Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev «Qazaqstannyń Úshinshi jańǵyrýy: jahandyq básekege qabilettilik» atty Joldaýynda «Kommýnıkasııanyń damýy men optıkalyq-talshyqty ınfraqurylymǵa jappaı qoljetimdilikti qamtamasyz etý kerek» dep atap kórsetkeni belgili. Úkimet qolǵa alǵan «Sıfrly Qazaqstan» baǵdarlamasynyń aıasynda búginde sıfrly efırlik habar taratýǵa ázirlik jumystary qarqyndy júrgizilýde.
Áýeli baıtaq terrıtorııasy men ondaǵy halyqtyń ornalasý tyǵyzdyǵynyń azdyǵyna baılanysty Qazaqstannyń sıfrly habar taratýǵa ótý josparyna senimsizdikpen qaraýshylar kóp bolǵany ras. Jýyrda sıfrly efırlik habar taratýǵa ótý boıynsha birqatar dáıek pen jospar aıtylǵan Úkimet otyrysynda Aqparat jáne kommýnıkasııa mınıstri Dáýren Abaev ta osy máseleni tilge tıek etti. «Bizge qııandaǵy aýyldar men shekara mańyndaǵy aýmaqta turatyn turǵyndardy 100 prosent qamtý múmkin emes sııaqty kórindi. Biraq Prezıdent tapsyrmasy jáne qarjylyq máselelerdi sheshýde saıası jigerlilik tanytýdyń nátıjesinde telekommýnıkasııa salasyndaǵy ınfraqurylymdy damytýdyń múmkindigi týdy», dedi mınıstr.
Sıfrly habar taratýǵa jappaı ótý qazaqstandyqtarǵa oblys ortalyqtarynda 30 otandyq telearnaǵa jáne aýyldyq jerlerde 15 arnaǵa deıin óte joǵary sapadaǵy keskin men dybysqa qol jetkizýge múmkindik beredi. Otandyq paketke jańalyqtar, balalarǵa arnalǵan arna, mádenıet, sport jáne basqa da teleónimder engizilgen. Jańa formatqa ótýdiń taǵy bir basymdyǵy, radıotolqyndardyń bosaýy bolmaq. Bosaǵan tolqyndar bazasynda baılanys salasyndaǵy jańa tehnologııalardy damytý josparlanyp otyr. Bul úshin baılanys operatorlarymen jan-jaqty jumys atqarylýda.
Aqparat jáne kommýnıkasııa mınıstriniń aıtýynsha, byltyr «Teleradıohabar taratý týraly» zańǵa ózgerister engizildi. Bul shara ınfraqurylymdarynyń daıyn bolýyna sáıkes óńirlerdiń jańa formatqa kezeń-kezeńimen ótýine múmkindik beredi. Máselen, 2018 jyldyń qazan aıynda Mańǵystaý oblysy, jeltoqsan aıynda Jambyl, Ońtústik Qazaqstan oblystary qamtylady. Al aldaǵy jyldary Atyraý, Qyzylorda, Almaty oblystary qosylmaq. Sondaı-aq Shyǵys Qazaqstan, Pavlodar, Soltústik Qazaqstan, Qostanaı, Qaraǵandy oblystaryn qamtý da josparda bar. Budan keıingi kezeń boıynsha Batys Qazaqstan, Aqmola, Aqtóbe oblystary, Astana jáne Almaty qalalaryn qamtý kózdelip otyr.
Sıfrly habar taratýǵa tutas ótý úshin elimizde 827 radıotelevızııalyq stansa salý qajettiligi týdy. Sonyń ishinde búginge deıin 356 stansa salynsa, jyl sońyna deıin taǵy 200 stansanyń qurylysyn aıaqtaý josparlanyp otyr. Al qalǵany 2019-2020 jyldar aralyǵynda salynyp bitedi.
Osy jyldyń sońyna deıin Mańǵystaý, Jambyl jáne Túrkistan oblystary men Shymkent qalasynda analogty habar taratý óshirilip, sıfrly júıege ótý júzege asyrylady. Sóıtip atalǵan óńirler halqynyń 99 %-i sıfrly habar taratý júıesimen qamtylmaq. Qazirgi kezde halyqty qulaqtandyrý, sonymen qatar áleýmettik kómek alatyndardy sıfrly arnalarǵa qosý úshin qabyldaǵyshtarmen qamtamasyz etý jumystary júrgizilip jatyr. Qazaqstan boıynsha sıfrly habar taratýǵa ótý úderisi 2021 jyly tolyq aıaqtalady dep josparlanǵan.
Jýyrda «Qazteleradıo» AQ basqarma tóraǵasy Eskendir Tájibekov «Sıfrly Qazaqstan» memlekettik baǵdarlamasyn júzege asyrý aıasynda aqparattyq teńsizdiktiń azaıtylǵanyn jáne habar taratýdyń spýtnıktik júıesi jańǵyrtylǵanyn habarlady. Máselen, ulttyq spýtnıktik teleradıohabar taratý respýblıka aýmaǵyn 100 %-ke qamtıdy. OTAU TV brendimen spýtnıktik teleradıohabar taratý abonentteriniń sany 2010 jyly 6300 bolsa, búgingi tańda onyń qatary 1,36 mln abonentke jetti. Qazir 4 mln-nan astam qazaqstandyq ulttyq spýtnıktik televızııany qaraıdy. Onyń ústine júrgizilgen statıstıka qorytyndysy abonentterdiń 74 %-i aýyl turǵyndary ekenin kórsetip otyr. Sonymen qatar elimizde DVB-S2 zamanaýı standartymen sıfrly efırlik telehabar taratýdy engizý jumystary júrgizilýde.
Jalpy, bul elimizdegi telekórermender kontentin bir arnaǵa biriktiredi dep kútilýde. О́ıtkeni osyǵan deıin ońtústik óńirlerdegi turǵyndar kóbinese OTAU TV arnalaryn kórip kelse, soltústik aýmaqtaǵy turǵyndar lısenzııasy joq «NTV-Plıýs, «Trıkolor TV» jáne basqa da spýtnıktik jelilerge qosylatyn. Sondyqtan jańa sıfrly format arqyly Qazaqstan kontenti naryǵynda otandyq telearnalardyń úlesi ulǵaıady hám aqparattyq qaýipsizdik artady deýge negiz bar. Álem elderiniń basym bóligi HD-habar taratýǵa ótip jatqandyqtan zamanaýı úrdiske ilesýdiń artyqshylyǵy kóp. Bir ǵana mysal, ulttyq operatorlar úshin analogty habar taratýdyń tehnıkasy 100 sharshy metr oryndy alsa, sıfrly efır qabyldaǵysh oımaqtaı ǵana orynǵa ornalasady. Sıfrly televızııaǵa aýysý halyqaralyq «Jeneva-2006» halyqaralyq kelisimi aıasynda júzege asyrylady. Memlekettik baǵdarlamany atqarýshy ulttyq operator – «Qazteleradıo» AQ.
Dýman ANASh,
«Egemen Qazaqstan»