Qala turǵyndary úshin Almaty qalasy Aýyl sharýashylyǵy jáne veterınarııa basqarmasynyń qoldaýymen tómen baǵada ári tabıǵı taza ónimder jármeńkesi uıymdastyryldy. Jármeńke 20,27 qazan jáne 3 qarasha kúnderinde jalǵasyn tabatyn bolady.
Qala turǵyndary úshin kúzdiń qazan aıy aýa raıymen de, tabıǵı tartýlarymen de erekshelendi. «Atakent» iskerlik ortalyǵynyń alańynda Almaty oblysynyń Balqash, Eńbekshiqazaq, Jambyl, Ile, Talǵar, Qarasaı, Kegen, Panfılov, Raıymbek, Uıǵyr aýdandarymen qatar Tekeli qalasynan ákelingen aýyl sharýashylyǵy ónimderiniń 240 tonna shamasynda 45-ten asa túrleri usynyldy. Onyń ishinde et ónimderi 15,3, sút ónimderi – 6,2, kókónister – 64,8, balyq – 4,0, jemis-jıdekter – 24,3, kartoshka – 28,4 jáne 93,8 tonna basqa da ónim túrleri bar. Jalpy somasy 102,5 mln teńgeni quraıdy.
Almaty qalasy Aýyl sharýashylyǵy jáne veterınarııa basqarmasynyń bólim basshysy Qanat Kakenniń aıtýynsha, Almaty basqa óńirlerge táýeldi bolǵandyqtan, osyndaı keńeıtilgen jármeńkeler jıi ótkizilip turady. Demalys kúnderi qala aýdandaryndaǵy jármeńkelerge qajetti ónimder jaqyn ornalasqan aýdandardan ákelinedi. Aldaǵy demalys kúnderinde qala turǵyndaryna arnalǵan qolaıly jármeńkelerdi Jambyl, Ońtústik Qazaqstan, t.b. oblystarmen birlese ótkizý josparlanyp otyr. Búginde Almaty aýmaǵynda aýyl sharýashylyǵy ónimderin ósirýge jer telimderi qarastyrylmaǵandyqtan, Almaty Indýstrııaly aımaǵynda 17 gektar aýmaqta jylysaı jumys isteıdi. Aldaǵy ýaqytta taǵy da 10 gektar jerge jylysaı salý josparlanyp otyr. Qanat Kakenulynyń aıtýynsha, mundaı jármeńkeler uıymdastyrardan buryn baǵaǵa qatysty monıtorıng uıymdastyrylady. Sonyń nátıjesine oraı áleýmettik jármeńkelerde turǵyndarǵa qoıly baǵamen ónimder usynylady.
Almaty oblysy Aýyl sharýashylyǵy basqarmasy basshysynyń orynbasary Saıat Sakmoldınniń aıtýynsha, búginde oblystyń aýyl sharýashylyǵy ónimderin óndirýdegi áleýeti artyp keledi. Mysaly, «Aqsý» jáne «Kóksý» qant zaýyttary iske qosylyp, qosymsha jumys oryndarymen qatar tabıǵı taza ónim óndirý múmkindigi molaıyp otyr. Almaty oblysy boıynsha qant ónimderine suranys 29 myń tonnany quraıdy. Al qant zaýyttarynyń ónimdiligi 35 tonna shamasynda. Aldaǵy ýaqytta bul kórsetkishti 42 tonnaǵa deıin jetkizý josparlanyp otyr. Al qalǵan qant elimizdiń basqa óńirlerine jóneltiletin bolady.
Búginde oblys et ónimderin óndirý jaǵynan da ishki naryqty tolyq qamtamasyz etip otyr deýge negiz bar. Jylyna 350 myń tonnadan astam et, 719 myń tonna sút ónimderi óndiriledi. О́zbekstan, Qyrǵyzstan jáne Saýd Arabııasy sııaqty elderge et eksporttaldy. Oblys aýmaǵynda 406 qaıta óńdeý kásiporyndary jumys isteıdi. Olardyń qazirgi kezdegi júkmetesi 68-70 paıyzdy qurasa, aldaǵy ýaqytta bul kórsetkishti 100 paıyzǵa jetkizý josparlanyp otyr. Qazirgi kezde etti mal sharýashylyǵyn damytýǵa baılanysty qaıta óńdeý keshenderi salynýda. Jambyl aýdanynda sheteldiktermen birlesken, jylyna 8 myń tonna daıyn ónim shyǵarý múmkindigi bar «Imperııa fýd» transulttyq kompanııasynyń jumysy jeltoqsanda iske qosylatyn bolady. Alakólde «Qaıyńdy» JShS bar, onyń qaıta óńdeý kólemi 16 myń tonnany quraıdy. Sondaı-aq, Germanııanyń «Baýman» kompanııasy qoı etin óńdeýmen aınalysady. Jylyna 30 myń tonna daıyn ónim berý áleýeti bar. Osy salada 2019-22 jyldary ıtalııalyq kompanııa sıyr etin óńdeý óndirisin iske qosatyn bolady. Qazirgi kezde Jambyl aýdanyndaǵy «Qarǵaly» zaýyty qaıta jaraqtalyp, iske qosylǵan. Onda teri, jún ónimderin óńdeý jumystary jolǵa qoıylǵan.
Al tabıǵı taza et, sút, kartoshka ónimderimen erekshelenetin óńir Raıymbek aýdanynan jármeńkege 4 mln 700 myń teńgeniń ónimderi ákelingen. Onyń ishinde et (sıyr eti – 1600 kg, jylqy eti – 370 kg), kartoshka ónimderimen (7 tonna) qatar sary maı (100 kg), qymyz (100 l), qurt (150 kg), jent sııaqty ekologııalyq taza ónimder bar. Aýdan ákiminiń orynbasary Samat Satylǵanovtyń aıtýynsha, oblys ákimshiliginiń qoldaýymen aýdanda Gollandııadan ákelingen joǵary sortty tuqym egilgen. Qazirgi kezde kartoshka óndirýmen aınalysatyn aýdandaǵy 6 sharýa qojalyǵy 1 gektardan 500 sentner ónim alyp otyr. Endi «Narynqoldyń kartoshkasy» brendin qaıta qalpyna keltirý maqsatynda kartoptyń joǵary sortty ónimderin ósirý jolǵa qoıylyp, aldaǵy ýaqytta óńdeý tehnologııalaryn da iske qosý josparlanǵan. Kelesi jyldan bastap kartoptan jasalǵan tabıǵı ári ekologııalyq taza, joǵary tehnologııalyq ónimder naryqqa shyǵarylmaq. Kartoshka ósirýge tabıǵaty qolaıly óńir osy saladaǵy jumystardy jandandyryp, aýdan turǵyndarynyń ál-aýqatyn kóterýge baǵyttalǵan maqsatty jobalardy júzege asyratyn bolady.
Elvıra Serikqyzy,
"Egemen Qazaqstan"
ALMATY