Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń «Prezıdenttiń bes áleýmettik bastamasy» atty halyqqa Úndeýi turǵyndar úshin úlken múmkindik ekeni belgili. Prezıdenttiń ózi basymdyq bergen bes bastama óńirlerde de júzege asyrylýda.
Úndeýde kórsetilgen árbir otbasyna baspana alýdyń jańa múmkindikterin berý, jalaqysy tómen jumysshylardyń jalaqysyn kóbeıtý úshin olardyń salyq júktemesin azaıtý, joǵary bilim alýdyń qoljetimdiligi men sapasyn arttyryp, stýdent jastardyń jataqhanadaǵy jaǵdaıyn jaqsartý, shaǵyn nesıe berýdi kóbeıtý jáne eldi gazben qamtamasyz etýdi jalǵastyrý sııaqty bes bastamanyń mańyzy turǵyndar úshin óte zor. Prezıdent belgilep bergen bes bastamanyń Jambyl oblysynda nasıhattalýy qaı deńgeıde?
Búginde baspana basty máselesine aınalǵan adam kóp. Bul oraıda árbir turǵynnyń baspanaly bolýyna «7 – 20 – 25» memlekettik baǵdarlamasynyń tıgizer kómegi orasan. Jambyl oblystyq qurylys, jolaýshylar kóligi jáne avtomobıl joldary basqarmasy basshysy orynbasarynyń mindetin atqarýshy Nurbol Qaldybaevtyń aıtýynsha, aǵymdaǵy jyldyń 8 aıynyń qorytyndysy boıynsha óńirde 311,2 myń sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa berilip, jospar 72,2 prosentke oryndalypty. Sonymen qatar búgingi tańda ákimdikterde arendalyq turǵyn úı alý úshin 23055 adam kezekte tur eken. Olardyń ishinde 12 986 azamat halyqtyń áleýmettik turǵydan az qamtylǵan tobynyń ókili bolsa, 7354 azamat bıýdjettik mekeme qyzmetkerleri bolyp sanalady. Al kezekte turǵan 2706 adam jetim, ata-ana qamqorlyǵynsyz qalǵan balalar bolsa, 8-i Uly Otan soǵysynyń ardageri, 1 azamattyń úıi apatty jaǵdaıda dep tanylǵan. Deı turǵanmen, bıyl 953 páterdi paıdalanýǵa berý josparlanǵan. Bul kórsetkish kezekte turǵan turǵyndardyń 4,1 prosentin qamtıdy eken. «Osyndaı qarqynda turǵyn úı salynatyn bolsa, búginge deıin kezekke turǵandardy jáne jyl saıyn kezekke turatyndardy eseptemegende, 24 jylda turǵyndardy turǵyn úımen qamtamasyz etemiz. Sońǵy 3 jylda jasalǵan monıtorıng boıynsha, orta eseppen jylyna 1900 adam kezekke turýda», deıdi Nurbol Qaldybaev.
О́ńirdegi turǵyn úıler negizinen respýblıkalyq bıýdjet esebinen salynýda. Atalǵan basqarmanyń málimetinshe, «Nurly jer» memlekettik baǵdarlamasyna sáıkes, respýblıkalyq bıýdjet esebinen jylyna 35,0 mıllıard teńge qaralyp, ol elimizdegi 17 óńirge birdeı bólingende 2,187 mıllıard teńgeni qurap otyr. Bul qarajatqa 1 sharshy metrin 140,0 myń teńgeden eseptegende, 3-5 kópqabatty turǵyn úı salýǵa bolady eken. Sonymen qatar «Qazaqstannyń turǵyn úı qurylys jınaq banki» AQ Jambyl oblystyq fılıalynyń málimetinshe, oblys boıynsha 44 648 salymshy esebinen 99,5 mıllıard teńge jınaqtalǵan. Osy oraıda Nurbol Qaldybaev aǵymdaǵy jyly tapsyrylatyn 800 páterli 10 kópqabatty turǵyn úıden páter alýǵa 1039 azamattyń nıet bildirgenin aıtty. Olardan túsken 308 ótinish qaralyp, 228 azamattyń tólem qabilettiligi boıynsha rastaý alynǵan. «Qalǵan 572 páterdi satý maqsatynda bıyl 17 qyrkúıekten bastap ótinishterdi qabyldaý týraly habarlama berilgen. Al «7 – 20 – 25» baǵdarlamasy aıasynda ekinshi deńgeıli bankterge 125,7 mıllıon teńgege 11 ótinish túsip, 69,9 mıllıon teńgege 7 ótinish boıynsha nesıe berildi», deıdi ol.
