Zııaly qaýym ókilderi Joldaýǵa pikir bildirdi

Únemdeý ıgilikke bastaıdy

Egemen elimizdiń turaqty damýyn qamtıtyn, barlyq salaǵa tyń serpin beretin, halqymyzdyń ıgiligin kózdeıtin shynaıy is-josparǵa qurylǵan tarıhı qujatta kúrdeli kezeńde bólinetin árbir teńgeniń qaıtarymynyń mol bolýyna qol jetkizý kerektigi aıtyldy. Júktelgen iske jaýapkershilik tanytsaq, bıýdjettiń júzdegen mıllıard teńgesin únemdep, turǵyndardyń naqty qajetine baǵyttaýǵa bolatyny da eskertildi. Sondaı-aq Jol­daýda Elbasy Úkimetke tıimsiz ári ýaqtyly emes shyǵyndardy boldyrmaı, shyǵystardy ońtaılandyryp, qarajatty únemdeý úshin júıeli sharalar qabyldaýdy tapsyrdy.

Osy oraıda Úkimetke eki usynys aıtýǵa bolady. Memleket basshysy Túrkistannyń erteńgi ósip-órkendeýine erekshe mán berip otyr. О́ńir turǵyn­darynyń oblysty kórkeıtý maqsatynda jasaǵan Elbasynyń qamqorlyǵy úshin rızashylyǵyn da jetkize keteıin. Qalany kórkeıtý maqsatynda naqty tapsyrmalar berilip, josparlar jasalýda. Mysaly, Memleket basshysynyń tóraǵalyǵymen ótken Túrkistan oblysyn damytýǵa qatysty alqaly jıynda birqatar kompanııa qajetti nysandardy salýǵa ýáde etse, «Qazatomprom» ulttyq kompanııasy oblysqa qarjylaı kómek kórsetýge daıar ekenin bildirdi. Kómek árıne qajet. Degenmen birmezettik bolmaǵanyn qalar edik. Kompanııaǵa qarasty óndiristiń 75-80 prosenti Túrkistan oblysynyń Sozaq, Otyrar jáne Qyzylorda oblysynyń Shıeli, Jańaqorǵan aýdandary aýmaǵynda. Iаǵnı ári ketse Túrkistannan 150 sha­qyrym qashyqtyqta. Eger ulttyq kompanııa óziniń bas keńsesi ǵımaratyn Túrkistanda standartqa saı salyp, kóship kelse barlyq jaǵynan tıimdi bolar edi. Jumysynyń alǵa qaraı óris­teýine septigi tıedi, óndiristiń ónimdi jumys isteýine tikeleı basshylyq ete alady. Eń bastysy jyl saıyn túsetin qomaqty salyq Túrkistan oblysynyń, qalanyń kórkeıýine úlken kómek bolar edi. 

Ekinshi usynysym, qazir josparlanyp jatqan Túrkistanǵa aeroport salý máselesine qatysty bolyp otyr. Durys, áýejaı óte qajet nysan. Shymkent qalasy da qazirgi áýejaıda jańa jolaýshylar termınalynyń qurylysyn júzege asyrmaq. «SKAT» əýekompanııasy» jeke ınvestor retinde jańa termınaldy óz esebinen salýǵa qyzyǵýshylyq tanytyp otyr eken. Investısııa kólemi 50 mln AQSh dollaryn quraıdy. Osy oraıda eki jobany qosyp, Shymkent pen Túrkistannyń ortasynan úlken aeroport salynsa degen tilek bar. Búkil órkenıetti elderdegi qalalarda aeroporttyń eń jaqyny 30 shaqyrym jerde orna­las­qan. Keıbiriniń qashyqtyǵy 100 sha­qy­rymǵa jýyqtaıdy. Iаǵnı qaladan bólek ornalasqan. Eki jobaǵa jumsalar qarjyny qosyp, onyń 75-80 prosentine búkilálemdik standartqa saı keletin, úlken avıalaınerler qabyldaı alatyn áýejaı salýǵa bolady. Ol halyqar­alyq trassaǵa qosylsa orasan paıda ákele­tin bolady. Týrıster qatarynyń ósýine de septigin tıgizedi. Qazir Shym­kent pen Túrkistandy úlken avtoban ­baılanystyryp jatyr. Iаǵnı áýe­jaı­dan Shymkentke de, Túrkistanǵa da jyldam jetýge bolady. 

