldy. Sondaı-aq, elorda turǵyndary men qonaqtary kópten kútken mýzyka meıramynda operadan bólek, kópshiliktiń súıikti halyq ánderi men túrik, uıǵyrdyń dástúrli mýzykasynyń da tabıǵatyna tereńnen boılady.
– Maıra degen ánshi bar ekenin tyńdarmandaryma dáleldeımin júrip shırek ǵasyrdyń qalaı ótip ketkenin baıqamaı qalyppyn. Jalpy, men óte baqytty ánshimin. Elbasynyń arnaıy shaqyrýymen Astanaǵa, osyndaı saltanatty teatrǵa kelip, halqymnyń ónerin óristetýge, elimniń damýyna qarlyǵashtyń qanatyndaı sý sepkendeı bolsyn atsalysyp jatqanyma ózimdi sheksiz baqytty sanaımyn. Mine, bıyl elordamyzǵa 20 jyl tolyp otyr. Jalpy, Astana kúnin toılaý ánshi úshin tek Astana jaıly án aıtýmen shektelý emes meniń túsinigimde. Ol «Osy ýaqyt aralyǵynda qazaq ónerin damytý jolynda qanshalyqty úles qosyp, paıda keltire aldyń?» degen saýalǵa ózińniń aldyńda esep berý dep oılaımyn. Sol maqsatta da osy shyǵarmashylyq keshimdi uıymdastyryp, halqyma ónerden shashý shashqym keldi. Jalpy, bul konsert óziniń santaraptylyǵymen erekshelenedi dep oılaımyn. Klassıkalyq opera arııalarynan bastap, halyq ánderi men mýzyka janrlarynyń ishindegi eń kúrdelisi sanalatyn Ispanııanyń sarsýelalaryn, sondaı-aq Túrkııa, Armenııa, Ispanııa memleketterinen meni quttyqtaýǵa arnaıy kelgen áriptesterimmen dýet, trıo bolyp án shyrqaımyz. Talǵampaz tyńdarmanymnyń kóńilinen shyǵady dep senemin», deıdi ánshiniń ózi shyǵarmashylyq keshi jóninde.
Maıra Muhamedqyzy Parıj ulttyq operasy, Lotarıngııa ulttyq operasy (Nansı q.), Kann teatry, Renna opera teatry, Bordo teatry, Vashıngton ulttyq operasy jáne taǵy basqa álemniń eń úzdik teatrlaryndaǵy opera klassıkasynyń jaýhar týyndylaryndaǵy basty partııalardy tabysty oryndap, qaıtalanbas úni arqyly qazaq atyn jahanǵa tanytyp júrgen ultymyzdyń talantty ónerpazdarynyń biri. Fransııanyń áıgili «Grand Opera» teatrynda án shyrqaǵan alǵashqy hám jalǵyz qazaq. Budan bólek, ol londondyq Kadogan-hollda, berlındik Konserthaýste, Venadaǵy Hofbýrg saraıynda, Parıjdegi IýNESKO zalynda, pekındik «Jon Shan Lı Tan» zalynda jáne t.b. Eýropa men Azııanyń, Amerıkanyń bedeldi zaldarynda jeke konsertterimen únemi óner kórsetip, qazaq óneriniń abyroıyn asqaqtatyp, mereıin ústem etip keledi. «Astana – asyl armanym» atty bul konserttik baǵdarlamasy – ánshiniń álem sahnalarynan jınaǵan sol úzdik tájirıbeleriniń jemisti nátıjesi. О́ner ıesiniń sahnalyq seriktesteriniń arasynda – Mırella Frenı, Roberto Alanıa, Marselo Alvares, Sergeı Leıferkýs, Krıstına Gaıardo-Domes, Stıven Kostello, Bıýlent Bezdýz sııaqty kóptegen opera juldyzdary bar. Atalǵan ánshilerdiń birqatary kesh ıesin quttyqtaý úshin arnaıy elordamyzǵa kelip, «Astana Opera» teatry sahnasynda áriptesterine arnap ádemi ánnen shashý shashty. Olardyń qatarynda Armenııanyń Halyq ártisi Barseg Týmanıan (bas), Ankaradaǵy Memlekettik opera jáne balet teatrynyń jetekshi solısi Murat Qarahan (Túrkııa), Karlsrýedaǵy (Germanııa) Baden memlekettik teatrynyń úzdik solısi Rodrıgo Porras Garýlo syndy talantty ónerpazdar bar. Al konserttiń dırıjerlik tizgini esimi álemge áıgili maestro Franchesko Ivan Champa (Italııa) men Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, «Astana Opera» Memlekettik opera jáne balet teatrynyń shyǵarmashylyq jumystar boıynsha keńesshisi ári bas dırıjeriniń orynbasary Abzal Muhıtdınovtiń basqarýynda ǵalamat mýzyka keshimen kórermen kóńiline berik ornyqty. Ásirese konserttegi Maıra Muhamedqyzy men Rodrıgo Porrastyń oryndaýyndaǵy J.Massneniń «Manon» operasyndaǵy Manon men De Grıe dýeti akterlik hám ánshilik kásibı sheberliktiń úzdik úlgisin kórsetip, shyǵarmashylyq keshtiń kórkemdik deńgeıin jańa satyǵa kótergeni sózsiz. Sonymen qatar kesh ıesiniń oryndaýyndaǵy qazaqtyń halyq áni «Gúlderaıym», «Jaıdarman», uıǵyrdyń halyq áni «Bir pıálá máı» ánderi men Murat Qarahannyń oryndaýyndaǵy túrik áni «Jaraly kóńil» («Yaraly gonul») týyndysy kópshilik kóńiline keshtiń merekelik kóńil kúıin ornyqtyrǵan úzdik shyǵarmalar boldy.
Al konserttiń jańalyǵy bolǵan Rodrıgo Porras Garýlo óziniń keń dıapazondy dara daýsymen keshke jınalǵan ónersúıer qaýymdy tánti etti. Jalpy, Rodrıgo Porrasty qazaq ónerimen kóp nárse baılanystyrady. Sonyń eń negizgisi – 2012 jyly Ońtústik Tıýrıngııada (Germanııa) dırıjer Alan Bóribaev pen rejısser Ansgar Haagtyń qoltańbasynda qoıylǵan A.Jubanov pen L.Hamıdıdiń «Abaı» operasyndaǵy Aıdar partııasyn oryndaýy der edik. Qazaqtyń ulttyq operasynyń jaýharyn sátti saraptaǵan sahna maıtalmany qazaq óneri men otandyq ónerpazdardyń talantyna degen óziniń qurmeti men shyǵarmashylyq tandemde birlese istegen úzdik jumystary úshin alǵysyn jetkizip, óz rızashylyǵyn bildirdi.
«Jalpy, men Qazaqstanǵa alǵash kelgen kúnnen bastap-aq bul eldi óte jyly qabyldadym. Halqy da, talantty ónerpazdary da meni jan-jaqty izdenisimen tánti etti. Alan Bóribaev, búgingi kesh ıesi Maıra Muhamedqyzy sekildi kásibı mýzyka mamandarymen birlese jumys isteýdiń ózi men úshin úlken tájirıbe jáne sózben aıtyp jetkizgisiz ǵalamat shyǵarmashylyq qýanysh syılady. Sol úshin de qazaqtyń talantty, bilikti ártisterine alǵysym sheksiz» dep óziniń jyly lebizin bildirdi Rodrıgo Porras.
Jalpy, Maıra Muhamedqyzyn kóptegen ózi qatarlas áriptesterinen daralaıtyn erekshe qasıeti – ánshiniń shyǵarmashylyq dıapazonynyń keńdigi der edik. О́ner ıesi ózin dáleldeý úshin de aldynda kezdesken qıynshylyqtyń bárin eńbekpen jeńýge mashyqtanǵan. Sondyqtan da ol ózin ónerdiń qaı janrynda da synaýdan qoryqpaıdy. Keshte oryndalǵan operanyń úzdik partııalarynan bólek, ana sútimen daryǵan dástúrli ónerge degen mahabbatyna da elorda halqy qaıtalanbas mýzyka keshinde kóz jetkizdi. Shymyldyq jabylǵannan keıin de tolassyz soǵylyp jatqan ystyq yqylas – halqynyń súıikti ánshisine degen sheksiz mahabbaty edi...
Nazerke JUMABAI,
«Egemen Qazaqstan»