Saıram aýdany Tassaı aýylynda mektep joq edi. Sondyqtan balalar aýyr sómkelerin myqshııa kóterip aýyl syrtyndaǵy mektepke baratyn. Kóktem, kúz ońaıyraq shyǵar, al, Ońtústik qysynyń minezi túsiniksiz. Birde qatyp, birde mı batpaq bolyp jatatyn jolda aǵylǵan mashınalarmen qabattasyp, taıǵanaqtap, búrseńdep bara jatqan oqýshylardy tý syrtynan kórý aýyr edi.
Aýyl turǵyndarynyń armany oryndaldy. “Standart Sement” JShS-iniń quryltaıshysy Serikjan Seıitjanov Tassaı aýylynyń qaq ortasynan 240 oryndyq jańa úlgidegi orta mektep salyp berdi. Mekteptiń quny 215 mıllıondaı teńgeni qurady.
Bázbireýler oılaýy múmkin, “Seıitjanovta aqsha kóp qoı. Qaıda jarataryn bilmeıdi. Áıteýir, saýap bolsyn dep balalarǵa mektep salyp bergenine rahmet” dep. Daý aıta almaǵandaısyń. Qısyny kelip tur. Biraq, Serikjan Seıitjanov quryltaıshylyq etetin álemdik úlgidegi jańa sement zaýytyn salýǵa Elbasynyń tapsyrmasymen BTA bank arqyly sheteldik Eksımbankten 100 mln. dollardan astam nesıe alǵanynan nege syrǵytyp ótip ketýge bolady? Qazaqstan turǵaı TMD-da saýsaqpen sanaıtyndaı jańa zaýytty nesıege salady da, sol qarjydan jyryp orta mektep kóteredi.
Úkimet usynyp, Elbasynyń Jarlyǵymen bekitilgen “30 korporatıvti kóshbasshy” baǵdarlamasyna kirgen osy zaýytta búginderi bir myńǵa tarta adam jumys jasaıdy. Eger osyny ár otbasyǵa bólsek, zaýyttyń myńdaǵan jandarǵa nápaqa taýyp berip, jumyssyzdyq máselesin sheshýge aıtarlyqtaı úles qosyp otyrǵandyǵy qýantady. О́ndirgen ónim sapaly, ekonomıkalyq jaǵynan zalalsyz. Bulaı deıtinimiz, elimizde sementtiń buǵan deıin ylǵaldy túri shyǵarylyp keldi. Al, “Standart Sement” JShS qurǵaq túrin usynyp otyr. Munda shıkizattar arnaıy qorapta saqtalady da on metr tereńdiktegi óndiris oryndaryna jiberiledi. Tabıǵatqa zalal keltirmeıtindeı barlyq tehnologııalar saqtalynǵan. Aýaǵa bylǵanysh shyǵarmaıtyn qoldanbaly súzgiler men elektrli súzgiler jumys istep tur.
Búginde myńnan asa adamǵa jumys taýyp berip otyrǵan zaýyt jylyna 1 mln. tonna sement daıyndaıdy. Saıram aýdanynyń bıýdjetine jylyna 2 mlrd. teńge shamasynda qarjy quıylady.
Bizdiń biletinimiz, ekologııalyq jaǵynan zııansyz qurǵaq sementti daıyndaý tehnologııasyn ǵylymı negizde jasaǵan ǵylym doktory Serikjan Seıitjanov. Qondyrǵy – Qytaıdyń Tıanzın qalasyndaǵy sement ónerkásibi ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń ónimi. Dál osyndaı zaýyttar osy ınstıtýttyń jetekshiligimen azýyn aıǵa bilegen Amerıkadan bastap, qorshaǵan ortaǵa zııany bilinse qolyna urandaryn ustap kóshege shyǵyp ketetin talapshyl turyndary bar Eýropanyń talaı qalalarynda jumys jasap tur.
Jaqynda zaýyt dırektory Baýyrjan Seıitjanovpen tildestik.