Elbasy Joldaýy sheńberinde alda atqarylar jumys kóp, ol boıynsha is-sharalar jospary jasalatyny da zańdy. Qoǵam memleketimizdiń búgingi jáne aldaǵy ýaqytta atqarýǵa tıisti is-áreketine baǵdar retinde erekshe yqylaspen qabyldaǵan Joldaýdy muqııat tyńdap, oı eleginen ótkizgen soń týyndaǵan pikir-usynysymdy tıis­ti oryndarǵa qulaqqaǵys etip otyrmyn. 

Shalataı MYRZAHMETOV,

tehnıka ǵylymdarynyń doktory, professor

Túrkistan oblysy

Sapaly oryndalýda

Jańa múmkindikterge jol ashatyn Joldaý halyqtyń bolashaqqa degen senimin nyǵaıta túseri sózsiz. Eń bas­tysy, mem­le­kettik qyzmetshiler Mem­­­leket basshy­synyń qoldaýyn sezinip otyr jáne Joldaýda aıtylǵan barlyq bastamalaryn biraýyzdan qoldaıdy. 

Elbasynyń «100 naqty qadam» Ult josparynyń 5 jáne 6-qadamdaryn júzege asyrýda 2018 jyly agenttiktiń, Ádilet mınıstrliginiń, Astana qalasy men Mańǵystaý oblysy ákimdikteriniń bazasy negizinde ákimshilik memlekettik qyzmetshiler úshin faktorlyq-baldyq negizde laýazymdyq aqy men bonýstar kirgizilgen qanatqaqty rejimde eńbekaqy tóleýdiń jańa júıesi júzege asyrylýda. Onyń aıasynda orta­lyq mem­­­lekettik organdar men aýmaqtarda­ǵy qyz­metshiler aılyq aqysyndaǵy aıyr­ma­shylyq 70%-ten 10%-ke deıin tómendegen. 

Mańǵystaý óńirinde qanatqaqty joba óz jemisin berdi deýge tolyq negiz bar, sebebi memlekettik qyzmetten ke­týshiler sany azaıyp, kerisinshe kelý­shiler sanynyń artqandyǵyn baıqaýǵa bolady. Qazirgi tańda Mańǵystaýda jergilikti atqarýshy organdardaǵy bos oryndar sany – 90, al ótken jyldyń osy kezeńimen salystyrǵanda bul kórsetkish 172 bolatyn, ıaǵnı bıyl shtattyq birlik 6,7% qurap otyr, al 2017 jyly 12,8% bolǵan edi. 

2018 jyldyń 1 qazanyndaǵy málimet boıynsha memlekettik qyzmet júıe­sinen óz erkimen ketkenderdiń sany 37 birlik (2,7%) bolsa, ótken jyldyń 1 qazanynda bul kórsetkish 90 (6,7%) birlikti quraǵan. О́tken jylmen salystyrmaly túrde taza aýysymdylyqtyń sany 4 prosentke ­jý­yq azaıǵandyǵyn baıqaýǵa bolady, ıaǵnı eńbekaqy mólsheriniń kóbeıýi atqa­ra­tyn qyz­metke degen jaýapkershilik pen ­qy­zyǵýshylyqty arttyrdy. 

Árıne, bul eń aldymen Elbasynyń tapsyrmasyn oryndaýdyń nátıjesinde bolyp otyr. Qazirgi tańda memlekettik qyz­met­shilerdiń jaǵdaıyn jaqsartý baǵytynda birqatar mindetter Mańǵys­taý óńirinde ýaqtyly ári sapaly oryndalýda. 

Nurgúl JANNAZAROVA,

Memlekettik qyzmet isteri jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl agenttiginiń departament basshysy, Ádep jónindegi keńes tóraıymy

Mańǵystaý oblysy

Álemdik medısınanyń jetistigin úırenýimiz kerek

Elbasynyń «Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatynyń ósýi: tabys pen turmys sapasyn arttyrý» atty Joldaýyn tyńdaı otyryp, memleketimizdiń aldaǵy damý josparynan taǵy da jaqsy habardar boldyq. Álemdegi ozyq otyz eldiń qatarynan kórinýdi maqsat tutqan elimizdiń kelesheginiń qandaılyǵy bizdiń ómirimizden, jumysymyzdan aıqyn kórinedi.

