Alda eldi elge qosý muraty tur

Ońtústik Koreıa prezıdentiniń ótken 27 sáýirdegi 2-shi Koreı sammıtinde Kım tóraǵaǵa aıtqan arman-tilegi oryndaldy. Ol Soltústiktegi Pektýsan taýyna bir kóterilip shyqsam, Kım tóraǵa sol armanyma jetkizse», dep ázildegen bolatyn. Sapardyń sońǵy kúninde Kım tóraǵa áriptesin arman-tilegine ońaı jetkizdi. 

Bul taý – eki eldiń tarıhynda úlken oryn alatyn tarıhı taý. Tek eki eldiń tarıhyna ǵana emes, birneshe ǵasyr­­daǵy iri oqıǵalarǵa kýá taý. Sonaý ala­sapyran ǵasyrlarda, Qytaıdyń Tan ım­perııasynan beri búkil Qytaı pat­sha­lyqtary, Batys Túrki jáne Shyǵys Túrki qaǵanaty men Koreı patsha­lyq­tary tyǵyz baılanys ornatyp, keıde odaq­tasyp, keıde qaqtyǵysyp, Azııa aıma­ǵynda terrıtorııalyq yqpal etýge kúshine umtylǵan kezderi osy taý arqyly bir-birimen elshiler almasqan dese-di. Sondyqtan bul taý ótken ǵasyrdaǵy jumbaqqa toly tarıhı oqıǵalarǵa kýá taýdyń biri. 

Osy taýdyń basyna órlep shyǵý «3-shi Koreı sammıtiniń» máni men maǵynasyn asha tústi. Pektýsan taýy Alma­tydaǵy Alataýmen attas taý. Koreı tilinde «Pek» – «Aq», «Tý» – «Bas», «San – Taý» degen maǵynany bildiredi. Jal­py, koreılerdiń tili ǵana emes jer ataý­larynan qazaqtyń jer-sý ataýlarymen maǵynalyq jaqyndyq sezýge bolady. 

Mýn myrza Pektýsannyń basyna shy­ǵyp turyp: «Ońtústik Koreıanyń qara­paıym halqy da Pektýsan taýyna tý­rıst retinde keletin zaman týaty­ny­na senimim mol. Búgin mine, al­ǵash­­qy qadam bastaldy. Budan keıin kóp adamdar keledi», degen oıymen bólisti. Onyń sózin jalǵaǵan Kım Chen Yn: «Búgin taý basyna az adam keldi. Biraq aldaǵy ýaqytta Ońtústik elden kóp­shilik, sheteldegi qandastarymyz kelip, olar Pektýsandy kórýi kerek emes pe. Eki eldiń arasy bólinip qalǵannan keıin ol Ońtústiktegi jurttyń arman taýy­na aınalyp edi», dedi. Mýn men Kım biriniń qolyn biri kóterip, dos­tyq­taryn taǵy da kúlli álemge pash etti. Týys pen týystyń tabysqanyn jáne beıbit­shiliktiń jyly samaly soǵa bastaǵanyn kórsetti. Sóıtip Mýn men Kım Phenıan sammıtine Pektýsanda núkte qoıdy. 

Pektýsan taýyna ońtústiktiń buryn­ǵy basshylary shyqpaǵan. Onda Kım Chen Ynnyń atasy Kım Ir Sen, Kım Chen Irler baryp serýendeýdi unatqan. Aldaǵy ýaqytta ol tek Ońtústiktik Koreıa halqy ǵana emes, álem jurtshylyǵy baryp tamashalaıtyn taý bolmaq. Kım Chen Ynnyń bıligi mine, osylaı bıik dıplomatııa men saıasat shyńyna barý úshin kópirme sóz emes, naqty qadamnyń kerektigin baıqatty. 

Taý basynda Ońtústik Koreıa prezı­denti men onyń jubaıy Kım Chjon Sýk hanym «Aspan kólinen» bir qutyǵa estelik úshin sý quıyp aldy. Ol Hallasan taýynyń kól-sýlarynan alyp kelgen sýdy Chonchjı «Aspan kóline» tókti. Onyń bul áreketi «Sýǵa sý qosylsyn, el­ge el qosylsyn» degen nıetten týǵan edi. Dáliregi, bólingen eldiń basy biriksin degen yrym-senim retinde jasady. 

