Álemdik jáne dás­túrli dinder kóshbas­shy­lary­nyń VI sezi. Qatysýshylar lebizi

Mýftıı Azız HASANOVICh, 

Horvatııanyń meshıhat 

ıslam qoǵamy uıymynyń tóraǵasy:

– Osyndaı jıynǵa qatysý men úshin úlken qurmet. Osymen ekinshi márte Qa­zaq­stanǵa kelip otyrmyn. Buǵan deıin de dástúrli dinder kóshbasshylarynyń se­zine qatysqan bolatynmyn. 

Mártebeli Prezıdent Nursultan Nazar­baevtyń osy máselede kótergen basta­ma­lary álem úshin qajet. Mundaı jıyn kóptegen túıtkil­derdi sheshýge múmkindik beredi. Sondaı-aq sezd jumysy aldaǵy ýaqytta da jalǵasa beretinine senimim mol. 

Álemdegi ahýal kúrdelenip turǵan qazirgideı kezde Nursultan Nazarbaev álemdegi dástúrli dinder kóshbasshylaryn bir jerge jınap, pikir almasý alańyn uıymdastyra alyp otyr. 

Osyndaı jıyndar beıbitshilikti, tolerant­tylyqty, birlikti nasıhattaıdy. Bul turǵyda Prezı­dent N.Nazarbaevtyń eńbegi zor. Sonymen qatar konfes­sııa­aralyq tatýlyqty saqtaýda Qazaqstan álem elderine úlgi bolatynyn aıta ketkim keledi. 

Álemdegi dinı túıtkilderdi sheshý úshin sezd aıasynda qa­byldanǵan sheshimderdi júzege asyrýymyz qajet. Osy konfe­rensııaǵa kelgen qurmetti meımandardyń bári álemde beıbit­shilik ornatýdy kózdeıdi. Olardyń bári óz eline barǵan soń osynda jasalǵan kelisimderdi halyqqa jetkizýge kómektesedi. 

Qazaqstan Prezıdentin osyndaı aýqymdy jıyn ótkizýimen shyn júrekten quttyqtaımyn. Sondaı-aq álemniń dinbasylaryn jınap, keleli máselelerdi talqylaýǵa umtylysyn joǵary ba­ǵalaımyn.

Dmıtrıı BAIDEK,

Ýspen kafedraldy soborynyń 

aǵa din qyzmetkeri, protereı: 

– Búgingi Astana dinder arasyndaǵy salıqaly suhbat alańyna aınaldy desek, qatelespeımiz. Oǵan kezekti altynshy ret ótip jatqan dástúrli dinder sezine jınalǵandardyń aýqymdy dálel. Bul sharanyń qamtyǵan taqyryptarynyń da ózekti ekenin, túrli konfessııa ókilderiniń kúrdeli qoǵam máselelerin jeke-jeke emes, birigip sheshýge degen umtylysyn baıqatady. Osy oraıda Qazaqstan halqy da basshymyz us­tan­ǵan baǵytqa saı búkil álemge óziniń birtutas berik birligin pash etip, únemi toleranttylyqtyń, dinı tózýshiliktiń turaqtylyǵyn kórsetip keledi. 

Mine, ár úsh jyl saıyn ótetin dástúrli dinder ókilderiniń seziniń bastaýynda Elbasy Nursultan Nazarbaev tur. Qazaqstandy zaıyrly memleket retinde tanytyp qana qoımaı, din turǵysynan da kóptegen memleketterge jol kórsete biletin, týra jolǵa nusqaý beretin temirqazyq etken basshynyń eńbegi, alatyn orny ólshemge kelmeıdi. 

Elbasymyz Qazaqstan basshysy ǵana emes, qazaqstandyqtardyń ortaq ákesi sııaqty. Bul tek ıdeıa, bastama kóterý turǵysynan emes, qoǵam tynysyn tap basyp otyratyn árbir qadamynda, barlyǵyn qamqorlyǵyna alýǵa tyrysatyndyǵynda ma dep oılaımyn. 

Qazaqstanda túrli senimdegi túrli ult ókilderi ortaq tatýlyqta eshqandaı qaqtyǵyssyz birge ǵumyr keshýde. Qoǵamymyzda óziniń senimin kúshpen tańatyn, dininiń durystyǵyn agressııamen dáleldeıtin jaǵdaı oryn ala qoıǵan joq. Qazaqstan halyqtary memlekettik merekelerdi ortaq toılap, únemi kez kelgen iste aýyzbirshilik ustanyp keledi. Qoǵamdaǵy ortaq iske jumylýymyzdyń ózi bizdiń berik irgemizdi bekite túsedi. Bul – tamasha dúnıe, qalypty adamı qarym-qatynas. 

