Elimizdegi memlekettik deńgeıde qolǵa alynǵan sıfrlandyrý sharalary aqparattyq qaýipsizdik máselelerimen ushtasyp jatyr. Sondyqtan da Memleket basshysynyń 2017 jylǵy Joldaýynda qylmystyń keıbir túrlerimen kúrestiń ózektiligin kórsetip, quzyrly oryndarǵa naqty tapsyrma júktelgen bolatyn. Sonyń nátıjesinde elimizde «Qazaqstan kıberqalqany» baǵdarlamasy bekitildi.
Osyǵan oraı, Ulttyq qaýipsizdik komıteti «Memlekettik tehnıkalyq qyzmet» kásipornynyń dırektory Erjan Birjanov memlekettik organdar men aqparattyq-kommýnıkasııa ınfraqurylymy asa mańyzdy obektilerdiń (AKIAMO) aqparattyq qaýipsizdigin qamtamasyz etý jóninde brıfıng ótkizip, baǵdarlamanyń mańyzdylyǵy men kúndelikti qoldanylýy jaıyndaǵy aqparattarmen bólisti.
E.Birjanov brıfıngte vedomstvo qyzmetiniń negizgi baǵyttary týraly aıtyp berdi. Onyń málimdeýinshe, qyzmet kórsetýdiń (DoS, DDoS) toqtatylýy, ınternet jelisindegi fıshıng, ınternet-resýrstardy buzý/shabýyldaý áreketteri, zııandy baǵdarlamalar, botnetter jáne aqparattyq qaýipsizdikke qatysty basqa da oqıǵalar eskerile kele, halyqaralyq qurylymdarmen ózara is-qımyl qarqyn alyp keledi.
– Qazirgi ýaqytta Armenııa, Ázerbaıjan, Aýstralııa, Bangladesh, Belarýs, Reseı, AQSh, Latvııa, Lıtva, Malaızııa, Moldova, Grýzııa, Indonezııa, Úndistan, Qytaı, Ońtústik Koreıa, О́zbekstan jáne Rýmynııa sııaqty eldermen memorandýmdar sheńberinde yntymaqtastyq ornatyldy. Kórsetilgen baǵyttar boıynsha yntymaqtastyq kıberqaýipsizdikti qamtamasyz etýge, onyń ishinde ınternet jelisi arqyly terrorıstik jáne ekstremıstik maqsatta kompıýterlik shabýyldardy júzege asyrýǵa qarsy is-qımyl jasaýǵa yqpal etedi, – dedi kásiporyn dırektory.
Memlekettik tehnıkalyq qyzmet kásipornynyń dırektory 2012 jyly ınternet júıesinde 800 jaısyz oqıǵa tirkelgen bolsa, 2017 jyly bundaı derekterdiń sany 25 myńnan asqandyǵyn nemese keleńsiz jaǵdaılardyń 300 ese artqandyǵyn jetkizdi. Bir sózben aıtqanda, qylmyskerler de sıfrlandyrý baǵdarlamalarynyń damý kóshinen qalmaı, ózderiniń qıturqy, tonaýshylyq, búldirý áreketterin jandandyryp keledi. Oǵan qosa, buryn jeke-jeke áreket etetin qylmyskerler endi toptarǵa birigip, qylmystarynyń aıasyn da keńeıte túsken. Jalpy, atalǵan qyzmet qurylǵaly beri osyndaı 100 myńnan asa oqıǵa anyqtalyp, taldanyp, tıisti sharalar qoldanylǵan. Internettegi qylmyskerlerdiń nysanasyna aldymen satý-satyp alýǵa laıyqtalǵan saıttar ushyraıdy eken. Sonymen qatar memlekettik organdarynyń saıttarynda ornalasqan málimetterge shabýyldaýshylar da óz qylmystaryn údetip keledi.
E.Birjanovtyń aıtýynsha, erterekte ǵalamtor arqyly qarjy jymqyrýǵa beıimdelgen qaskóıler sońǵy kezderi jeke tulǵalardyń málimetterin qolǵa túsirýge talpynys jasaýda. Sondaı-aq Memlekettik tehnıkalyq qyzmettiń derekterine qaraǵanda, álemde táýligine 300 myńǵa jýyq vırýstar paıda bolýda. Olarmen kúres úzdiksiz bolǵanymen, qylmyskerlerdiń qýlyqtaryna quryq boılamaıdy eken.
Sondyqtan da «Qazaqstan kıberqalqan» baǵdarlamasy aıasynda mamandardyń bilimin arttyryp, jetildirýge mańyz berilgen. Osynyń arqasynda júıelik ortaq jelige qosylǵan memlekettik organdardyń kıberqaýipsizdigi barynsha qorǵalǵan.
Osy arada E.Birjanov atap ótkendeı, kóptegen jeke tulǵalar vırýstar, zııandy baǵdarlamalarǵa qarsy kúresetin júıeniń mańyzdylyǵyn qaperge ala bermeıdi, ınternet resýrstarynda qoldanatyn qupııa sózderdiń jeńil túrin paıdalanady jáne ol málimetterdi ózgelerge ustata salýdyń qaýpin eskermeıdi eken.
Brıfıngte, sondaı-aq búgingi kúni «Memlekettik tehnıkalyq qyzmet» kásiporny «Kıberqaýipsizdik tujyrymdamasyn bekitý (Qazaqstan kıberqalqany) týraly» Úkimet qaýlysyna sáıkes Ulttyq aqparattyq qaýipsizdik jónindegi úılestirý ortalyǵyn qurý boıynsha qarqyndy jumys júrgizip jatqandyǵy baıandaldy.
Serik ÁBDIBEK,
«Egemen Qazaqstan»