1992 jyly 18 qazanda Almaty qalasynda Elbasynyń tóraǵalyǵymen Birinshi Búkilálemdik rýhanı kelisim kongresi ótti. Kongreske qatysýshylar 18 qazandy Rýhanı kelisim kúni – qaqtyǵystar men janjaldarǵa toqtaý salý, tatýlyq izdeý, jaqynǵa qaıyrymdylyq jáne kómek kúni dep jarııalaý týraly manıfest qabyldady. 26 jyldan beri qazaqstandyqtar bul kúndi tatýlasý jolyn izdeý, adamdar arasynda ózara túsinistik ornatý kúni retinde atap ótedi.
Rýhanı kelisim kúnine oraı Astana qalasynda «Qazaqstandyq jol: suhbattastyqtan – rýhanı kelisimge» atty taqyrypta ǵylymı-tájirıbelik konferensııa ótti. Jıynǵa memlekettik organdardyń basshylary, Qazaqstan dinı birlestikteri men mádenıet jáne konfessııaaralyq dıalogti júzege asyratyn úkimettik emes uıym ókilderi qatysty. Qoǵamdyq damý mınıstrligi Qoǵamdyq kelisim komıteti tóraǵasynyń mindetin atqarýshy Qaısar Janahanov «Qazaqstandyq tájirıbe – syndarly dıalog pen etnostyq alýandylyq ulttyq baılyq retinde qabyldanatyn demokratııalyq memlekettiń naqty alańy bola alady», dedi. Onyń aıtýynsha, búgingi tańda elimizde 18 konfessııanyń ókilderi ómir súredi jáne 3700-den asa dinı birlestik jumys isteıdi. Sondaı-aq Qaısar Janahanov álem elderiniń dinaralyq kelisimde Qazaqstan modeline qyzyǵýshylyq tanytyp jatqany turǵysynda sóz qozǵady. «Dúnıejúzinde dinaralyq qaqtyǵystardy sheshý úshin ártúrli jobalar jolǵa qoıylǵan. Ár eldiń óz modeli bar. Keshe ǵana AQSh elinen kelgen delegasııany qabyldadym. Olar Qazaqstan halqy Assambleıasynyń jumysyna qyzyǵýshylyq tanytty», dedi.
Konferensııada sóz alǵan Mádenıetter jáne dinderdiń halyqaralyq ortalyǵynyń dırektory Aıdar Ábýov: «Qazaqstannyń tájirıbesi syndarly dıalog pen ózara túsinistik, adamdardyń rýhanı birligin nyǵaıtýǵa arnalǵan alań bola alatynyn dáleldeıdi. Búginde Rýhanı kelisim kúni qazaqstandyqtardy dástúrli moraldyq qundylyqtar arqyly biriktirip, qoǵamdaǵy beıbitshilik pen turaqtylyq úshin toleranttylyq pen rýhanı kelisim ıdeıalaryn nasıhattaıdy», dedi.
Konferensııada Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasy tóraǵasynyń orynbasary, naıb múftı Baýyrjan Esmahan baıandamasynda «Búgingi tańda Qazaqstannyń etnosaralyq jáne konfessııaaralyq kelisimdi nyǵaıtýǵa qol jetkizgen biregeı tájirıbesi álemdik qoǵamdastyqtyń suranysyna kún ótken saıyn ıe bolýda. Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń sezin ótkizý arqyly jahandyq deńgeıdegi rýhanı kelisimdi qamtamasyz etýde Qazaqstan jáne onyń Elbasynyń rólin Úndistannyń asa kórnekti jazýshysy jáne qoǵam qaıratkeri Rabındranat Tagor «Árbir ult ózinde bar jaqsylyqty jalpynyń ıgiligine jumsaýy tıis» degen sózderimen bildirýge bolady», dep aıtty. Naıb múftıdiń aıtýynsha, ult baılyǵynyń jetistigi – birjaqty jeke múddelerdi jeńe otyryp, álem elderin rýhanı kelisimdi asqaqtatýǵa shaqyrý.
Kúndelikti turmys jaǵdaıynda ártúrli ult ókiliniń arasynda kıkiljiń bolatyny shyndyq. Osyǵan oraı saıasattanýshy Kenjebolat Joldybaı «BAQ jáne rýhanııat» atty baıandamasynda óskeleń urpaqtyń tárbıesine tikeleı yqpal etetin baǵdarlama men aqparattyń BAQ betterinde talqylanýy kún tártibiniń basty máselesi ekenin aıtty. «Áleýmettik jelilerde máseleni ýshyqtyra túsetin jaǵdaılarǵa kýá bop júrmiz. Sondyqtan qalyń buqara arasynda túsindirý jumystaryn kúsheıtý kerek», deı kele jańa portal ashý týraly usynysyn bildirdi. Konferensııa sońynda qatysýshylar bir aýyzdan beıbitshilik pen kelisim kózdiń qarashyǵyndaı saqtaıtyn basty qundylyq ekenin atap ótti.