Osydan on-on bes jyl buryn alys aýyldar emes, qalalardyń ózin­de me­dısınalyq qondyrǵylardyń jaǵ­daıy syn kótermeıtin edi. Tipti jańa qondyrǵylardyń aldy elge kelip jatqanda mamandarymyzdyń qaý­qar­syzdyǵy sonshalyq, qosyp-ajyratýdyń ózin qıyndyq kóretin. Sodan beri bul úrdis úzdiksiz júrgizilip jatyr.

Memleket basshysy basqa sala ma­mandarymen qatar, dárigerler qaýy­my­nyń da biliktiligin shetelde arttyrýǵa mán berip, múmkindik týǵyzdy. 

Qazir dúnıejúzinde Ońtústik Koreıanyń medısınasy úlken bıikke kóterilgendigi aıtylady. О́ńirimizge sol jaqtan mamandar shaqyrtylyp qana qoımaı, dárigerlerimiz, atap aıtqanda, balalar hırýrgııasy jáne júrek qan tamyrlary dárigerleri sol jaqtan tálim alyp kelip jatyr. Alaıda tájirıbe almasý birdi-ekili mamandardyń alǵan tálimimen ólshenbeıdi. Sondyqtan, oblystyq densaýlyq saqtaý basqarmasynyń basshysy Ońtústik Koreıaǵa ózi arnaıy jumys saparymen baryp, medısınalyq týrızmdi damytý maqsatynda ekijaqty memorandýmǵa qol qoıyp qaıtty.

Kadrlardyń biliktiligin arttyrý ózimizdegi ǵylymı-zertteý ınstıtýttarymen de qabyrǵalas júrip jatyr. Memleket basshysy Joldaýynda bizdegi keıbir syrqattardyń sheteldegi emhanalardy tańdaıtyndyǵyn aıtty. Bul álemde bar qubylys. Elimizdiń medısına qyzmetkerleri bul durys synnan qorytyndy shyǵaryp, otandyq medısınanyń áleýetin áli de kóterý úshin tynymsyz jumys jasaýy kerek.

Bul bizdiń qolymyzdan keledi dep oılaımyn.

Elena SHAI,

joǵary sanatty dáriger-endokrınolog

Qyzylorda oblysy

Údeden shyǵaıyq

Elbasy Joldaýy negizgi baǵdarla­­­­malyq qujat retinde elimizdiń damý kele­­­shegine baǵyt-baǵdar berip, barsha Qazaq­stan jurtyn el kelesheginiń damýy­na jumyldyrýǵa baǵyttalyp otyr. Osy oraıda Prezıdent eldiń áleýmettik jaǵ­daıyn kóterýdegi árbir vedomstvonyń ja­ýap­kershiligin naqty dáleldermen kór­setip berdi. Áleýmettik sala, aýyl sharýa­shy­lyǵy, ónerkásipke, sot júıesine, ishki ister salasyna qatysty naqty talaptar qoıdy.

Búginde qol jetkizgen jetistik­terimiz barshylyq. Ekonomıkamyz damyp, salalarda serpin baıqalady. «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy aıasynda qan­shama qundy dúnıelerge qol jetkizdik. Endigi kezekte árbir Qazaqstan azamaty el aldyndaǵy jaýapkershiligin túsine otyryp, zamanaýı jańalyqtardy ıgerýmen qatar, óz otbasynyń bilim alýyna, den­saýlyǵynyń salamatty bolýyna erekshe yjdahattyqpen qaraýy tıis. Sonymen qatar órkenıetten jyraqta jatqan aýyl-aımaqtar qalalarmen tyǵyz baılanysta damyp, aýyl-qala ar­­a­syn­daǵy alshaqtyqtar joıylsa, aýyl óndirisi men qala tirshiligi tyǵyz baılanysta bolsa, kóptegen máseleler sheshimin tapqan bolar edi. О́ndiris, ónerkásipterdegi jumysshylarǵa tóle­netin eńbekaqy mólsheri óz deńgeıinde tólenip, jumyskerdiń áleýmettik qajet­tilikteri qıyndyqsyz sheshilip otyrsa, osy qadamnyń ózi bizdiń jarqyn keleshegimizge jasalǵan qadamdardyń biri bolyp tabylatyny sózsiz.

