Astanada Ulttyq ekonomıka mınıstrliginiń Dúnıejúzilik saýda uıymyndaǵy (DSU) Investısııalardy qoldaý boıynsha Dostar tobymen birlesip uıymdastyrǵan «Saýda-sattyqty jáne ınvestısııalardy qoldaý: Eýrazııalyq kózqaras» joǵary deńgeıli forýmy bolyp ótti.
Forýmǵa Qazaqstan Premer-Mınıstri Baqytjan Saǵyntaev, DSU bas dırektory Robertý Azevedý qatysyp sóz sóıledi. Bul basqosýǵa DSU-ǵa múshe 40 eldiń (TMD, Azııa, Shyǵys Eýropa jáne Taıaý Shyǵys elderi) jáne uıymǵa baqylaýshy elderdiń mınıstrleri men delegasııa basshylarynan turatyn álemdik deńgeıdegi sarapshylar qatysty. Munyń aldynda Astanada Dúnıejúzilik saýda uıymyna kirý jónindegi jetinshi dóńgelek ústel ótken bolatyn.
Premer-Mınıstr Baqytjan Saǵyntaev forýmnyń ashylý rásimindegi sózinde DSU Hatshylyǵy men ınvestısııalardy qoldaý boıynsha Dostar tobyna múshe elderge osy mańyzdy is-sharany birlesip uıymdastyrǵandary úshin rızashylyǵyn bildirdi. Qazaqstan Úkimeti Dúnıejúzilik saýda uıymynyń ınvestısııalardy qoldaý salasyndaǵy jańa bastamasyn tolyq qoldaıtyndyǵyn jetkizdi. Elimizdiń ınvestısııalyq ahýaldy jaqsartýǵa basymdyq berip otyrǵandyǵyn aıtyp berdi. «Sońǵy 10 jyldyń ishinde Qazaqstan ekonomıkasynyń túrli sektorlaryna 250 mlrd dollarǵa jýyq tikeleı sheteldik ınvestısııalar tartyldy. Tek 2017 jyl ishinde elimizge kelgen tikeleı sheteldik ınvestısııalar kólemi 21 mlrd dollardy qurasa, munyń tórtten bir bóligi óńdeý ónerkásibiniń úlesine tıdi. Jalpy, shıkizattyq emes sektorlarǵa barlyq sheteldik ınvestısııalardyń 50%-ke jýyǵy baǵyttaldy. Bıyl da bul oń serpin saqtalyp qalyp otyr. 2018 jyldyń jarty jyly ishinde iri ınvestorlarmen 69 jańa jobany iske asyrý boıynsha kelisimderge qol jetkizildi, onyń ishinde Qytaı, Túrkııa, AQSh, Ulybrıtanııa jáne EO elderinen 10 transulttyq kompanııa bar», dedi Qazaqstan Úkimetiniń basshysy.
Premer-Mınıstrdiń aıtýynsha, Qazaqstan ekonomıkasynyń shıkizattyq emes sektorynda qazirdiń ózinde Toyota, Heidelberg, General Electric, Danone, Alstom tárizdi 30-ǵa jýyq transulttyq korporasııa jumys isteıdi. Ortalyq Azııa elderine kelgen ınvestısııalardyń 70%-ten astamy naq osy Qazaqstannyń úlesine tıesili.
«Investısııalyq ahýaldy jaqsartý maqsatynda bizdiń memleket júıeli reformalar júrgizýde. Investorlarmen ashyq dıalog jáne ózara is-qımyl ornatylǵan, sonymen qatar ınvestısııalar tartý úshin ınfraqurylym jetildirilýde. Tek bir mysal keltireıin. Sońǵy tórt jyl ishinde salyq jáne keden salasy, kásipkerlikti memlekettik qoldaý tárizdi jáne taǵy da basqa baǵyttarda barlyǵy 52 reforma júrgizilgen. Olardyń qatarynda bıznesti retteýsizdendirý jáne oǵan ákimshilik qysymdardy shekteý jóninde júrgizilgen reformalar bar» degen B.Saǵyntaev Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń ústimizdegi jyldyń 24 mamyr kúni bıznes-ahýaldy jaqsartý jónindegi zańdar toptamasyna qol qoıǵandyǵyn, ol 14 kodeks pen 109 zańǵa myńnan astam túzetý engizýdi qarastyratyndyǵyn atap kórsetti. Sóıtip memlekettik organdar tarapynan bolatyn baqylaý-qadaǵalaý fýnksııalary 30%-ke, al ruqsat berýde qoıylatyn talaptarynyń sany 56%-ke qysqardy. Tekserýshi organdardyń myńǵa jýyq shtattyq birligi taratyldy. Ozyq halyqaralyq standarttarǵa saı keletin jańa salyq jáne kedendik rejimder engizildi. Salyq kodeksinde salyq júktemesi ońtaılandyryldy, jeńildikter pysyqtaldy.
