Qaraǵandy oblystyq tarıhı-ólketaný murajaıynda «Arqaıym – qalalar eli: keńistik pen beıneler» dep atalǵan halyqaralyq fotokórme ashyldy. Sharany fotograf, «Ararat» halyqaralyq ǵylym akademııasynyń korrespondent-múshesi, Eýropa jaratylystaný ǵylymdary akademııasynyń múshesi Iýrıı Zýıkov jáne Reseı jaratylystaný ǵylymdary akademııasynyń múshesi, «Ararat» halyqaralyq ǵylym akademııasynyń korrespondent-múshesi Irına Jýravleva uıymdastyrdy.
Reseıdiń Chelıabi oblysy aýmaǵynda oryn tepken, qola dáýirdiń biregeı arheologııalyq eskertkishi retinde tanylǵan Arqaıym qalashyǵynyń ashylǵanyna byltyr 30 jyl tolǵan bolatyn. Atalǵan kórme osy dataǵa jáne professor, tarıh ǵylymdarynyń kandıdaty, arheolog Gennadıı Zdanovıchtiń 80 jyldyǵyna arnaldy.
– Bizge Almatydaǵy áriptesterimiz qońyraý shalyp, uıymdastyrýshylardyń osy kórmeni Qaraǵandyda kórsetkisi keletinderin jetkizdi. Biz ol bastamany qoldadyq. Negizi, qola dáýiri Ortalyq Qazaqstannan bastaý alady. Bizde de Arqaıym sekildi tarıhı qonystar bar. Mysaly Kent, Aqsý-Aıýly, Beǵazy, – deıdi oblystyq tarıhı-ólketaný murajaıynyń dırektory Erjan Nurmaǵanbetov.
«Arqaıym – qalalar eli: keńistik pen beıneler» ekspozısııasy kórermenderdi «arıılik zattar keshenimen» tanystyrady. Ony álemniń kóptegen elderiniń arheologtary 150 jyldan astam ýaqyt boıy izdegen.
Fotokórmedegi stendterde «Qalalar eli» eskertkishteriniń geografııalyq ornalasýy, nyǵaıtylǵan jáne nyǵaıtylmaǵan qonystardyń áýeden túsirilgen fotosýretteriniń qupııasy ashylǵan materıaldary, arheologııalyq qazba jumystarynyń túrli kezeńderindegi fotolary, tumsa tabıǵattyń jáne 14 nyǵaıtylǵan qonystyń zamanaýı dala jaǵdaıyndaǵy avtorlyq sýretteri kórinis tapqan.
– «Qalalar eli» degen termın zertteý bastalǵannan-aq qalyptasqan bolatyn. Ol Ońtústik Oraldaǵy jáne Soltústik Qazaqstannyń bir bóligindegi nyǵaıtylǵan 20-dan astam qonystan turady. Qaraǵandydaǵy fotokórmemiz Gennadıı Zdanovıchtiń 80 jyldyǵyna arnaldy. Ol Arqaıym álemin ashqan, «Qalalar eli» termınin oılap tapqan adam. Qazirgi ýaqytta ǵalym Arqaıym zertteýlerin qorytyp, monografııa jazyp júr. Kórme onyń monografııasynyń ataýymen atalady. Arqaıym – «Qalalar eliniń» bir bóligi, kıeli jer, – deıdi kórme uıymdastyrýshylarynyń biri, fotograf Iýrıı Zýıkov.
Jalpy, ekspozısııa barlyq jastaǵy kórermen úshin qyzyqty bolmaq. Kórmeni aralamas buryn kelýshiler arheolog Gennadıı Zdanovıchtiń 1996 jyly túsirgen 30 mınýttyq derekti fılmin tamashalaı alady.
Aıta ketý kerek, arheolog Gennadıı Borısovıch Zdanovıch 1972-76 jyldary Qaraǵandy memlekettik ýnıversıtetinde aǵa oqytýshy bolyp jumys istegen. Qazirgi tańda ol Chelıabi memlekettik tarıhı-mádenı «Arqaıym» qoryǵy dırektorynyń ǵylym jónindegi orynbasary bolyp qyzmet etedi.
Al kórmeniń esigi kelem deýshiler úshin 4 qarashaǵa deıin ashyq bolady.
Qaırat ÁBILDA,
«Egemen Qazaqstan»
QARAǴANDY