Búgin Shyǵys Qazaqstan oblysyna jumys sapary aıasynda Qazaqstan Premer-Mınıstri Baqytjan Saǵyntaev Prezıdenttiń «Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatynyń ósýi: tabys pen turmys sapasyn arttyrý» Joldaýyndaǵy negizgi mindetterdi talqylaý boıynsha oblys aktıvimen jáne jurtshylyq ókilderimen kezdesý ótkizdi, dep habarlaıdy Premer - Mınıstrdiń baspasóz qyzmeti.
Kezdesý barysynda halyq tabysynyń deńgeıin kóterý, bilim berý men densaýlyq saqtaýdaǵy sapanyń jańa deńgeıi, ınfraqurylymdy jáne ındýstrııalandyrýdy odan ári damytý tásilderi, bıznes ahýaldy jaqsartý, AО́K damytý jáne turǵyn úıge qoljetimdilikti arttyrý máseleleri qozǵaldy.
Shyǵys Qazaqstan oblysynyń ákimi D. Ahmetov Memleket basshysynyń tapsyrmalaryn iske asyrý turǵysynan óńirdi áleýmettik-ekonomıkalyq damytý, ekonomıkany odan ári ártaraptandyrý, kadrlardy daıyndaý jáne qaıta daıarlaý, eńbek resýrstaryn basqarý, sondaı-aq, óńirde básekege qabiletti bıznesti damytý týraly baıandady.
Prezıdent Joldaýynyń barlyq baǵyty boıynsha oblysta naqty ındıkatorlary men oryndalý merzimderi kórsetilgen egjeı-tegjeıli is-sharalar jospary ázirlengen. Birinshi kezekte «Halyq tabysynyń ósýi» baǵyty boıynsha oblystyń bıýdjet salasynda jumys isteıtin 38 myń qyzmetkeriniń eń tómengi jalaqysy 1,5 esege ósedi: eńbekaqy orta eseppen 35%-ǵa ósedi.
«Biz monıtorıng júrgizemiz. Árbir adamdy anyqtap, osy baǵdarlamany iske asyramyz. Qoǵam tabysyn arttyrýda Prezıdent 2025 jylǵa deıin áreket etetinin anyqtaǵan "Bıznestiń jol kartasy–2020" baǵdarlamasy úlken ról atqaratyny sózsiz», — dedi D. Ahmetov. Sońǵy úsh jylda Baǵdarlama aıasynda 14 mlrd teńgege 788 jobaǵa qoldaý kórsetildi.
Jalpy, ákimniń aıtýynsha, jyl basynan beri ekonomıkanyń túrli salalarynda Úkimet qabyldaǵan sharalardyń arqasynda 14 myń jańa jumys orny qurylǵan, onyń ishinde 11 myńy — turaqty.
Budan ózge, Prezıdenttiń eksportqa baǵyttalǵan ındýstrııalandyrýdy damytý tapsyrmasyn iske asyrý maqsatynda ShQO-da agrarlyq sektorǵa basa kóńil bólingen. Bul úshin bıyl 2018–2022 jyldarǵa arnalǵan aýyl sharýashylyǵy salasyn damytý baǵdarlamasy ázirlengen. Birtindep qaıta óńdeý kásiporyndarynyń ortasha jyldyq qýattylyǵy arttyrylýda. Keler jyldan bastap 2021 jylǵa qaraı kólemdi 51 myń tonnaǵa deıin jetkizýmen et óńdeý jobalary iske asyryla bastaıdy. Kólik-logıstıka keshenin damytý boıynsha Semeı áýejaıyn rekonstrýksııalaý jumystary bastaldy, 2019 jyly О́skemen men Úrjar áýejaılary qaıta jańartylady.
Budan ári Prezıdent Joldaýynyń jekelegen baǵyttaryn túsindirý týraly Úkimet músheleri baıandama jasady.
Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri M. Ábilqasymova Prezıdenttiń Qazaqstan halqyna arnaǵan jańa Joldaýy — bul jahandyq jaǵdaıda elimizdiń básekege qabilettiligin jáne Qazaqstan halqynyń ál-aýqatyn ári qaraı arttyrýǵa baǵyttalǵan áleýmettik jáne ekonomıkalyq reformalardyń qýatty paketi ekenin atap ótti.
M. Ábilqasymovanyń aıtýynsha, 2019 jylǵy 1 qańtardan bastap eń tómengi jalaqy kóleminiń 42,5 myń teńgege deıin 1,5 esege ósýi — búkil ekonomıkaǵa mýltıplıkatıvtik áser etedi. Eń tómengi jalaqynyń ósýi ekonomıkanyń barlyq sektorlarynda jalaqysy tómen laýazymdarda jumys isteıtin 1,3 mln adamnyń eńbekaqysynyń ósýine jol ashady. Sonymen qatar, Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes, 2019 jyldyń 1 qańtarynan bastap bıýdjettik uıymdarda jumys isteıtin 275 myń azamattyq qyzmetkerdiń jalaqysy ósedi. Olardyń jalaqysy orta eseppen 35%-ǵa ósedi.