Shahısmaıl ASIEV,

«Ahyska» túrik etnomádenı birlestigi tóraǵasynyń orynbasary 

ALMATY

Muǵalimderge erekshe mán berilgenine rızamyz

О́zim «Qazposhtada» eńbek etetin­dikten qarapaıym halyqpen kúndelikti jumys isteımiz. Jumys barysynda áńgimelesemiz, pikirin tyńdaımyz. Sonda baıqaǵanym, halyqqa Joldaýda aıtylǵan «eń tómengi jalaqyny 1,5 esege ósiremiz» degen sóz erekshe unaǵan sekildi. Qazirgideı azyq-túlik qymbattap, teńge baǵamy bir kóterilip, bir túsip turǵan ýaqytta bul ońdy sheshim bolǵan sııaqty.

О́zim otbasynda bes bala tárbıe­lep otyr­myn. Qazaq «bala – baýyr etiń» deı­di. Árıne balanyń bolashaǵy­na alańdaı­myz. Jasyratyny joq, ba­lamyzǵa dáris beretin, tárbıeleıtin mektebiniń, onda­ǵy muǵaliminiń bilikti bolǵanyn qalaımyz. Joldaýda ózime unaǵan taǵy bir dúnıe – muǵalimder týraly zań qabyldaý jaıyndaǵy áńgime. О́zderińiz jaqsy bilesizder, balaǵa, ony qorǵaýǵa qatysty zań kóp. Durys. Balany qorǵaýymyz kerek. Al sol balany tárbıeleıtin, durys azamat retinde qalyptasýǵa baǵyt-baǵdar silteıtin muǵalimderdi kim qorǵaıdy? Sondyqtan kelesi jyly qabyldanatyn zań muǵalimderdi qor­ǵap qana qoımaı, olardyń már­te­besin kóterip, mereıin asyrady dep oı­laımyn. 

Elbasynyń bıylǵy Joldaýy ózime osyndaı tustarymen unady. Bıylǵy Joldaý halyqtyń kóńil pernesin dóp basqan Joldaý boldy.

Aıdar SYDYQOV,

Kókpekti aýdandyq poshta baılanys torabynyń basshysy

Shyǵys Qazaqstan oblysy,

Kókpekti aýdany

Bul qoldaý jastardy qanattandyrady

Memleket basshysy Nursultan Na­zarbaevtyń jyldaǵy dástúrmen jasa­ǵan bıylǵy Joldaýy – elimizdegi saıası­ oqıǵalardyń eń mańyzdysy retinde qa­byldanatyn tarıhı qujat. Joldaýdan Qazaqstan halqy úlken úmit, jaqsylyqqa umtylys, jańalyq kútip úırengeni de ras. Elimizdiń áleýmettik-ekonomıkalyq ál-aýqatyn kóterýge baǵyttalǵan bıylǵy Joldaý ózgeshe pishinde ótýimen el nazaryn aýdardy. Prezıdent halyqtyń jaǵdaıy men memleket damýyna jaýap beretin árbir sala jetekshileriniń ju­mysyn synǵa aldy. Jaltarýǵa, jaýyrdy jaba toqýǵa jol bermeı, sala jumysy boıynsha kózbe-kóz esep surady. Bul ne degen sóz? Eń aldymen, Prezıdent halyqtyń jaǵdaıynan jaqsy habardar. Prezıdent Qazaqstannyń árbir adamy úshin, tutas halqy úshin alańdaıtynyn, sát saıyn qamqorlyq jasalý keregin, mınıstrlerdiń, ákimderdiń sol maqsat úshin taǵaıyndalyp, halyqqa qyzmet etýi basty mindeti ekenin eske saldy. Ásirese polısııa jumysy, sot isi, bilim berý, densaýlyq salasy – bul halyqtyń kún saıyn betpe-bet, qoıan-qoltyq aralasyp otyrǵan jeri. Bul Joldaý osy salalardyń jumysyn jandandyrýǵa, qozǵaý salyp, shıratýǵa úlken serpin beredi dep oılaımyn. 

