Ánshi-kompozıtor, azattyq jolyndaǵy kúresker Imanjúsip Qutpanuly – qazaq tarıhynda orny zor tulǵa. On shaqty jyldyń aldynda Astana irgesinde ornalasqan «Jibek joly» aýylyndaǵy orta mektepke batyr atamyzdyń aty berilip, mektep ishinde shaǵyn tanymdyq mýzeı ashylǵan edi. Ony jasaqtap, qaıratker-kúreskerdiń tarıhyna qatysty jádigerlerdi izdep taýyp, qujattyq muralar qoryn jınaqtaýshy Raýshan Imanjúsip apamyz. Naqtyraq aıtqanda, bul kisi batyrdyń kenje uly Nurqannyń qyzy eken.
Joǵarydaǵy mýzeı-zalda Raýshan apamyzdyń uzaq jylǵy izdenisi arqasynda tabylǵan Imekeń óz qolymen shapqan aǵash er, batyr qoldanǵan úzeńgisi men órmeli júgeni, sonymen qatar kúresker atamyzdyń myltyǵy saqtaýly tur. Bul myltyq kádimgi qarapaıym maýzer-vıntovka. О́ndiristen shyqqan rettik nómiri – 134 389. Bul kodtyq san arqyly qarýdyń qaı jyly, qandaı zaýyttan shyqanyn tolyq bilýge bolady.
Al myltyq qalaı, qaıdan tabyldy? Bul suraqqa joǵarydaǵy Raýshan Nurhanqyzy bylaı dep jaýap berdi: – Asharshylyq jyldary (1929-30) Imanjúsip atamyz qyryq túıege astyq artyp Aqmolaǵa keledi. Bul oqıǵany maǵan 90-jyldardyń basynda atamyzdy kózi kórgen S.Tóleýbekov degen aqsaqal aıtyp berdi. Osy saparynan keıin qasynda elý shaqty nókeri bar Imekeń ońtústikti betke alyp óziniń meken-turaǵyna tartady. Jolaı qazirgi Túrkistan oblysy, Otyrar aýdany aýmaǵynda ornalasqan «Shilik» deıtin aýylǵa soǵady. Bul jer atasy Turǵanbaı datqa orda tikken meken eken. Aýyl adamdary aıtady: Imeke bizge jan-jaqtan antalaǵan qaraqshylar maza bermeıdi, ne isteımiz?! Jaǵdaıǵa qanyqqan Imanjúsip atamyz «senderge myna myltyǵymdy tastap keteıin, qaraqshylar kelse aspanǵa oq atyńdar, sol jetip jatyr» dep qarýyn qaldyryp ketipti. Rasynda erteńinde entelep kelgen qaraqshylar myltyq daýysyn estip «oıbaı, aýylda Imekeń bar eken ǵoı» dep ekinshi qaıta jolamaı ketipti.
Arada jyl óter-ótpeste Imanjúsiptiń ózi dúnıeden ótip, myltyq Shilik aýylyndaǵy Nur Mahanbetuly degen adamnyń qolynda qalyp qoıady. Bul áýlet qarýdy batyrdyń kózi retinde jasyryp saqtap, bertinde ata murasynyń rýhanı shyraqshysy Raýshan apaıǵa tapsyra otyryp, mynadaı qolhat qaldyrypty: «Men Ońalbaev Qaldarbek Ońalbaıuly 1948 jyly 11 qarashada Otyrar aýdany (burynǵy Sháýildir) «Aqtóbe» bólimshesinde týylyp, qazirgi tańda Ordabasy aýdany Temirlan eldi mekeninde turamyn. 1929-30 jyldary atam Nur Mahambetulyna osy «Besatar» myltyqty Imanjúsip Qutpanuly atamyz bergen eken. Myltyq osy kezge deıin kebejede saqtalyp keldi. Ony kezinde maǵan ákem Ońalbek Nuruly bergen edi. Endi men osy myltyqty Astana qalasy mańyndaǵy Imanjúsip ata atyndaǵy murajaıǵa tapsyramyn».
О́zderińiz oqyp otyrǵandaı bul jádiger búginge osylaı jetken eken.
Beken QAIRATULY,
«Egemen Qazaqstan»