Imam Feısal Abdýl RAÝF, 

Cordoba Initiative uıymynyń tóraǵasy (AQSh):

– Álemde din atyn jamylǵandardyń jaǵymsyz áreketin talqylaıtyn jıyndar kóp. Alaıda mundaı jıyndar, ıaǵnı jer jahannyń dinderi kóshbasshylarynyń bir arnada toǵysyp, pikir almasýy sırek jaǵdaı. 

Negizi, dinniń basty maqsaty – adamdardy qudaımen baılanystyrý. Eger adam qudaıdy tanysa, onda ol eshqashan basbuzar, ekstremıst bolmaıdy. Onyń ornyna meıirimdi, kórkem minez ıesi atanady. 

Alaıda qazirgi tańda din atyn jamylyp, adamdardy alshaq­ta­týǵa, eldiń birligi men tutastyǵyn buzýǵa talpynyp júrgender kóp. Sondyqtan osyndaı konferensııalardyń dinniń shynaıy má­nin túsinýge, saıası kóshbasshylardyń osy baǵytta sheshim qabyl­daýyna múmkindik beredi dep senemin. Adamzat arasyndaǵy izgilikti nasıhattaýǵa úles qosady. 

Mundaı jıyndar ótkizip, sonymen shektelip qalý álemdegi dinı máselelerdi tolyqqandy sheshpeıdi. Túıtkilderge qatysty sheshim qabyldaıtyndar – saıası tulǵalar. Sondyqtan olardyń búgingideı sezge qatysýynyń mańyzy zor. Qarapaıym adamdar ózderi úshin ǵana jaýap bere alýy múmkin. Al saıasatkerler el úshin, qoǵamǵa qa­jetti sheshimderdi qabyldaıdy. 

Álem kóshbasshylary jıi-jıi jı­nalyp, jahandyq turaqtylyq pen qaýipsizdikti qamtamasyz etý maqsatynda pikir almasyp turýy tıis. Bul turǵydan alǵanda, Qazaq­stan Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń bastamalaryn qol­daımyn. Ol – álemde beıbit ómir qalyptastyrý úshin aıanbaı ter tógip júrgen saıasatkerlerdiń biri.

Tomash PETA,

Astanadaǵy Rım-katolıktik Áýlıe Marııa Arhıeparhııasynyń arhıepıskopy:

– Qazaqstan Prezıdenti Nur­sultan Nazarbaevtyń bastama­symen Astana qala­synda ár úsh jyl saıyn ót­ki­ziletin Álem­dik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń sezi – ulty men ustanatyn senimine qaramastan adam­zattyń bir-birine jaqsy qarym-qatynasta bolýyna septigin tıgizetin úlken shara. Geografııalyq, rýhanı, til­dik kedergiler bolǵanymen, biz bir-biri­mizdi jaqsy túsinýge talpynýymyz qajet dep oılaımyn. Mundaı is-shara adam­zatty bir-birine jaqyndata túsip, ózara túsinisýge ákeledi. Bul qazirgideı álem­dik arenadaǵy dinı nanym-senim boıynsha oryn alyp jatqan qaqtyǵystardyń aıasyn­da Qazaqstannyń tolerantty el ekeni­niń dáleli. Eldegi zańdy tirkelgen 18 kon­fessııa ókilderi búginde bir-biriniń se­ni­min syılaýdyń ozyq úlgisin kórsetip otyr. 

Jalpy, Qazaqstanda árbir kon­fes­sııanyń óz qyzmetin resmı júrgizýine barlyq jaǵdaı jasalǵanyn kópshilik biledi. Máselen, katolık senimindegi 100 myńnan astam adam esh qyspaqsyz eldiń barlyq aımaǵynda erkin ómir súrýde. Bul katolık dinin ustanýshylardyń birigip, ortaq qyzmet júrgizýine, ýaǵyz tyń­daýyna, óz ortasyn izdeýine múm­kindik beretindiginiń dáleli. As­tana qalasynda Vatıkan elshi­liginiń ornalasýy, onda Apostol nýnsıi dep atalatyn Rım Papasy ókiliniń bolýy – Qazaqstanda dinı nanym-senim bostandyǵy bar ekendigin dáleldeıtin taǵy bir fakt. 