Prezıdent Táýelsizdik alǵaly beri jastardan qoldaýyn aıaǵan emes. Ǵylym, ónerkásip, óner, bilim, jalpy barlyq salada memlekettik grantpen shetelde bilim alǵan bilikti jastardyń qatary artyp keledi. Biz eńbek etetin M.Áýezov atyndaǵy Qazaq memlekettik akademııalyq drama teatrynda jalpy akterlik quramnyń 70 paıyzyn jastar túzip otyr. Teatrymyzǵa jas rejısserler, jas dramatýrgter keldi. Sebebi búgingi sahna tynysy bólek, kórermen suranysy da ózgergen – muny jastar jaqsyraq sezedi jáne maqsat-muratyn tutynýshy talabyna laıyq qura biledi. Bıyldyń ózinde qarashańyraq teatr tórt ret respýblıkalyq, halyqaralyq deńgeıdegi teatr festıvalin ótkizdi. Basy-qasynda júrgende, qazaqtyń teatr óneri eshbir eldiń sahna ónerinen kem emes ekenin dáleldep, jańashyldyqqa beıimdiligin baıqatyp, qyzyqtyryp ótkizgen de osy jastarymyz. Betburys ataýlynyń bastamashysy da, tiregi de osy jastar. Endigi jerde memleket tarapynan olarǵa qoldaý kórsetilgeni sózsiz qanattandyratyn bolady. 

Sóz joq, Prezıdent Joldaýyn jalpy elimizdiń órkendeýi jolyndaǵy aýqymdy syn-tegeýrinderdi eńserýdiń múmkindigi jáne sony joly dep bilemin. Elimizdiń damýy aldyndaǵy barlyq mindetterdiń Elbasynyń baǵyt berýimen jemisti júzege asyrylatynyna kámil senemin.

Esmuhan OBAEV, 

Qazaqstannyń halyq ártisi, professor

ALMATY

Keleshek – kemel bilimde

Prezıdentimizdiń Joldaýy negizinen eldiń tabysyn arttyryp, turmys sapasyn jaqsartýǵa arnalyp otyr. Halyqtyń áleýmettik jaǵdaıynyń artýy da elimizdiń ekonomıkalyq damýyna áser etedi. Bul jaqsylyqtyń nyshany. Atalǵan Joldaýda ekonomıkalyq damý, áleýmettiń áleýetin kóterý, adam densaýlyǵyn nyǵaıtý, bilim sapasyn jaqsartý sııaqty elimiz úshin mańyzdy bastamalar bar. Negizinen qoǵamdaǵy belsendi bastamalardyń bárin de adamnyń sapasy, ıaǵnı onyń bilimi, tártibi men tárbıesi sııaqty qundylyqtar júzege asyrady. Munyń báriniń de tıisti deńgeıde júzege asýy árbir jeke adamǵa baılanysty. Adam kapıtaly Elbasy belgilep bergen mindetterdi búgin de, erteń de júzege asyra beretin bolady. Sondyqtan bizge búginde adam sapasyn arttyrý mańyzdy bolyp otyr. Elbasynyń «Adam kapıtaly» ıdeıasy da adam sapasyn arttyrý arqyly qoǵam damýyna úles qosý bolyp otyr. Sonymen qatar bıylǵy Joldaýda aıtylǵan maqsattardy oryndaý da úlken jaýapkershilik júkteıdi.

 Búginde ekonomıkalyq damý álemdik deńgeıdegi báseke bolǵandyqtan, bizdiń memleketimizde de ekonomıkalyq damý máselesi birinshi orynda tur. Ol úshin ǵylymǵa erekshe kóńil bóliný kerek. Álemdik deńgeıde damyǵan barlyq memlekette de áýeli ǵylym alǵa ozady. Elbasy bıylǵy Joldaýynda ǵylymǵa kóńil bólý kerektigi týraly da aıtty. Elbasynyń Joldaýda aıtylǵan mektepke deıingi bilim berý sapasyn túbegeıli jaqsartý týraly maqsaty da keleshektiń adamy kemel bilimniń ıesi bolý kerektigin bildiredi. Eger otandyq ǵylym bolmaıynsha, pedagogıka qaıda barady? Ol úshin bárimizge ortaq nárse, azamattardyń sanalyq deńgeıin kóterý qajet. Adamdardyń sanalyq deńgeıiniń kóterilýi arqyly ǵylym men bilim qatar damıtyn bolady. Sebebi memlekettiń maqsaty da bolashaqty baǵdarlaý arqyly keleshektiń kemel oıly azamattaryn tárbıeleý bolyp otyr. Elimiz úshin eń basty murat bolyp sanalatyn «Máńgilik el» ıdeıasyna tolyqqandy jetý úshin bul Joldaýdyń mańyzy zor dep esepteımin.

Nesipbek DÁÝTAIULY, 

jazýshy, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri

Jambyl oblysy