О́zi de talanttan kende týmaǵan Qanabek Baıseıitovshe aıtqanda: «Oı, ol ıttiń tula boıy tolǵan dybys qoı. Onyń denesinen bir úzip alyp laqtyryp tastasań, ol-ekesh oǵan deıin búlkildep óleń aıtyp jatady» deıtin kompozıtor Nurǵısa Tilendıevti bul qazaqqa tanystyrý artyq. Án sala almaıdy degen adamnyń ózi kompozıtordyń «Qustar ánine» kelgende, qalaı shyrqap ketkenin baıqamaı qalady.
Jaz ómirin, máz ómirin
qysqartyp,
Bara jatyr, bara jatyr
qus qaıtyp.
Zymyraıdy meniń bala
kezimdeı,
Bir jalt etip óte shyqqan,
óte shyqqan sezimdeı,
– dep tap osy sátte-aq sizdiń de muńdy yńylǵa basatynyńyz sózsiz.
Oraıy kelip turǵanda, Qazaqstannyń halyq jazýshysy Ábdijámil Nurpeıisovtiń bul ánniń qalaı týǵany jaıly esteligine orala ketýge bolady.
«...Osyndaı kóńilsiz kúz kúnderiniń birinde Nurǵısa kınostýdııadan qaıtady. Kún keshkirip qalǵan. Sýyq jel Arqa jaqtan shyǵyp alyp, bul shaqta japyraǵynan arylyp, jińishke butaqtary sıdıǵan-sıdıǵan jupyny terekterdi syqyrlatyp maıystyryp tur. Panfılov parkin kesip ótpek bolyp, qalalyq mýzeıdiń bıik munarly úıine taqap kele bergende… kompozıtordyń kózi tyrnaǵa túsedi: úıirinen adasyp qalǵan jalǵyz tyrna. Baıǵus álde aýrý, álde jaraly. Arǵy jaqtan qanatyn sóleket qaǵyp, qatty jel astynda boıyn bıleı almaı qalbalaqtap ushyp kelip, mýzeı úıiniń munarasyna shanshylǵan uzyn syryqtyń ushar bıigine qona ketedi. Sol, sol-aq eken, áldeqaıdan bir qarǵa shyǵa keledi. Onyń barqyldaǵan baıbalamyn estı salysymen tez qulaqtanǵan tóńirektegi qara qarǵalar jan-jaqtan pyryldap kele bastaıdy. Basynda bireý bolsa, endi qara pálelerdiń qarasy kóbeıip, áne…ekeýi, úsheý, tórteý… on, jıyrma, otyz. «Tereń batyrady, kóp qorqytady». Kóp qarǵa úıirinen adasqan jalǵyz tyrnaǵa jabylyp, qaıta-qaıta shúıligip tónip kelip, qanatymen qaǵady. Tósimen soǵady. Al jalǵyz tyrna kóterilip ushyp ketýge ál-dármeni joq pa, áıteýir, qanaty salbyrap, syryq aǵashty aıaǵymen qysyp, jantalasyp jabysa túsedi.
Kompozıtor úıine keledi. Esh nársege zaýqy joq. Kóńilsiz. Tunyǵyn laılaǵan kóńilsiz oıdy umytaıyn dep kózin jumsa da, jańaǵy úıirinen adasyp qalǵan jalǵyz jaraly qus pen jaman qarǵalar… qara qarǵalar kóńilinen ketpeıdi. Iá, sen qansha bıik ush, jyldam ush, ónerli bol, ajarly bola ber tirlikte, áldeqalaı jazataıym úıirińnen adasyp jalǵyz qalsań, basyńa qaı-qaıdaǵy qıyndyqtyń bári túsedi. Tipti bolmaǵanda, barqyldaq jaman qarǵalar jınalyp kelip jabylyp, aspandaǵy aqqýǵa da zábir kórsetedi.
Kompozıtor osy kórinisten keıin «Qustar ánin» jazdy».
Osynyń bárin eske alǵyzyp otyrǵan qyzylordalyq fototilshi Bolat Omarálıevtiń jalǵyz sýreti.
– Qazirgi N.Tilendıev atyndaǵy «Otyrar sazy» Qazaq memlekettik akademııalyq folklorlyq-etnografııalyq halyq aspaptary orkestri 1984 jyly Qyzylordaǵa gastroldik saparmen keldi. Osy konsertte halyq qaıtalanbaıtyn erekshe dáýrendi bastan keshti. Konsert kezinde «Qustar áni» oryndalyp, búkil zal bir kisideı qosyla shyrqaǵanda dırıjerlik etip turǵan Nurǵısa aǵamyz sahnadan túsip ketip, halyqtyń qaq ortasynda dırıjerlik jasap ketti, – deıdi osy ǵajaıyp sátti tarıhqa syılaǵan baıyrǵy fototilshi.
Aınash ESALI,
«Egemen Qazaqstan»
ALMATY