Qyzyljardyń «Atymtaıy»

Muhamedjan da ata-babalary sekildi Reseıdiń Omby obly­syn­da týyp-ósti. Balalyq shaǵyn osynda ótkizdi. Odan keıingi taǵdyry tarıhı Otanymen tyǵyz baılanysty. 1997 jyly Sovhoznoe eldi mekeninde «Luqpanov» JShS-in uıymdastyryp, 14 jyl­dan beri tapjylmastan jetekshilik etip keledi. О́tpeli kezeńniń qıyndyqtary ony shıratty, shy­nyqtyrdy. Úkimetke alaqan ja­ıyp, «basqa tústi, men kóndim» dep otyrý onyń tabıǵatyna jat. Jylýsyz, jaryqsyz, sýsyz qal­ǵan aýyldastarynyń jaıy qa­byr­ǵasyna qatty batty. Kómir, otyn múldem tapshy. Ortalyq bý qazandyqtary arqyly jyly­ty­lyp kelgen áleýmettik-mádenı nysandardyń esikteri tars ja­byl­dy. Tutas aýyl tyǵyryqqa ti­relip, turǵyndardyń aldy jan-jaqqa bas saýǵalap, birtindep kóshe bastady. Bulaı jalǵasa berse, bárinen aıyrylyp, aýyl­dyń jurtyn sıpap qalatynyn uqty. Mektepke mańaılaı almaı­dy. Búrseń qaqqan oqýshylar men muǵalimder... Ár synypqa pesh saldyrtty. Odan eshteńe ónbedi. Sosyn bilikti mamandardy ju­myl­dyra otyryp, óz bý qazan­dyqtaryn oılap tapty. Kádimgi samaýrynǵa uqsatyp jasalǵan qon­dyrǵy eńseli ǵımaratqa orna­tyldy. Jańa úlgidegi bý qazan­dy­ǵyna qaraǵanda ekonomıkalyq jaǵynan áldeqaıda tıimdi bol­ǵan­dyqtan áli kúnge deıin jumys istep tur. Mádenıet, densaýlyq saqtaý mekemeleri de osy ádispen jylytyldy. Jergilikti ónertap­qysh­tardyń jańalyǵyn aýdan­nyń kóptegen bilim ordalary keńi­nen qoldandy. IаMZ-238 mo­tory negizinde 200 kılovattyq generator qoıylyp, keshki mezgilderde «Ilıch shamy» samaladaı jarqyrap turady. Osylaı­sha M.Luqpanov qysqa jipti kúr­meýge keltire júrip, eginshilik salasyna ozyq tehnologııalardy engizýdi de umyt qaldyrǵan joq. Qazir munda 5 myń gektardan astam egistik alqap bar. Orta eseppen alǵanda ónimdilik 15-17 sent­nerdi quraıdy. Endi etti mal sharýa­shylyǵyn damytý qamyna kirisip ketken. Osy maqsatpen 400 bas asyl tuqymdy iri qara malyn satyp alýdyń tıisti qujattaryn ázirlep qoıdy. Búginde eline eleýli, halqyna qalaýly azamat Muhamedjan Luq­panov­ty jurtshylyq «Qy­zyl­jar­dyń Atymtaı jomarty» dep oryn­dy maqtan etedi. Olaı bolatyn jóni bar. Eginshilik sa­la­sy bo­ıyn­sha ǵana 45 aýyl­da­syn ju­myspen qamtamasyz etse, joǵa­ry­daǵy ın­novasııalyq jobalar júzege asqan jaǵdaıda osyn­sha adam jumysqa taǵy orna­la­satyn bolady. – Birde Elbasymyz «Paryz» konkýrsynyń jeńimpazdaryn marapattap turyp, el turǵyndary­nyń áleýmettik máselelerin she­shý­­ge tikeleı atsalysyp, ómir sapa­­syn jaqsarta bilgen adam ǵana naǵyz kásipker deýge ábden laıyq, degen sózi maǵan erekshe áser etip, áleýmettik seriktestik paryzymdy adal oryndaýǵa um­ty­lyp kelemin,– deıdi tájir­ı­beli basshy. Sodan beri Prezıdenttiń áleý­­mettik áriptestikti óristetý tý­raly usynysyn jan-jaqty qoldap, qarjylyq demeýden qol úzgen emes. Bergen