«Eń aldymen I-IV sanattaǵy jumysshylar, orta arnaıy bilimi bar, eńbek ótili tómen negizgi, ákimshilik jáne tehnıkalyq jumysshylardyń eńbekaqysy ósedi. Máselen, negizgi qyzmetkerlerdiń ishinde bul – tárbıeshiler, ádiskerler, zerthanashylar, medbıkeler, feldsherler, akýsherler jáne t.b. Ákimshilik, kómekshi, tehnıkalyq qyzmetkerler – tehnıkter, aýdarmashylar, ádiskerler, is júrgizýshiler, muraǵatshylar, hatshylar, operatorlar jáne t.b. Qazirgi ýaqytta biz Úkimet qaýlysynyń tıisti jobasyn ázirlep, ony ortalyq memlekettik jáne jergilikti atqarýshy organdarǵa bekitýge jiberdik», — dedi eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri.
Bilim jáne ǵylym mınıstri E. Saǵadıev Joldaý aıasynda muǵalimderdiń mártebesi men eńbekaqysyn arttyrý, bilim berý sapasyn jaqsartý, balalar men pedagogterge qajetti jaǵdaılar jasaý salasynda eleýli jumystar atqarylyp jatqanyn aıtty.
«Tárbıeshiler úshin ulttyq testileý júıesi ázirlenetin bolady. Bıyl biz muǵalimderge arnalǵan ulttyq testileýdi engizdik, munyń nátıjesi boıynsha muǵalimder jańa kategorııaǵa ıe bolady jáne qosymsha aqy alady. Balabaqsha tárbıeshilerine de osyndaı júıe ázirlenip, talqylanyp, júzege asyrylatyn bolady», — dedi bilim jáne ǵylym mınıstri.
Sondaı-aq, E. Saǵadıev mektepterde psıhologtardyń bolýyn qosa alǵanda, balalar qaýipsizdigi máselesin atap ótti. Búgingi tańda Qazaqstanda mektepterdiń 80%-y jáne balabaqshalardyń 60%-y beınebaqylaý kameralarymen qamtamasyz etilgen. Shyǵys Qazaqstan oblysynda mektepterdiń 100% jáne balabaqshalardyń 72% qamtylǵan. Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes bul kórsetkish 100% jetýi tıis.
Densaýlyq saqtaý mınıstri E. Birtanov medısınalyq qyzmetter sapasyn jaqsartý alǵashqy medısınalyq-sanıtarlyq kómekti (AMSK) basymdyqty damytýdy talap etetinin atap ótti. Osyǵan baılanysty, jalpy tájirıbe dárigerleriniń júktemesi jańa ýchaskelerdi qurý jáne AMSK kishi formalaryn damytý esebinen azaıady. Otbasylyq dárigerlik praktıka odan ári damıdy: dárigerlerdiń úlesi 10%-ǵa artady.
«Alǵashqy kómektiń medısına qyzmetkerleriniń aýrýlardy basqarýdyń jańa tehnologııalaryna kóshýin yntalandyrý maqsatynda ýchaske dárigeri men medbıkelerdiń jalaqysy 2019 jylǵy 1 qańtardan bastap 20%-ǵa kezeń-kezeńmen kóteriledi. Jalaqyny arttyrý jańa jumys ádisterine oqytylýyna qaraı 10 myń ýchaske dárigeri men 30 myń medbıkeni qamtıdy, oqytylǵandardyń sany 2019 jyldyń sońyna qaraı 100%-ǵa deıin jetkiziledi. Oqytý úshin 5 mlrd teńge bólinedi», — dedi E. Birtanov.
Densaýlyq saqtaý mınıstriniń aıtýynsha, Prezıdenttiń Joldaýyn iske asyrý aıasynda barlyq medısınalyq uıymdardyń qyzmetin sıfrlandyrý jalǵasatyn bolady. 2019 jylǵy 1 qańtardan bastap qaǵazsyz qujat aınalymyna tolyq kóshý medısına personalynyń shamadan tys júktemesin tómendetedi.
Investısııalar jáne damý mınıstri J. Qasymbek azamattardy qoljetimdi jáne sapaly turǵyn úımen qamtamasyz etý maqsatynda «Nurly jer» baǵdarlamasy sońǵy eki jylda belsendi túrde júzege asyrylyp jatqanyn: turǵyn úı sektorynda qurylys jumystarynyń ósimi shamamen 8-10% qurǵanyn aıtty. Osy jyly 13 mln sharshy m2 turǵyn úıdi paıdalanýǵa berý josparlanyp otyr.
