Atyraýda jyl basynan beri bos jumys oryndarynyń 7 jármeńkesi ótti. 70-ten astam mekeme myńǵa jýyq bos jumys ornyn usyndy. Nátıjesinde, 130 jas qana mamandyqtary boıynsha eńbekke aralasty. Bul jastar jumysqa muqtaj emes degendi bildirmeıdi. Oblys boıynsha jastar arasyndaǵy jumyssyzdyq deńgeıi – 2,2 %. Alaıda jármeńkege barǵan jastardyń deni jalaqysy kóp qyzmetke qyzyǵýshylyq tanytady. Tipti oqý ornyn endi bitirgen, eshqandaı tájirıbesi joq jas ta aıyna 40-50 myń teńge tóleıtin jumysty mise tutpaıdy.
Oblys ákimi janyndaǵy jastar isteri jónindegi keńes otyrysynda aımaq basshysy Nurlan Noǵaev osy máselege nazar aýdardy. «Aldyna maqsat qoıǵan árbir jas usynylǵan qyzmetten bas tartpaı, eńbekke qulshyna kirisýi kerek. Qyzmet ete júrip, bilimi men biliktiligin arttyrýy da mańyzdy», dedi oblys ákimi. Jap-jaqsy bastalǵan «Dıplommen – aýylǵa!» baǵdarlamasyn da jetildirý kerek sekildi. Oblystyq jastar saıasaty máseleleri jónindegi basqarmanyń basshysy Rollan Quspannyń aıtýynsha, osy baǵdarlamamen aýylǵa barǵan jastardyń 70%-y qalaǵa qaıtyp kelgen. Sebep – áleýmettik qoldaý sharalary kóńil kónshitpeıdi. Bir jolǵy kóterme aqynyń mólsheri tómen. Turǵyn úı alýǵa beriletin bıýdjettik nesıe de aýyldan jańa úı alýǵa jetpeıdi. О́tken jyly turǵyn úı nesıesin alýǵa ótinish bildirgen 125 jas mamannyń 48-i ǵana baspanaly bolǵan.
Aımaqta memleketten jeńildetilgen nesıe alyp, is bastaýǵa nıetti jastar kóp, alaıda oǵan qol jetkizý de ońaı emes. Bıbigúl Shaıhıeva jetekshilik etetin «Alaqaı» balalar teatry men Ámirjan Nurlannyń «Jastar teatry» jaqsy jobalardy qolǵa alyp júr. Jastardyń talanttaryn shyńdap, bos ýaqyttaryn tıimdi ótkizýlerine baǵyttalǵan bul teatrlardyń naqty jumys isteıtin ǵımarattary joq. «Eki mıllıon teńge nesıe surap barǵanymda, kepil talap etti. Meniń kepilge qoıatyn múlkim bolmaı tur. Jastar arasynda bıznesti damytý týraly minberlerde ádemi sózder aıtylady, biraq is júzinde qıyndyq bary ras», deıdi Bıbigúl Shaıhıeva.
Jastardy turǵyn úımen qamtý maqsatynda qolǵa alynǵan «Jas otaý» baǵdarlamasy da turalap qaldy. «Qurylysy jergilikti bıýdjet esebinen salynatyn «Jas otaý» baǵdarlamasy boıynsha turǵyndar páterdiń alǵashqy jarnasyn tóleýi tıis. Al búginde baspanaǵa qoly jetip, qonystanyp alǵandardyń 40%-y bul tólemderdi ótemeı otyr. Uıymdastyrylǵan konkýrstan ótip, turǵyn úı alǵan azamat shartta kórsetilgen ótemderdi tólep, bul qarjyǵa baǵdarlama arqyly kelesi úı salynýy qajet bolatyn. О́kinishke qaraı «jasotaýlyqtardyń» osy áreketi baǵdarlamany jalǵastyrýǵa kedergi bolýda», dedi oblys ákimi Nurlan Noǵaev.
Adamnyń qalyptasýyna qoǵamnyń, ortanyń yqpaly bolǵanymen, basty tárbıe kózi – otbasy. Jyl basynan beri 14-16 jas aralyǵyndaǵy 600 jasóspirim qyzdyń júkti ekenderi anyqtaldy. Bul arnaıy oryndarda esepke turǵandary ǵana. Mundaı mysaldar otbasy ınstıtýtyn áli de jetildirip, oqý oryndaryndaǵy tárbıe jumystaryn kúsheıtý kerek-tigin kórsetedi.
Elbasy bıylǵy Joldaýynda 2019 jyldy «Jastar jyly» dep jarııalady. Jastar saıasatyn damytý boıynsha jańa ıdeıalar men josparlar bar. Oblystyń «Jol kartasy» ázirlenýde, onda jastarmen jumys isteýdiń strategııalyq baǵyttary aıqyndalǵan. Jıynda óńir basshysy jastar resýrstyq ortalyqtaryn odan ári qoldaý jónindegi usynystardy maquldap, ákimderge ortalyqtardy barlyq deńgeıdegi qajettiliktermen qamtamasyz etýdi tapsyrdy. Oblys ortalyǵynda, barlyq aýdanda resýrstyq ortalyq bar. Jastarǵa naqty kómek kórsetetin orynǵa aınalyp úlgergen ortalyqtarǵa jyl basynan beri túrli másele boıynsha 1,8 myńnan astam adam ótinish bildirgen.
Jaqsylyqqa talpynǵan jas úshin qazir múmkindik kóp. Jergilikti atqarýshy bılik te jastardyń bastamalaryna únemi qoldaý kórsetip keledi. Atyraý qalasynda Jastar saraıynyń, shyǵarmashylyq ortalyqtyń qurylysy júrip jatyr. Olar paıdalanýǵa berilgen kezde jobalaryn júzege asyrýǵa ǵımarat izdep, bas qosatyn oryn tabý problema bolyp júrgen jastarǵa kóp jeńildik bolary anyq.
Baqytgúl BABASh,
«Egemen Qazaqstan»
Atyraý