«Kásibiń – násibiń» deıdi qazaq. Búginde kásipkerlik qabiletiń qanshalyqty, bızneske beıimdiligiń qaı dárejede ekeni asa mańyzdy. Barlyq tabıǵı qabiletterdi aqsha qundylyǵy shań qaptyrǵan zamanda jeke bıznesiń bolmasa, erteńgi kúnińe alańsyz senim artýǵa bolmaıdy. Osy rette bızneske beıimdeıtin orta, kásipkerlikke qolaıly qonys aýadaı qajet.
Belgili ekonomıkalyq sarapshylardyń aıtýynsha qazirgi tańda elimizdegi kásipkerlikke eń qolaıly qonys, orta jáne shaǵyn bıznestiń damýyna serpin berip otyrǵan iri ortalyq – Astana qalasy. Bul tujyrymdy halyqaralyq bedeldi sarapshylyq ortalyqtar da qýattaıdy. Máselen, 2017 jyly Búkilálemdik banktiń bıznes júrgizý jeńildigi reıtıngi boıynsha Astana qalasy elimizdiń óńirleri ishinde ulttyq reıtıngtiń kóshbasshysy atanyp, Memleket basshysynyń arnaıy syılyǵyna ıe boldy.
Sońǵy segiz jyl ishinde elordadaǵy shaǵyn jáne orta bıznes sýbektileriniń sany bes ese artqan. Bas qalamyzdyń ishki jalpy ónimindegi shaǵyn jáne orta bıznestiń (ShOB) úlesi 54,4 paıyzdan asyp jyǵyldy. Sonymen birge búginde ShOB sýbektileri elordadaǵy negizgi jumys berýshige jáne qalamyzdyń bas ınvestoryna aınalyp otyr. Elordada saýda jáne qyzmet kórsetý salalarynda shaǵyn kásipkerlik ashý barynsha jeńildetilgen. Arnaıy ashylǵan Qalalyq qyzmet kórsetý ortalyǵynyń da bıznes júrgizýdi barynsha jeńildetýge qosyp otyrǵan ıgi yqpaly ólsheýsiz. Osy ortalyqta kásipkerler men ınvestorlarǵa kez kelgen ýaqytta «bir tereze» qaǵıdaty boıynsha kommýnaldyq qyzmetten bastap, arhıtektýra jáne jer qatynastary máselelerine baılanysty barlyq qyzmet túri kórsetiledi.
Qalalyq kásipkerlikti damytý jáne ınvestısııa jónindegi basqarma basshysy Álisher Ábdiqadyrovtyń aıtýynsha, bıznes júrgizýdi jeńildetýge baılanysty elordada tıimdi jumys istep kele jatqan respýblıkalyq jáne qalalyq baǵdarlamalar sheńberinde sońǵy jyldary jalpy quny 175 mıllıard teńgeni quraıtyn 1163 jobaǵa qoldaý kórsetilipti.
Kóziqaraqty qala turǵyndary bıyl kóshelerde jemis-jıdek jáne kókónis satatyn joǵary talǵamǵa saı dúńgirshekterdiń kóbeıe bastaǵanyn baıqaǵan shyǵar. Bul – Astana qalasy ákimdiginiń arnaıy qabyldaǵan «Kóshe saýdasyna – 1000 oryn» atty jańa baǵdarlamasynyń aıasynda jasalyp jatqan ıgi bastamanyń kórinisi. О́tken jyly osy baǵdarlamany is júzine asyrý maqsatynda «Astana» áleýmettik-kásipkerlik korporasııasy» aksıonerlik qoǵamy quryldy. Qala kóshelerin abattandyrý tártibine ózgerister engizilip, tuńǵysh ret kóshe saýdasyna qatysty sýbektiler arasynda onlaın rejimdegi aýksıon ótkizildi.
«Osy baǵdarlama aıasynda qazan aıyna deıin kókónis, gúl, gazet jáne kádesyı satatyn dúńgirshekter, fast-fýd jáne basqa qyzmet kórsetý núkteleri úshin 580 jer telimi bólindi. Biz arnaıy ashylǵan saıtta belgili bir orynǵa konkýrs jarııalaımyz. Eki apta ýaqyt ishinde kez kelgen kásipker konkýrsqa qatysý úshin ótinish berýge tıis. Sodan keıin ashyq túrde onlaın rejimde aýksıon ótkizilip, jeńiske jetken kásipker pavılon ornalastyratyn jer telimine ıe bolady. Standartty pavılonnyń kólemi – 10 sharshy metrge teń. Jer telimi 10 jyl merzimge jalǵa beriledi. Búginge deıin osy baǵdarlama aıasynda jekemenshik sýbektilerden 1,1 mıllıard teńge ınvestısııa tartylyp, 1200 jańa jumys orny ashyldy», deıdi «Astana» áleýmettik-kásipkerlik korporasııasy» AQ basqarma tóraǵasy Nurlan Jaqypov.
Sonymen birge bul áleýmettik-kásipkerlik korporasııasyna kásipkerler qalamyzdyń belgili bir aýdanynda qonaqúı, janar-jaǵarmaı stansasyn nemese bıznes ortalyqtary qurylysyn salý úshin ótinish berýlerine bolady. Korporasııa bul ótinishterdi zerttep, atalǵan nysandardyń qanshalyqty qajettigin anyqtaıdy. Qazir kásipkerler tarapynan túsken osyndaı 17 joba maquldanyp, qala ekonomıkasyna 34 mlrd teńge ınvestısııa tartyldy.
«Astana» ÁKK» aksıonerlik qoǵamy kommýnaldyq menshikti jalǵa berý jónindegi óńirlik baǵdarlamalarǵa da belsene qatysýda. Máselen, elorda ákimdigi ÁKK-ge jalpy kólemi 45 myń sharshy metrdi quraıtyn kommýnaldyq menshikti senimdi basqarýǵa berdi. Onyń 11 myń sharshy metrdi quraıtyn nysandary qazirdiń ózinde jalǵa berildi.
Shaǵyn jáne orta bıznes shyn máninde Astana qalasynyń ekonomıkalyq damýyna, áleýmettik problemalardy sheshýge, jumyssyzdyqty azaıtýǵa barynsha yqpal etetin qýatty qozǵaýshy kúshke aınalyp keledi. Sondyqtan kásipkerlikpen aınalysýdy nıet qylǵan qala turǵyndaryna bıznes júrgizýdi jeńildetýge arnalǵan qala ákimdigindegi arnaıy baǵdarlamalarǵa qatysyp, baq synap kórýleri úshin barlyq múmkindik jasalǵan.
Jylqybaı JAǴYPARULY,
«Egemen Qazaqstan»