– Elbasymyzdyń «30 korporatıvti kóshbasshy» jobasynyń qataryna osy zaýyt ta kirgen, – deıdi ol. – Sol kezeńderde álemdi qarjy daǵdarysy qursaýdaı qysty da biz daǵdaryńqyrap qaldyq. Osy jobany ári qaraı jalǵastyrý qanshalyqty qısyndy, tulypqa móńiregen sıyrdaı bolyp qalmaımyz ba degen de qaýip boldy. Osy qaýpimizdi ákem, osy zaýyttyń quryltaıshysy Serikjan Seıitjanov seıiltti. “Men Elbasyǵa zaýytty iske qosýǵa ýáde bergenmin. Er jigit ýádesin jutpaý kerek. Nursultan Ábishuly memleketimizdi óte aýyr jaǵdaıda ornynan tik qoıdy, álem sanasatyn elge aınaldyrdy. Osyndaı jaǵdaıda bizdiń keri shegingenimiz namysqa syn” dedi.
Qazaqta “Elde bolsa eringe tıedi” degen naqyl bar. Sol elge bolsyn deıtin azamattardyń biregeıi – osy zaýyttyń quryltaıshysy, belgili kásipker, oblystyq máslıhattyń depýtaty Serikjan Seıitjanov. Sekeńniń saqylyǵy, «Atymtaı jomarttyǵy» jóninde el ishinde áńgime kóp. Memleket tarapynan “Qurmet” ordenimen marapattalǵan azamattyń esimi syrtqy elderge de málim. Reseıdiń “Zvezda sodrýjestva” ordenine ıe bolǵan Serikjan Seıitjanovtyń mesenattyǵy “Altyn júrek”, “Paryz” qaıyrymdylyq qorlary tarapynan laıyqty baǵalandy. Ǵylym doktory, Halyqaralyq aqparattandyrý akademııasynyń, Kalıfornııa ǵylym akademııasynyń múshesi osy azamattyń ataq-dańqtaryn aıta bastasań birer paraq jetpeıdi-aý. Ádette, ataq, qurmetti bılik oryndarynan ózi surap júretin adamdar bolady da, abyroıdyń ózi izdep júretin azamattar bolady.
Shetel marapattaryn aıtpaǵanda, Qazaqstanda Serikjan Seıitjanovtyń el ıgiligi úshin atqarǵan jumystary kóp. О́zi týyp ósken “Shilik” aýylynda meshit saldy. Keıinnen balabaqsha kóterdi. Memleketke, elimizge járdemim bolsyn dep atty kisi túsip qaraıtyndaı mektep salyp berdi. Shilik – qazaq tarıhynda ózindik orny bar kıeli mekenderdiń biri. Mektep aýlasynda osy óńirdegi alǵashqy ustaz Seıitjan Qurtaevqa eńseli eskertkish ornatylypty. Tashkenttegi pedagogıka ınstıtýtyn qyzyl dıplommen bitirip kelip, Almatyǵa shaqyrylsa da áke buıryǵyn attap ótpeı, aýyl balalaryn oqytqan, talaı jaısań azamattarǵa ustaz bolǵan Seıitjan atanyń ónegeli ǵumyrbaıany óskeleń urpaqqa úlken úlgi.
Qazaqta “ustazy jaqsynyń ustanymy jaqsy” degen ataly sóz bar. Elge osynshalyq qaıyrymdy ister jasap júrgen Serikjan Seıitjanov bastaǵan azamattar ózi oqý ornyn támamdaǵan ınstıtýt rektory Sultan Súleımenovke Shymkent qalasynyń ortasynan eskertkish kóterdi. Sultan aǵamyz abyz Abaı aıtqandaı adamzatty baýyrym dep súıetin qasıeti bar, shyn máninde ulttyń zııalysy bola bilgen qadirmendi azamat. Osyndaı tulǵalardan tálim alǵan jigitterdi ulttyń ustyny deseń jarasar...
Baqtııar TAIJAN.
Ońtústik Qazaqstan oblysy.