Men Polshada týyp-óskenimmen Qazaq­stanǵa osydan 28 jyl buryn shaqy­rý­men keldim. Din jolyndaǵy qyzmetim Soltústik Qazaqstan oblysyndaǵy 

Ta­ıynsha aýdanynyń Ozernoe aýylynda bastaldy. Al 2003 jyly Qazaqstan azamattyǵyn aldym. Túsine bilgen adamǵa azamattyq aýystyrý oılanyp-tolǵanyp baryp qabyldanatyn úlken qadam ekeni belgili. Osyndaı qadamǵa barý arqyly meniń júregimdegi Qazaqstannyń orny qandaı ekenin kópshilikke uǵyndyrǵan sııaqtymyn. Júrgen jerimde únemi Polshanyń – anam, al Qazaqstannyń ákem sııaqty qos qanatym ekenin aıtyp júremin. Ár adamnyń áke-sheshesi bar sııaqty, meniń de ata-anam bar. Qazaqstan – men úshin ekinshi Otan. Osynda ótkizgen 28 jyl, rasynda úlken ýaqyt. Osy jyldar ishinde men qazaqsha oqyp, qazaq hal­qynyń dástúri men salty týraly kóptegen nárselerdi úırendim. Dostarym kóbeıdi. Kóptegen adamdar týysqanyma aınaldy. 

Biz Qazaqstannyń zaıyrly el ekenin bilemiz. Biraq din jolyndaǵy azamattar elimizdiń de azamattary retinde din men zaıyrlylyq joldarynyń óza­ra ushtasyp jatatyndyǵyn uǵamyz. Bul jaıtty bılik basshylary da jaqsy uǵyn­ǵandyqtan din qyzmetshilerin Memleket basshysynyń qatysýymen, Májilis jáne Senat depýtattarynyń qatysýymen ótetin eldiń, qoǵamnyń damýyna qatysty mańyzdy is-sharalardan qaldyrmaı, pikir almasýǵa shaqyryp otyrady. Men óz tarapym­nan Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń din jolyn ustanýshylardyń máselesine ústirt qaramaı, únemi nazarynda us­taıtyny úshin rızashylyǵymdy bildirgim keledi.

Sýamı PARAMEIShN, 

Úndistan kóne monastyr uıymynyń ókili:

– Álemde kóptegen dás­túrli dinder bar. Solardyń bári búgingi konferensııaǵa qatysýdy ózderine zor abyroı sanaıdy dep aıtsam qa­telespeımin. О́ıtkeni kez kelgen dinniń basty maq­­saty – beıbitshilik pen adam­­zattyń ıgiligi. 

Dinder seziniń kózde­geni de osy. Adamzattyń birligi, dinaralyq jáne konfessııaaralyq tatýlyq bárimizge qajet. Eger osyndaı jıyndar bolmasa, kóp nárse joǵaltatyn edik. Álem dinderiniń ózara baılanysy ajyrap, bir-birin túsinýi qıyndaı túsedi. Sonymen qatar búgingi is-sharada talqylanatyn taqyryp ta álemde beıbitshilik pen tynyshtyq ornatýǵa baǵyttalǵan. 

Búgingi jıynǵa qatysqanyma sheksiz qýanyshtymyn. Sondaı-aq konferensııa barysynda aıtylatyn máseleler men sóıleıtin spıkerlerdiń pikirlerin asy­ǵa kútemin. Elime qaıtqan soń jıyn­­da kóterilgen taqyryptar men or­taq ke­li­sim­derdi áriptesterime jetkizemin. 

Álemde týyndaǵan túıt­kil­derdiń sheshimin tabý úshin barsha adamzatqa ortaq alań tabylýy tıis. Iаǵnı, ár azamat ózine ǵana emes, álemge ortaq, shartarapqa paıdaly áreket etýi tıis. Meniń dinim osyndaı ustanymdy durys kóredi. 

Din – rýhanı ómirdiń tiregi. Eger osy rýhanı ómirdi izgi­len­­dire alsaq, din eshqandaı máselege aı­nalmas edi. Biz adamzat retinde kór­kem minez kórsetip, jaqsy amaldar ja­sasaq álem qazirgiden de jaqsy bola túsedi. Osy turǵyda búgingi­deı aýqymdy sharalardyń alar or­ny erekshe. Jıyn kópshilikti jáne je­ke adamdardy ortaq máseleni birlesip she­shýge jumyldyrady dep esepteımin. 

Qazaqstanda atqarylyp jatqan jumystardy, konfessııaaralyq tatý­lyqqa jasalǵan qadamdar men bas­tamalardy kórip qýanamyn. Álemge sizderdiń tájirıbelerińizdi jetkizý úshin halyqaralyq qoǵamdastyqtyń qoldaýy qajet.