ýádege beriktigin talaı márte dáleldedi. Sonaý qıynshylyq jyldardyń ózinde atamekenge oralǵan 46 oralman otbasynyń 236 múshesin qushaq jaıa qarsy alyp, barlyq jaǵda­ıy­n jasap bergen ol aýyl­das­tary úshin bárine ázir. Aýyldy kór­keıtýge, bilim, densaýlyq má­de­nıet oshaqtaryn jóndeýge 35 mıllıon teńgeden astam qarajat jum­sady. 7 tonnalyq dıirmen or­­na­ty­lyp, naýbaıhana iske qo­sylyp, nan jáne nan ónimderi qoljetimdi ba­ǵa­men satylady. Jastar bos ýa­qyt­taryn kóńildi de mazmundy ót­kizsin degen nıetpen mádenıet úıin eýropalyq úlgide jóndetip, jy­ly­tý júıe­sin jańartty. 2,5 mıllıon teń­gege jobalyq-smetalyq qujat­taryn seriktestik esebinen ázir­le­tip, «Azııa damý» banki bólgen 76 mıllıon teńge qarajatqa 9 shaqy­rym sý qubyryn tartýǵa tikeleı uıytqy boldy. Sý soratyn stansa men 400 tekshe metrlik sy­ıymdylyq ornatyldy. 100 úıge aýyz sý jetkizilip, eseptegish qu­raldar ornatyldy. Sport qu­ral-jab­dyqtaryn, kompıýterler áperý, jazǵy, qysqy sport alań­darymen, ystyq tamaqpen qam­tamasyz etý – seriktestiktiń tól mindetteriniń biri sekildi. Balalar merekeleri esh aqysyz uıym­das­tyrylady. Naý­qan kezderinde qyrmanda, qos bas­ta­rynda monsha jumys istep, dı­qan-meha­nı­zatorlarǵa tórt mezgil tegin ys­tyq tamaq beriledi. Sha­rýa­­shy­lyq jetekshisine ardagerler, kóp balaly otbasylar, az qam­tylǵan jandar dán rıza. Olar­ǵa kópte­gen áleýmettik je­ńil­dikter qa­ras­tyrylǵan. Jem-shóp, otynǵa deıin úıge tegin túsirilip beriledi, deıdi qam­qorlyqqa rızashy­lyǵyn bildirgen eńbek ardager­leri­niń biri Iosıf Voıtık. «Qyzyljardyń Atymtaıy» oblystyq málıhattyń depýtat­ty­ǵyna qatarynan eki ret saı­la­nyp, nebir ıgi sharalardyń jar­shy­syna aınaldy. Ásirese, onyń eldi mekenderdi kórkeıtýge, má­de­nı-áleýmettik nysandardy jón­­deýge jumsalatyn qarjylyq shy­ǵyn­dardyń jartysyn seriktestikter, sharýa qojalyqtary esebinen óteýdi dittegen «50h50» basta­ma­syna kásipkerler qyzý ún qosty. Sóıtip, áleýmettik salany damy­tý­ǵa 600 mıllıon teńge jumsaldy. Táýelsizdiktiń 20 jyldyǵy merekesi qarsańynda memlekettik jáne qoǵamdyq qyzmettegi eń­be­gi, eldiń áleýmettik-ekonomı­ka­lyq já­ne mádenı damýyna qos­qan eleýli eńbegi úshin Prezı­dent­tiń Jar­ly­ǵymen bir top soltústik­qazaq­standyqtar memlekettik nagra­da­larǵa ıe boldy. Solardyń biri – biz sóz etip otyrǵan Muhamedjan Luqpanov. Bul Muqańnyń birinshi marapaty emes. Onyń aldynda «Eren eń­begi úshin» medalin keýdege jar­qy­rata taqqan bolatyn. Endi «Qur­met» ordeni qosyldy. Sol­tústik Qazaqstan oblysynyń qur­met­ti azamaty ataǵy jáne bar. Byl­tyr aýyldyń Sovhoznoe ataýy óz­ge­rip, baıyrǵy Aqjar­qyn atyn al­dy. Másele qara­jatqa kelip tirelgende taǵy da atymtaı-jo­marttyq kórsetken osy Muqań bolatyn. О́mir ESQALI. Soltústik Qazaqstan oblysy, Aqjar aýdany.