«Shyǵys Qazaqstan oblysynda bıyl 410,5 myń m2 paıdalanýǵa berý josparda bar. Osy tapsyrmany oryndaýdyń negizgi quraly – «7–20–25» jańa baǵdarlamasy. Búginde biz Ulttyq bankpen atalǵan baǵdarlamany yntalandyrý jónindegi qosymsha sharalardy pysyqtap jatyrmyz», — dedi J. Qasymbek.
Joldaýda Memleket basshysy bes jyly ishinde 650 myńǵa jýyq turǵyn úı salýdy tapsyrdy. Onyń ishinde 250 myńy tikeleı «Nurly jer» baǵdarlamasy boıynsha salynady. Sonymen qatar bólinetin qarjyny 25 mlrd teńgeden 35 mlrd teńgege deıin arttyrý arqyly jalǵa beriletin turǵyn úı sany ulǵaıtylady. Budan ózge, ınjenerlik kommýnıkasııany salý boıynsha jumystar júrgizilip jatyr: ony qarjylandyrý kólemi 80 mlrd teńgeden 95 mlrd teńgege deıin arttyryldy.
Aýyl sharýashylyǵy birinshi vıse-mınıstri A. Evnıev Memleket basshysy Joldaýda eńbek ónimdiligin jáne óńdelgen ónim eksportyn 2,5 esege deıin arttyrý boıynsha qoıǵan mindetterdi sheshý úshin ózektilendirilgen Agroónerkásiptik keshendi damytýdyń memlekettik baǵdarlamasy aıasynda AО́K salasynyń básekege qabilettiligin arttyrý jáne ony tehnologııalyq qaıta jaraqtandyrý boıynsha qajetti sharalar qabyldanatyn bolady.
Máselen, qarjylandyrýdyń qoljetimdiligin kóterý maqsatynda AО́K sýbektileri úshin qoldanystaǵy qarjy tetikterin jetildirý jáne jańa qarjy tetikterin engizý boıynsha jumystar júrgizilip jatyr (agrarlyq qolhat engizý, agrosaqtandyrýdy jetildirý, nesıe seriktesteri júıesin damytý). Olardy iske asyrý úshin zańnamalyq aktilerge ózgerister paketi ázirlengen, ol qazir Parlament Májilisiniń qaraýynda jatyr. QR Prezıdentiniń tapsyrmasy boıynsha zań jobasyn jyl sońyna deıin qabyldaý josparlanǵan.
Sonymen qatar agrarlyq ǵylym men bilimdi bıznestiń qajettilikteri men tehnologııalar transfertine baǵyttaýmen reformalaý bastaldy. Agrarlyq bilim sapasyn arttyrý maqsatynda úsh agrarlyq joǵary oqý ornyn salany qajetti sapadaǵy mamandarmen qamtý úshin shoǵyrlandyrý júrgiziledi. Munda «Nazarbaev ýnıversıteti» mysalynda jetekshi álemdik JOO-lardyń standarttary engizilip, sheteldik JOO-lardyń franshızalary tartylatyn bolady.
Ulttyq ekonomıka vıse-mınıstri A. Jumaǵulov «Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatynyń ósýi: tabys pen turmys sapasyn arttyrý» Joldaýyn iske asyrý aıasyndaǵy qysqa merzimdi mindetter týraly baıandady.
Ulttyq ekonomıka vıse-mınıstri atap ótkendeı, ShOB damytý ekonomıka ósimi men halyqtyń tabysynyń artýy úshin mańyzdy faktor bolyp tabylady. Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes 2019–2021 jyldarǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýdjet aıasynda «Bıznestiń jol kartasy–2020» memlekettik baǵdarlamasyn odan ári iske asyrý úshin jyl saıyn qosymsha 30 mlrd teńge qarastyrylatyn bolady. 2019 jyly baǵdarlama aıasynda qarjylyq qoldaýǵa 69 mlrd teńge bólinedi.
«Búginde 4 myń jobadan turatyn pýl jasaqtaldy. Jańa jobalardy qoldaý qosymsha 22 myń jumys ornyn quryp, 3 trln teńgeniń ónimin shyǵarýǵa múmkindik beredi. "BJK–2020" baǵdarlamasyn uzartý aıasynda 2025 jylǵa deıin kásipkerlerdi "Damý" KDQ arqyly tikeleı qarjylandyrý qarastyrylǵan, al sýbsıdııalar men kepildikter usyný boıynsha qyzmetter elektrondy úkimet portalynda elektrondy formatta kórsetiletin bolady. Bul sharalar sýbsıdııalaý jáne kepildendirý boıynsha sheshimderdi qabyldaý merzimderin 25 kúnnen 5 kúnge deıin birshama qysqartýǵa, qujattar tizimin ońtaılandyrýǵa jáne sheshimderdi qabyldaý ashyqtyǵyn qamtamasyz etýge múmkindik beredi», — dedi A. Jumaǵulov.
