Senat jyldy qorytyndylady

Keshe Parlament Senatynyń Tóraǵasy Qaırat Mámıdiń je­tekshiligimen ótken palatanyń kezekti plenarlyq oty­ry­synda bıylǵy jyl otyrysy qorytyndylandy. Odan belgili bol­ǵanyndaı, bıyl 36 jalpy otyrys ótkizilip, 152 zań qabyldanypty. Senat Tóraǵasy olardyń ishin­de qoǵamymyzdaǵy tártipti baqylaýdy nyǵaıtýǵa, elimizdegi ekonomıkany órkendetýge qajet­ti zańdar kóp ekendigin basa aı­typ ótti. Sonyń ishinde   Qazaq­stan­nyń jetken jetistikterin aı­qyndaıtyn tarıhı-saıası-quqyq­tyq qujat – Qazaqstan Respýb­lı­kasy Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵy deklarasııasy qabyldandy. Son­daı-aq Elbasynyń rólin aıqyn­daıtyn Tuńǵysh Prezıdent kúni – 1 jeltoqsan bekitildi.   Parlament tarıhyndaǵy birinshi ret atalǵan osy deńgeıdegi deklarasııa, men oılaımyn, qoǵamdaǵy memlekettik qurylym ishindegi Parlamenttiń rólin, qoǵamdaǵy zań shyǵarýshy organnyń mańy­zyn, bedelin odan ári arttyra túsedi, dedi Qaırat Ábdirazaquly. Tóraǵanyń aıtýynsha, ekono­mı­kalyq, turǵyn úı qaty­nas­ta­ry, áleýmettik-mádenı damý, bilim berý jáne quqyqtyq tártip máseleleri boıynsha Premer-Mınıstrge jáne basqa memlekettik organdarǵa, mınıstrlikterge 206 depýtattyq saýal jolda­nyp­ty. Osyndaı jemisti jumystary úshin Senat Tóraǵasy alǵysyn bildire kelip, áriptesterin kele jatqan Jańa jylmen quttyq­ta­dy. Jyldan jylǵa Otanymyz­dyń mereıi asqaqtap, halqy­myz­dyń turmys-tirshiligi men ál-aýqaty ósip, jaqsara bersin. Elimizge tynyshtyq, otbasy­lary­myz­ǵa baqyt pen qýanysh, árqaı­syńyzdyń jeke basyńyzǵa den­saýlyq tileımin, dedi Q.Mámı. Qylmystyq-atqarý júıesi má­seleleri boıynsha keıbir zań­na­malyq aktilerge ózgerister men tolyqtyrýlardy qarastyratyn zań jobasyn depýtattarǵa ishki ister mınıstriniń orynbasary Amantaı Kúreńbekov baıandady. Odan belgili bolǵandaı, ózge­ris­ter Ádilet mınıstrliginiń qyl­mystar jasady dep kúdik keltirilgen jáne aıyptalýshy adam­dar­dy ustaý,  tergeý ızolıa­tor­la­ryndaǵy adamdarǵa qatysty qyl­mystyq jazalardy atqarý jónin­degi fýnksııalary men ókilet­tik­terin Ishki ister mınıstrligine berýmen baılanysty bolyp otyr. Osylaısha qylmystyq-at­qarý qyzmetin birinen ekinshi mınıstrlikke qaıtaratyn zań jobasy eki oqylymda qaralyp, qabyldandy. Sondaı-aq orman sharýa­shy­ly­ǵy, janýarlar dúnıesi jáne erekshe qorǵalatyn tabıǵı aýmaqtar máseleleri boıynsha keıbir zań­na­malyq aktilerge ózgeristerdi qa­ras­tyratyn zańdyq qujat ta ekinshi oqylymda qoldaý tapty. Aty aıtyp turǵandaı, zań jobasy tabıǵatty paıdalanýdyń reti men mańyzyn jan-jaqty qamtyǵan. «Teleradıo habarlaryn taratý týraly» jáne oǵan ilespe zań jo­balary boıynsha baıandamany Baı­lanys jáne aqparat mınıstri­niń issaparda bolýyna baılanysty onyń orynbasary Lázzat Tanys­baı jasady. Zań jobasynyń ázir­lenýiniń basty sebebi – qarqyndy damyp kele jatqan teleradıo sa­la­synda birde-bir salalyq zań­nyń bolmaýymen baılanysty. Onyń ústine 2015 jyly elimiz sandyq (sıfrlyq) formatqa kó­she­di dep kútilýde. Al bul óz kezeginde kóptegen quqyqtyq máse­le­ler týyndatady. Sandyq taratý arqyly otandyq telearnalar sa­ny artady. Jańa qyzyqty arnalardyń ashylýyna múmkindik týady, dedi Lázzat Muratqyzy. Mundaı zańdyq qujat kóptegen Eýropa jáne ózge de elderdiń qoldanysynda bar ekendigi de nazardan tys qalǵan joq. Zań jobasymen birneshe maq­sat­tar kózdeledi: azamattardyń otan­dyq telearnalarǵa qol­jetim­diligi men aqparattyq qaýipsiz­di­gin  qamtamasyz etý;  otandyq aq­pa­rat keńistigin damytý arqyly olardyń básekege qabilettiligin arttyrý, t.b. Osy rette zańnyń te­leradıo salasyndaǵy sýbek­ti­ler qyzmetin de belgileıtindigin aıta ketken jón. Kóp arnaly habar taratý máselesi rettelip, teh­nı­kalyq biregeı normatıvtik talaptar engiziledi dep kútilýde. Qazirgi telearnalarda qatygezdik pen zorlyq-zombylyq, parnogra­fııalyq materıaldar kezigedi. Sol sebepti osyndaı baǵdarlamalar men fılmderdi kórsetýge, ásire­se, balalardyń psıhologııasyna keri áserin tıgizetin sheteldik ónim­derdi kórsetýge tyıym salynady. Zań jobasy boıynsha qa­zaq­standyq teleradıoarna­lar­da­ǵy otandyq kontent kólemi 2018 jyly birtindep 50 paıyzǵa jetkiziledi. Otandyq kontentti damy­tý­da arnalardyń qoljetimdiligi men mindetti paketteri qalyp­tas­ty­rylady. Zań jobasynda bekitilgen eń mańyzdy máseleniń biri – barlyq otandyq telearnalar sandyq formatqa kóshýde ulttyq operatordyń sandyq paketine qo­sylýǵa kepildik alady. Áleýmet­tik az qorǵalǵan otbasylar úshin otandyq sandyq arnalardy kórý úshin prıstavkalar bıýdjet qar­jy­syna satyp alynyp beriledi. Zań jobasy sheteldik teleradıo-arnalardy da ýákiletti organda esepke turýǵa mindetteıdi. Kabeldik televızııa tek esepke qoıylǵan arnalardy ǵana tarata alady. Senator Ǵarıfolla Esimniń Elbasynyń memlekettik tildi meń­gerýdi arttyrý mindetine baı­la­nysty qoıǵan suraǵyna mı­nıstr­diń orynbasary bul másele baqylaýda ekendigin aıtyp jaýap berdi. Onyń sózine qaraǵanda, negizinen teleradıoarnalaryna monıtorıng júrgizilip keledi. Olar óz tarapynan qazaq tilindegi habar taratý ýaqytyn saqtap otyr. Áıtse de jeke menshik arnalar 50 paıyzdyq úlesti saqtaý úshin ózderiniń ónimderin orys tilinde berip, astyna qazaq tilinde sýbtıtr salady. Sony memlekettik til­­degi ónim dep eseptep, 50 pa­ıyz­­dyń ishine engizedi. Endi zań jo­basynda naqty norma jazy­lyp, sýbtıtr qazaq tilindegi ónim­ge jatqyzylmaıtyn bolady. Jal­py, bıyl «Qazaqstan» telearnasy taza memlekettik tilge kóshirilse, so­ny­men qatar,  qazaq tiline ba­sym­dyq berilgen «Mádenıet» pen «Balapan» telearnalary ashylyp otyr. Senatorlar Qýanysh Aıtahanov, Ǵanı Qasymov  pen Jabal Erǵalıev zań jobasyna qatysty óz oılaryn bildirdi. Nátıje­sin­de «Teleradıo habarlaryn taratý tý­raly» zań jobasy qabyldansa, oǵan ilespe zań jobasy birinshi oqy­lym­da maquldandy. Artynan zań jo­basy kún tártibine qaıta engizilip, ekinshi oqylymda qabyldandy. Asqar TURAPBAIULY.