Aýyl – qashanda qazaqtyń altyn besigi, ulttyń tozbas temirqazyǵy. Al aýyl ahýalynyń jaqsarýy turǵyndar úshin de jaqsylyqtyń nyshany bolmaq. Elbasy bıylǵy jylǵy «Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatynyń ósýi: tabys pen turmys sapasyn jaqsartý» atty Qazaqstan halqyna Joldaýynda el ekonomıkasyn arttyrý, sol arqyly halyqtyń turmys sapasyn jaqsartý máselesin aıta kelip, kelesi jylǵa «Aýyl – el besigi» baǵdarlamasyn qolǵa alýdy tapsyrdy. Aýyldyń árbir máselesi sheshimin taýyp, mundaǵy eldiń eńsesi kóterińki bolsa, bolashaq ta baıandy. Ejelgi mekenniń muńy tarqasa, bul da egemendiktiń eren kórinisiniń biri.
Aýyl turǵyndary úshin aýyzsý máselesi birinshi orynda. Jyl saıyn memleket tarapynan aýyldardy kóterý maqsatynda baǵdarlamalar daıyndalyp, tıisti qarajat kózi qarastyrylýda. Mundaı ıgi jumystar búginde Jambyl óńirinde de atqarylyp, ákimdik turǵyndardyń tilegin oryndap keledi. Jambyl oblysynyń ákimi Asqar Myrzahmetovtiń qatysýymen ótken jıynda óńirde aýyzsýmen qamtylǵan aýyldar sanynyń kóbeıe beretindigi aıtyldy. Sý – yrys kózi, tirshilik bulaǵy bolǵandyqtan da, aýyl turǵyndary úshin aýyldy aýyzsýmen qamtý máselesiniń qarqyndy júrgeni quptarlyq. Basqosýda Asqar Myrzahmetov óńirdi aýyzsýmen jáne tabıǵı gazben qamtamasyz etý máseleleri tıisti deńgeıde júrgizilip kele jatqanyn, bul máseleniń óziniń tikeleı baqylaýynda ekenin aıtqan bolatyn.
Jambyl oblystyq energetıka jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq basqarmasynyń basshysy Nurlan Aldamjarov aýyz sýmen qamtýdyń jaıyn aıta kelip, ústimizdegi jyldyń 1 qańtarynda 4 qala boıynsha ortalyqtandyrylǵan aýyzsýmen qamtý kórsetkishi 84,7 prosentti quraǵanyn aıtty. Onyń sózinshe, qalalar boıynsha saladaǵy kórsetkishti 2018 jyldyń aıaǵyna deıin 86 prosentke jetkizý kózdelgen eken. «Bul kórsetkishke qol jetkizý maqsatynda Taraz qalasynyń «Býryl A, B, V» turǵyn alqabyndaǵy servıstik jelilerdiń qurylysyna ústimizdegi jyly respýblıkalyq jáne oblystyq bıýdjetten 334,6 mıllıon teńge bólindi. Nátıjesinde uzyndyǵy 46,2 shaqyrym bolatyn qubyr júıeleri júrgizilý ústinde. Sonymen qatar atalǵan alqaptyń 12,3 shaqyrym sý qubyry jelilerin keńeıtýge arnalǵan jalpy quny 183,5 mıllıon teńge bolatyn jobaǵa oblystyq bıýdjetten qarjy qarastyryldy», deıdi basqarma basshysy.
Qazirgi kezde atalǵan eki jobany tıisti merdiger kompanııalar qolǵa alyp, jumysyn bastap ta ketipti. Taǵy bir aıta keterligi, «Taraz sý» mekemesi oblys ortalyǵyndaǵy Qant zaýyty aýmaǵynda quny 205,6 mıllıon teńge bolatyn joba boıynsha 8 kóshege 7,2 shaqyrym sý qubyryn tartyp otyr. Atalǵan qarajat kózi Taraz qalasynyń bıýdjetinen bólinip, bul jumystar bıylǵy jyly aıaqtalatyn bolady. Munyń bári de ásirese shalǵaıda turatyndardy aýyzsýmen qamtýda jaqsy bastama bolýda.
Búgingi tańda Jambyl óńirinde oblystyq mańyzy bar úsh qala bar. Qarataý jáne Jańatas qalalarynda ortalyqtandyrylǵan aýyzsý máselesi tolyǵymen sheshilgen. Nurlan Aldamjarov bul máseleniń Shý qalasynda da sheshimin tabýy úshin osy baǵytta naqty jobalar ázirlený kerektigin jetkizdi. Al naqty kórsetkish boıynsha aıtsaq, oblystaǵy 373 eldi mekenniń 189-y nemese 50,7 prosenti ortalyqtandyrylǵan aýyzsýmen qamtylǵan. Bolashaqta bul kórsetkish ósip, aýyldar aýyzsýmen ári qaraı qamtyla beretin bolady.
Qazirgi kezde kópshilik úshin kógildir otyn máselesi de ózekti. Ásirese shalǵaı aýyldar úshin bul basty másele. Deı turǵanmen oblys ákimi Asqar Myrzahmetovtiń tikeleı tapsyrmasy negizinde aýyldardy gazdandyrý jolǵa qoıylǵan. Búginde óńirdegi 377 eldi mekenniń 181-i gazben qamtylǵan. Bul bastama budan ári jalǵasyn taýyp, 2018-2025 jyldary qosymsha 173 eldi meken kógildir otynmen qamtylatyn bolady. Al basqarma basshysy magıstraldy gaz qubyrynan 50-100 shaqyrym alshaq ornalasqan jáne turǵyndar sany az 23 eldi mekenniń gazdandyrylmaıtynyn aıtty. Sebebi bul ekonomıkalyq jaǵynan tıimsiz eken.
О́ńirdegi eldi mekenderdi gazdandyrý jumystaryna ótken jyly 525 mıllıon teńge bólinip, 8 jobalyq-smetalyq qujattama daıyndalypty. Onyń ishinde oblystaǵy 6 aýdannyń 84 eldi mekenin gazdandyrýmen qatar, AGRS-1 jáne AGRS-2-ni qala syrtyna shyǵarý josparlanǵan. Bul jumys ta Taraz qalasy turǵyndarynyń qaýipsizdigin qamtamasyz etýge baǵyttalǵan. «Osy jobalar iske asqan kezde oblystaǵy gazdandyrylǵan eldi mekender sany 265-ti quraıdy. Iаǵnı, nátıje 70 prosentke kóteriledi. Al gazdandyrylmaǵan 173 eldi mekenniń máselesin sheshý maqsatynda kelesi jyldan bastap úsh jylda bólip qarjylandyrý úshin elimizdiń Energetıka mınıstrligine gaz ákeletin qubyr qurylysyna 11 joba daıyndalyp, bıýdjettik ótinim berildi. Onyń ishinde qurylysyn keler jyly bastaý maqsatynda uzyndyǵy 651 shaqyrymdy quraıtyn 8 jobaǵa bıýdjettik ótinim berildi», deıdi basqarma basshysy.
Búginde aýyldardy aýyzsýmen jáne kógildir otynmen qamtý máselesi óńirde oıdaǵydaı júrgizilýde. Jospar aýqymdy, jumys qarqyndy. Kún ótken saıyn aýyldyqtardyń ahýaly jaqsaryp keledi.
Hamıt ESAMAN,
«Egemen Qazaqstan»
Jambyl oblysy