Jańa keden kodeksi rásimderiniń ashyqtyǵyn qamtamasyz etedi jáne taýarlardy avtomatty túrde ótkizýge múmkindik beretin elektrondy deklarasııalaýdy engizedi.
Memleket-jekemenshik áriptestigi salasynda jobalardy josparlaý rásimderi jeńildetilgen jáne nıet bildirgen barlyq ınvestorlar úshin tabysty iske asyrylǵan MJÁ jobalarynyń biryńǵaı bazasy qoljetimdi boldy.
Kóshi-qon jáne eńbek zańnamasy jaqsartyldy, sheteldik jumys kúshin tartý rásimderi jeńildetildi.
Osylaısha qazirgi kezde elimizdegi jalpy ınvestısııalyq jáne iskerlik ahýal ınstıtýsıonaldyq turǵyda nyǵaıtyldy. Investorlar paıdalana alatyn jańa múmkindikter men artyqshylyqtar zańnamalyq turǵydan bekitildi.
Qazaqstannyń ekonomıkalyq ıntegrasııasynyń arqasynda, ınvestorlar iri ótkizý naryqtaryna shyǵýda basymdyqtarǵa ıe boldy.
«Qazaqstan – Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń (EAEO) múshesi. EAEO-nyń artyqshylyǵy, ol kólemi $4 trln jýyq, 180 mıllıonnan astam adamdy qamtıtyn kedendik shekarasyz biryńǵaı naryq bolyp tabylady. Reseı, Qytaı jáne Orta Azııa elderimen kórshiles bolýynyń, utymdy geografııalyq ornalasýynyń arqasynda, Qazaqstan jalpy kólemi 1,6 mlrd astam adamdy qamtıtyn, kúnnen-kúnge ósip jatqan naryqqa shyǵýǵa múmkindik beretin qolaıly ortalyq alańǵa aınalyp otyr», dedi Qazaqstan Úkimetiniń basshysy.
Dúnıejúzilik saýda uıymy men EAEO aıasynda Qazaqstan lısenzııalyq rásimdeýdiń jáne qyzmet kórsetý sektoryndaǵy talaptardyń ashyqtyǵyn qamtamasyz etý boıynsha mindettemeler qabyldaǵan bolatyn. Qazirgi kúni elimizdiń ishki jalpy óniminiń jartysynan astamyn naq osy qyzmet kórsetý salasy qamtıdy. Bul rette Dúnıejúzilik saýda uıymy aıasynda Qazaqstan sheteldik kompanııalarǵa qyzmet kórsetý salasy naryǵyna kirýde kemsitpeıtin jaǵdaılar týdyrýǵa kepildik berip qana qoımaı, sonymen qatar shetel ınvestorlarynyń kólik, qurylys, saýda, energetıka sektory syndy barlyq mańyzdy salalarǵa kelýine qolaıly jaǵdaı jasap otyr.
Baqytjan Saǵyntaev Qazaqstan Úkimetiniń kópjaqty deńgeıde, atap aıtqanda, DSU alańynda ınvestısııalardy qoldaý máseleleri boıynsha pikirtalastardy odan ári jalǵastyrýdy mańyzdy dep sanaıtyndyǵyn atap ótti. Sóziniń sońynda DSU-ǵa múshe barlyq memleketterge jáne Azevedý myrzaǵa Qazaqstanǵa degen zor senimi jáne 2020 jyldyń maýsym aıynda Astanada DSU-nyń XII Mınıstrler konferensııasyn ótkizýge Qazaqstannyń bergen ótinimine qoldaý bildirgeni úshin alǵys aıtty. Elimizdiń Mınıstrler konferensııanyń nátıjelerin qamtamasyz etý maqsatynda DSU-nyń kún tártibindegi barlyq máseleler boıynsha talqylaýlarǵa syndarly úlesin qosýǵa ázir ekendigin málimdedi.