Kım Chjon Sýk hanym sý alyp jatqan kezde onyń etegi sý bolyp qalmasyn dep jasaǵan Soltústik Koreıa basshysy jubaıynyń áreketi búkil Ońtústik Koreıa jurtynyń súıispenshiligine bólen­di. Qazirgi tańda bul sýret ǵalam­tor­daǵy «Kúnniń ǵajaıyp sýreti», «Rı­diń jany da sulý» degen ataý alyp, gazet­­ter­diń basty betinen oryn aldy. Sol sát­tegi sýret­terdi telearnalar da jary­sa ja­rııalap jatty. Ol eń kóp oqyl­ǵan jańa­l­yq boldy. Lı Sol Chjý hanym – tek sulý áıel ǵana emes, qazirgi tańda Kım tóraǵanyń syrtqy saıasatyna óziniń sulýlyǵy jáne aqyldylyǵy, izettiligi jáne qarapaıymdylyǵymen yqpal etip otyr­ǵan hanym. Búginge deıin Beıjiń men Seýl qalasyna kúıeýimen birge sapar jasa­dy. Syrtqy saıasatta óziniń birinshi ha­nym­dyq rólin belsendi atqarýda. Qazirgi tańda «Lı hanym­nyń dıplomatııasy» aı­tar­lyqtaı sátti qadam­dar jasaýda. So­l­tús­tik Koreıa jurt­shylyǵy oǵan «Ult­tyń jas anasy» dep beıresmı at bergen. 

Phenıan sapary barysynda Mýn Chje In men delegasııa músheleri kóptegen memlekettik nysandarda boldy. Phenıan qalasyn aralap, saıabaqtarda bolyp, týys eldiń ártisteriniń ónerin tamashalady. Biraqatar ekonomıkalyq jobalardy talqylady. Basqa da iri jobalar bolashaqta qarastyrylmaq. Bári eki eldiń qarym-qatynasy men aldaǵy AQSh pen Soltústik Koreıa sammıtine baılanysty bolaıyn dep tur. Ásirese, Ońtústik Koreıa men Soltústik Koreıa arasyndaǵy temir jol qosylatyn bolsa Eýrazııa qurlyǵymen de baılanys ornaýy múmkin. Qoǵamda halyqaralyq sarapshylar arasynda jas kósem Koreı túbegin Eýropaǵa shyǵarmaq degen boljamdar tegin aıtylyp jatqan joq. 

Ońtústik Koreıa basshysynyń saparyna qatysty uıymdastarylǵan qonaǵasy kezinde Mýn myrza: «Kım tóraǵanyń densaýlyǵyn jáne Pektýsan taýynan Hallasan taýyna deıingi 80 mıllıon halyqtyń bir bolýyn tileımin», degen tilek aıtty. 

Budan basqa, Mýn Chje In 200 myńnan asa halyq jınalǵan «Phenıan 5.1» dep atalatyn memlekettik stadıonda arnaıy sóz sóıledi. Sol stadıonda jurttyń aldynda sóılegen Mýn Chje In eki eldiń basy kóp uzamaı birigetinin jáne ol birigýdi Kım Chen Yn tóraǵamen birge bastaıtynyn jetkizdi. Ol «Biz 5000 jyl boıy birge ómir súrgen ha­lyq edik. 70 jyl bir-birimizden ajy­rap ómir súrdik. Búgin men osy jerde 70 jyl boıy bir-birimizge degen jaý­lyq­ty túbimen joıyp, qaıta bir el bolý úshin beıbitshilikke qaraı úlken qadam basaıyq dep usynys jasaımyn. Kım tóraǵa jáne men Soltústik pen Ońtús­tiktegi 80 mıllıon týǵan halqymyzdyń qolyn qatty qysyp ustap, jańa otanymyzdy jasaımyz. Bárimiz birge jańa ǵasyrǵa baraıyq!» dep uran tastady.

Artynan qurmetti qonaqqa arnalǵan úlken konsert boldy. Ony degelasııa músheleri bir saǵattan artyq tamashalady. Bul stadıonda «Tashı mannaıo» (Qaıtadan kezdeseıik) dep atalatyn koreıdiń ulttyq áni qoıyldy. Konsertti arna arqyly tamashalaǵan Ońtústik Koreıa halqy úıleri men kóshelerde kózderine jas alyp kórdi.

Sarapshylar Mýn Chje Inniń stadıonda aıtqan sózine úlken mán berip otyr. Sózdiń mátinin Soltústik Koreıa bıligimen aldyn ala kelisken deıdi. О́ıtkeni el aldynda jáne tikeleı arnada ulttyq birigý men ıadrolyq qarýsyzdaný týraly ashyq aıta almaıdy dep otyr. Qalaı desek te, «Eki Koreıa, bir Koreıa» bolý úshin beıbit kúndi ańsap, tarıhı qadamdar jasaýǵa bet burdy. Sýǵa sýdy qosty, endi elge eldi qosý muraty qaldy. 

Dastan AQASh, arnaıy «Egemen Qazaqstan» úshin

Ońtústik Koreıa,  Seýl qalasy