Prezıdenttiń bes áleýmettik bastamasynyń oryndalýyn baqylaý týraly jıynda Jambyl oblysynyń ákimi Asqar Myrzahmetov bul kórsetkishterge kóńiliniń tolmaıtynyn jetkizgen bolatyn. Iаǵnı ákim bul baǵyttaǵy jumystardyń júıesizdigin synǵa alyp, aldaǵy ýaqytta turǵyndar arasynda túsindirý jumystaryn júıeli túrde júrgizý kerektigin aıtqan edi. «ATF» banki Taraz qalalyq fılıalynyń dırektory Gýlıa Orazbaeva da búginde «7 – 20 – 25» baǵdarlamasyna qatysty túsindirý jumystary tıisti deńgeıde júrgizilmeı jatqanyn alǵa tartty. Oblys ákimi ákimdik, bank jáne «Baspana» ıpotekalyq kompanııasy ókilderiniń bir ǵımaratta birlese túsindirý jumystaryn júrgizý bastamasy tek sóz júzinde qalyp otyrǵanyn eskertti. Elbasy belgilep bergen bastamada stýdentterdi jataqhanamen qamtý jaıy da aıtylǵan bolatyn. Qazir Taraz qalasynda úsh joǵary oqý orny jumys isteıdi. Eki joǵary oqý ornynda 1264 orynǵa arnalǵan jataqhana bolsa, búginde óńirde 1637 stýdenttiń jataqhanaǵa muqtaj ekeni belgili bolyp otyr. Máselen M.H.Dýlatı atyndaǵy Taraz memlekettik ýnıversıtetinde 657 orynǵa, Taraz memlekettik pedagogıkalyq ýnıversıtetinde 780 orynǵa jáne Taraz ınnovasııalyq-gýmanıtarlyq ýnıversıtetinde 200 orynǵa jataqhana qajettiligi týyndap otyr. Sonymen qatar oblystaǵy úsh kolledj stýdentteri úshin 750 oryndyq jataqhana salý qajet. Degenmen, Jambyl oblystyq bilim basqarmasynyń basshysy Rahııa Turmahanbetovanyń aıtýynsha, M.H.Dýlatı atyndaǵy Taraz memlekettik ýnıversıtetiniń balansynda 1,5 gektar jer telimi bar. Sondyqtan búginde atalǵan oqý orny tarapynan «PIKO» jaýapkershiligi shekteýli seriktestigi ınvestor retinde anyqtalypty. Sonymen qatar basqarma basshysy jobalyq quny 1 mıllıard 350 mıllıon teńge bolatyn jobalyq-smetalyq qujattardyń ashyq portalǵa salynǵanyn, qazirgi tańda jobany qarjylandyrý úshin elimizdiń Bilim jáne ǵylym mınıstrligi tarapynan jasalyp jatqan tıptik úshjaqty kelisimshart pen memlekettik tapsyrysty ornalastyrý jónindegi Erejeniń bekitilýi kútilýde ekenin aıtty.
Al Taraz Memlekettik pedagogıkalyq ýnıversıtetiniń balansynda 0,7 gektar jer telimi bar eken. Búginde atalǵan oqý orny men Qazaqstan ıpotekalyq kompanııasy ózara memorandýmǵa qol qoıǵan. Sonymen qatar jobalyq quny 1 mıllıard 160 mıllıon teńge bolatyn jobalyq-smetalyq qujattary tolyǵymen ázirlenip, memlekettik saraptamadan ótken. Endi mınıstrlik tarapynan tıisti Ereje men kelisimshart jobasy bekitilse, qol qoıylǵan memorandým aıasynda ekinshi deńgeıli bankter arqyly qarjylandyrý men ınves tor tartý jumystary júrgiziledi. Prezıdent usynǵan bes áleýmettik bastamada aıtylǵan shaǵyn nesıe berýdi kóbeıtý boıynsha da óńirde qolǵa alynǵan jobalar bar. Oblysta óz isin bastaýǵa yntaly azamattar úshin tıimdi sharttarǵa negizdelgen shaǵyn nesıe berý mekemesi qurylady. Atalǵan mekemeniń negizgi qoryna óńir kásipkerleri men Taraz áleýmettik-kásipkerlik korporasııasy salǵan qarajat esebinen shaǵyn nesıeler beriledi. Sonymen qatar qor qarajaty kólemin úsh jylda 3 mıllıard teńgege jetkizý josparlanǵan.
Bes áleýmettik bastama negizinde turǵyndardy gazben qamtý da ózekti másele. Jambyl oblystyq energetıka jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq basqarmasynyń basshysy Nurlan Aldamjarovtyń málimetinshe, búginde óńirdegi eldi mekenderdiń 48 prosenti gazben qamtylǵan. Al bul kórsetkishti 2018-2025 jyldary 94 prosentke jetkizý josparda bar. Naqty aıtsaq, sońǵy on jyl ishinde 133 eldi meken gazdandyrylǵan.
«Prezıdenttiń bes áleýmettik bastamasyn» oryndaýda kóńil kónshiterlik te, kóńil tolmaıtyn da kórsetkishter bar. Eń bastysy, óńirde atqarylyp jatqan jumystar baqylaýda. Sonymen qatar naqty jobalar men josparlar da jeterlik.
Hamıt ESAMAN,
«Egemen Qazaqstan»
Jambyl oblysy