Munan keıin sóz alǵan Dúnıejúzilik saýda uıymynyń bas dırektory Robertý Azevedý Qazaqstannyń ınvestısııalyq klımatyn joǵary baǵalaıtyndyǵyn jetkizdi. «Investısııa men saýdanyń ashyqtyǵy saıasatyn qabyldaý arqyly Qazaqstan jáne basqa da eýrazııalyq ekonomıka sońǵy 20 jylda úlken tabysqa qol jetkizdi. Inflıasııa tómendep, aıtarlyqtaı ekonomıkalyq ósim baıqaldy, kedeıshilik azaıdy. Kópjaqty saýda júıesi osynyń bárine jaǵymdy áser etkeni túsinikti. Sondyqtan Qazaqstannyń jyldan-jylǵa qanatyn keńge jaıǵan osynaý álemdik úderiske qoldaý bildirýi biz úshin mańyzdy», dedi Robertý Azevedý.
DSU bas dırektory saýdanyń jahandyq ósimi boljamyn qaıta qaraǵandaryn habarlady.
«DSU jahandyq saýda ósimi boljamyn qaıta qarady. 3,9% ósim bolady dep boljap otyrmyz. Muny jaqsy ósim dep sanaımyz. Jahandyq saýda soǵysyn qosa alǵanda, birqatar jaǵdaıdy boljap kórdik. Eger barlyq memleketter áriptestiktiń durys órbimeýinen óz tarıfterin ornatatyn bolsa, bul jahandyq saýda naryǵyn 17%-ke, al IJО́ ósimin 7,5%-ke qysqartýy múmkin» dep habarlaǵan R.Azevedý osyǵan oraı jaǵdaıdy jaqsartýǵa birlesip kúsh jumsaý qajettigin atap ótti.
Onyń aıtýynsha, joǵarydaǵydaı keleńsiz jaǵdaılarǵa baılanysty 2017 jyly sheteldik ınvestısııalar aǵynynyń jalpy kólemi 20% qysqarǵan.
«2018 jylǵa boljamymyz budan anaǵurlym jaqsyraq. Áıtse de, ekonomıka men saýda ósimi áli anyqtalmaı otyr. Shıkizat baǵasynyń artýynan jahandyq tikeleı sheteldik ınvestısııalar kóbeıetin shyǵar. Qazaqstan sheteldik ınvestısııalardy tartý boıynsha eleýli tabystarǵa qol jetkizdi. Biz DSU músheleri retinde ne isteı alamyz? Munda jahandyq deńgeıde járdemdesý mańyzdy ról atqarady. DSU-nyń keıbir músheleri uıymnyń ınvestısııalarǵa qaıda jáne qalaı járdemdese alatyny týraly qurylymdyq talqylaýlar ótkizýde. Mundaı talqylaýlar halyqaralyq saýda júıesi men bıznestegilerdiń, kásipkerlerdiń aldyndaǵy syn-tegeýrinderdi boljaýǵa kómektesedi», dep málimdedi Robertý Azevedý.
Forýmnyń ashylý rásiminen keıin onyń jumysy tórt taqyryptyq seksııalar boıynsha jalǵasty. Sessııalarda talqylanǵan máseleler men taqyryptarǵa baılanysty jan-jaqty ári syndarly pikir almasýlar ótti. Shara qorytyndysy boıynsha «Astana málimdemesi» qaralyp, qabyldanady.
Forým DSU múshelerin Qazaqstannyń ınvestısııalar tartý salasyndaǵy tabysty tájirıbesimen jáne ınvestısııalyq múmkindikterimen tanystyrý baǵytynda ótti. Osy turǵydan alǵanda ol elimizdegi ınvestısııalyq qyzmetti keńeıtýge jol ashyp, DSU-ǵa múshe memleketterdiń kópjaqty qarym-qatynasyn odan ári damytýǵa jańa serpin berýi múmkin.
Suńǵat ÁLIPBAI,
«Egemen Qazaqstan»