«Atameken» UKP basqarma tóraǵasy A. Myrzahmetov kásipkerlik sýbektileri Memleket basshysynyń jalaqyny kóterý boıynsha úndeýin qoldaıdy degen senimin bildirdi.
«Elimizde júrgizilip jatqan barlyq reformalar birinshi kezekte qazaqstandyqtardyń ál-aýqatyna yqpalyn tıgizýi tıis, bul osy Joldaýdyń basty mańyzdylyǵy. Eń tómengi jalaqynyń kóterilýi bıznes ókilderine de qatysty. Memleket basshysynyń osy úndeýin kásipkerlik sýbektileri de qoldap, óz qyzmetkerleriniń jalaqysyn kóteredi degen senimdemin», — dedi A. Myrzahmetov.
Onyń aıtýynsha, Joldaýda aıtylǵan shaǵyn jáne orta bıznesti qoldaý sharalary otandyq bıznestiń básekege qabilettiligin arttyrýǵa múmkindik beredi, sondaı-aq eksport naryqtaryn keńeıtedi.
Kezdesý barysynda oblystyq jurtshylyq ókilderi de sóz sóılep, Prezıdent Joldaýynda kórsetilgen basymdyqtardyń mańyzdylyǵyn atap ótti.
Shyǵys Qazaqstan onkologııalyq dıspanseriniń bas dárigeri G. Saǵıdýllına Prezıdent Joldaýy aıasynda densaýlyq saqtaý júıesin damytýǵa qatysty oıyn aıtty.
«Biz úshin AMSK qyzmetkerlerin qoldaý asa mańyzdy. Aldaǵy ýaqytta jalaqynyń kóbeıýi jáne jartylaı sýbsıdııalaý "7–20–25" baǵdarlamasyna qatysýdy qamtýdy arttyrýǵa múmkindik beredi», — dedi G. Saǵıdýllına.
Dáriger sonymen qatar jańa onkologııalyq ortalyqty qurý taqyrybynda da sóz qozǵady. Onyń aıtýynsha, bul joba pasıentterge shetelderge shyqpaı-aq joǵary bilikti kómek alýǵa múmkindik beredi. Qazirgi tańda qazaqstandyq onkologtar onkologııalyq aýrýlardy emdeý boıynsha tájirıbe men bilim alý múmkindigine ıe.
Shyǵys Qazaqstan tehnıkalyq ýnıversıtetiniń rektory J. Shaımardanov joǵary bilim sapasyn arttyrý boıynsha qoıylǵan mindettiń qajettigine qatysty oıyn bildirdi. «Qazmyrysh» JShS dırektory A. Hmelev óz kezeginde bıznes jáne ınvestısııalyq ahýaldy damytý týraly bastamalardy qoldaýǵa qatysty, sondaı-aq otandyq eksportqa baǵyttalǵan kásiporyndar men eńbek naryǵynyń jańa tujyrymdamasy týraly sóz sóıledi.
Keńesti qorytyndylaǵan B. Saǵyntaev Memleket basshysynyń «Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatynyń ósýi: tabys pen turmys sapasyn arttyrý» Joldaýyn iske asyrý máseleleri barlyq óńirlerdiń ákimderimen birlesip Úkimette eki ret talqylanǵanyn aıtty. Ony iske asyrý boıynsha sharalar úsh bólikke bólingen: uzaq merzimdik, ortasha merzimdik jáne jedel sharalar.
Jedel sharalar zańnamada eshqandaı ózgeristerdi jáne bıýdjetten qosymsha qarajatty qajet etpeıdi, sondyqtan olar 2019 jyldyń 1 qańtaryna deıin oryndalýy kerek. Oǵan TKSh sapasyn jaqsartý, PIK jumysyn sıfrlandyrý, tarıf belgileýdi retteý jáne kómirmen ýaqytyly qamtý jatady.
Jedel sharalar 2019 jyldyń basyna deıin júzege asyrylady. Premer-Mınıstr halyqtyń qabyldanyp jatqan sharalar týraly bilip, ózgeristerdi sezinýi kerektigin atap aıtty.
Qalǵan sharalar boıynsha Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes respýblıkalyq bıýdjette qarajat qarastyrylǵan. Bıyl 1 jeltoqsanǵa deıin kelesi jylǵa arnalǵan bıýdjet qabyldanady, 1,75 trln teńge bar. Zańnamalyq ózgeristerdi Parlament jyl sońyna deıin qabyldaıdy. 2019 jyldyń 1 qańtarynan bastap bul sharalar kúshine enedi. Ol úshin Joldaýdy iske asyrý boıynsha jalpyulttyq is-sharalar jospary ázirlengen.