Salyq tóleýshiniń múlkin shekteý sheshimi

Salyq qyzmeti organdarynyń Qazaqstan Respýblıkasy (Salyqtar jáne bıýdjetke basqa da mindetti tólemder týraly) kodek­­si­niń 18-babynyń 1-tarmaǵynyń 1) tarmaqsha­syna sáıkes basty mindetteriniń biri sa­lyq­tar jáne bıýdjetke basqa da mindetti tó­lemderdiń ýaqytyly jáne tolyq túrde túsýi bolyp tabylady. Salyq tóleýshiniń salyq­tar jáne bıýdjetke basqa da mindetti tó­lemderdi tóleý boıynsha salyq mindettemesin oryndamaý nemese ýaqytynan keıin oryndaý kezinde salyq qyzmeti organdary salyq mindettemesin oryndaý ádisin qol­da­nýy mindetti jáne Salyq kodeksine sáıkes salyq tóleýshiniń salyq bereshegin májbúr­li túrde óndirip alýy kerek. Salyq ko­deksiniń 609-babynyń 1-tarmaǵynyń 4) tarmaqshasyna sáıkes salyq bereshegin máj­búrli túrde óndirip alý ádisiniń biri salyq tóleýshiniń múlkin shekteý sheshimi bolyp tabylady. Salyq tóleýshiniń múlkin shekteý sheshimi salyq qyzmetimen mynadaı jaǵdaıda júr­giziledi: 1. Salyq bereshegin óteý týraly ha­bar­lamany alǵannan keıin on jumys kúni ishinde salyq bereshegin ótemegen jaǵdaıda. 2. Monıtorıngke jatatyn iri salyq tó­leýshini qospaǵanda, salyq tóleýshi salyq­tyq tekserý nátıjeleri týraly habarlamaǵa jáne habarlamaǵa shaǵymdy qaraý nátı­jeleri boıynsha shyǵarylǵan joǵary turǵan salyq qyzmeti organynyń sheshimine shaǵym jasaǵan jaǵdaılarda júrgiziledi. Calyq tóleýshiniń múlikke bılik etýin shekteý týraly sheshim osy salyq tóleýshiniń menshik quqyǵyndaǵy nemese sharýashylyq júrgizý quqyǵyndaǵy, sondaı-aq balan­syn­da turǵan múlikke qatysty shyǵarylady. Múlikke bılik etýdi shekteý týraly she­shi­mniń negizinde salyq tóleýshige múlikti ıelený, paıdalaný jáne oǵan bılik etý shart­taryn buzǵany úshin jaýapkershilik tý­raly eskertile otyryp, múlik tizimdemesiniń aktisi jasalady. Bılik etýi shektelgen múlik tizimdemesi salyq tóleýshiniń býhgalterlik esepke alý derekteriniń negizinde aıqyndalatyn ba­lans­tyq quny nemese naryqtyq quny kór­se­tile otyryp júrgiziledi. Qazaqstan Respýb­lı­kasynyń baǵalaý qyzmeti týraly zańna­ma­lyq aktisine sáıkes júrgiziletin esepte belgilengen qun naryqtyq qun bolyp tabylady. Bılik etýi shektelgen múlik tizimdemesi ýákiletti memlekettik organ belgilegen ny­sanda eki dana etip jasalatyn aktimen resimdeledi. Múlik tizimdemesiniń aktisin jasaý kezinde salyq tóleýshi mundaı múlikke menshik quqyǵyn jáne sharýashylyq júrgizý quqy­ǵyn rastaıtyn qujattardyń túpnusqalaryn nemese notarıat kýálandyrǵan kóshirmele­rin tanysý úshin tabys etýge mindetti. Mú­likke menshik quqyǵyn jáne sharýashylyq júrgizý quqyǵyn rastaıtyn qujattardyń kóshirmeleri múlik tizimdemesiniń aktisine qosa tirkeledi. Múlik tizimdemesiniń aktisine ony tol­tyrǵan adam, sondaı-aq salyq tóleýshiniń laýazymdy adamy qol qoıady. Múlik tizimdemesi aktisiniń bir danasy salyq tóleýshige tapsyrylady. Múlikke bılik etýdi shekteý týraly sheshim men múlik tizimdemesiniń aktisin salyq organynda tirkeý bir nómirmen júrgiziledi. Múlik tizimdemesiniń aktisi sonyń negizinde jasalǵan salyq tóleýshiniń múlikke bılik etýdi shekteý týraly sheshimniń kúshi joıylýymen bir mezgilde kúshin joıady. Salyq tóleýshi ıelik etýi shektelgen múliktiń shekteý alyp tastalǵanǵa deıin saqtalýyn, oǵan tıisti kútim jasalýyn qam­tamasyz etýge Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyna sáıkes mindetti bolady. Salyq tóleýshi atalǵan múlikke qatysty zańsyz ár­e­ketteri úshin Qazaqstan Respýblıka­sy­nyń zańdaryna sáıkes jaýapty bolady. Osy talaptardy saqtamaǵan jaǵdaıda salyq tóleýshi ıelik etýi shektelgen múlikti aýksıonǵa daıyndaý boıynsha bolǵan shy­ǵyn­dardy óteýge mindetti. Salyq bereshegi ótelmegen jáne eki aýksıon ótkizilgennen keıin bılik etýi shektelgen múlik satylmaǵan jaǵdaıda salyq orga­ny jańa múlik tizimdemesiniń aktisi jasal­ǵan kúngi salyq tóleýshiniń derbes shotyn­daǵy salyq beresheginiń somasy týraly derekterdi eskere otyryp, jańa múlik tizim­demesiniń aktisin jasaý jolymen salyq tóleýshiniń (salyq agentiniń) basqa múlkine tizimdeme júrgizýge quqyly. Ýákiletti organdarda tirkelýge tıis múlikke quqyqtardyń aýyrtpalyǵyn tirkeý Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyna sáıkes júrgiziledi. Salyq organy salyq tóleýshiniń (salyq agentiniń) salyq beresheginiń somalaryn ótegennen keıingi bir jumys kúninen keshiktirmeı múlikke bılik etýdi shekteý týraly sheshimniń kúshin joıady. Salyq tóleýshi salyq bereshegin ótemeı múlkin basqa da joldarmen esepten shyǵa­ryp, múlkin jasyrǵan jaǵdaıda Qazaqstan Respýblıkasynyń qylmystyq kodeksiniń 222-babynyń 1-shi tarmaǵyna sáıkes qyl­mys­­tyq jaýapkershilikke tartylady. Salyq tóleýshilerdiń nazaryna: Salyq tóleýshiniń múlkin shekteý sheshimimen qatar salyq organdary ókiletti organdarǵa jyl­jy­maıtyn múlik, jer ýchaskelerin jáne kó­lik quraldar obektilerin tirkeý, qaıta tirkeý jáne esepten shyǵarý boıynsha is-áre­ket­terin toqtatý týraly hattar jiberedi, osyǵan baılanysty salyq tóleýshi óziniń salyq bereshegin tolyǵymen ótemegenshe óz múlkin sata almaıdy. Osyǵan baılanysty, salyq tóleýshilerge salyqtar jáne bıýdjetke basqa da mindetti tólemderdiń ýaqytyly jáne tolyq túrde tóleýin eskertemiz. Dáýlet TО́REQULOV,  Astana qalasy Almaty aýdany boıynsha Salyq basqarmasynyń májbúrli óndirip alý bóliminiń jetekshi mamany.