Keshe Astanada Amerıka-Qazaqstan Bıznes qaýymdastyǵynyń qoldaýymen iskerlik forým bolyp ótti. Forýmǵa QR Premer-Mınıstriniń birinshi orynbasary Asqar Mamın men AQSh Saýda mınıstri Ýılbýr Ross qatysyp, sóz sóıledi. Alqaly jıynǵa 100-den astam qazaqstandyq jáne amerıkalyq kompanııa atsalysty.
Asqar Mamın óz sózinde AQSh-tyń Qazaqstandaǵy jetekshi ınvestor elderdiń biri bolyp tabylatyndyǵyn atap kórsetti. «AQSh kompanııalary bizdiń el ekonomıkasyna 40 mlrd dollardan astam qarjy saldy. Bul eldiń Chevron, Exxon Mobil, General Electric, Halliburton jáne taǵy da basqa kompanııalary Qazaqstannyń energetıka, mashına jasaý, ónim óńdeý salalarynda tabysty áreket etýde» - dedi ol.
Premer-Mınıstrdiń birinshi orynbasary atap kórsetkendeı, Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń 2018 jylǵy qańtardaǵy AQSh-qa resmı sapary ekijaqty yntymaqtastyqty damytýdyń jańa kezeńine aınaldy. Sapar barysynda 7 mlrd dollarǵa jýyq somanyń saýda jáne ınvestısııalyq kelisimderine qol qoıyldy. Ýaǵdalastyqtar avıasııa jáne ǵarysh zertteýleri, munaıhımııa, aýyl sharýashylyǵy sektorlaryndaǵy, sondaı-aq, ınfraqurylymdyq damý salasyndaǵy jobalardy iske asyrýǵa baǵyttalǵan.
«Memleketter basshylary qabyldaǵan birlesken málimdeme men joǵary deńgeıdegi ýaǵdalastyqtar ózara is-qımyldyń barlyq negizgi baǵyttarynda strategııalyq seriktestikti keńeıtýge jáne tereńdetýge jol ashady», dedi A.Mamın.
Qazaqstan Ortalyq Azııadaǵy ekonomıkasy naryqqa barynsha baǵdarlanǵan el ekeni belgili. Aımaqtaǵy IJО́-niń 70 paıyzy jáne aımaqqa salynǵan tikeleı sheteldik ınvestısııalar jalpy aǵynynyń 80 paıyzy Qazaqstanǵa tıesili. Jahandyq jáne óńirlik saýda men óndiristik prosesterge birigý men ashyqtyqtyń artýy ekonomıkanyń dınamıkalyq ósiminiń negizgi faktorlarynyń biri bolyp otyr.
2018 jyldyń qyrkúıek aıyndaǵy jaǵdaı boıynsha elimizdiń IJО́ kórsetkishi 4,1 paıyzǵa ósti, ortasha merzimdi perspektıvada onyń ósýi jalǵasady dep kútilýde. 2018 jyldyń 8 aıynda syrtqy saýda kólemi 22 paıyzǵa artty. Bıyl syrtqy saýda kólemi 100 mlrd dollarǵa jýyq bolady dep kútilýde. Eksporttyń oń saldosy qalyptasýda. Ol jalpy saýda aınalymynyń 65% qurap otyr.
«2017 jylǵy shildede qurylǵan «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵy – ınvestorlardy qorǵaý jónindegi negizgi mekeme. AHQO Nıý-Iork, Sıngapýr, London jáne Dýbaıdaǵy jetekshi qarjy ortalyqtarynyń úzdik tájirıbelerin negizge alýda. Platformanyń seriktesteri – NASDAQ amerıkalyq bırjasy, Morgan Stanley jáne Goldman Sachs iri amerıkalyq qarjy uıymdary», degen A.Mamın quramynda sheteldikter qatysatyn 24 myńnan astam kompanııa Qazaqstanda tabysty bıznes júrgizip jatqanyn atap ótti.
«Olardyń 700-den astamy amerıkalyq kompanııalarmen birge qurylǵan. Atalǵan kompanııalar Qazaqstanǵa halyqaralyq kapıtal men úzdik tájirıbelerdi tartýda. Bul jaǵdaı aımaqta, sondaı-aq halyqaralyq deńgeıde qazaqstandyq eksportqa artyp kele jatqan suranysty qanaǵattandyrýda mańyzdy ról oınaýda» dedi A. Mamın.
Sóziniń qorytyndysynda ol Qazaqstan Úkimetiniń AQSh saýda mıssııasynyń saparyn eki memleket Kóshbasshylarynyń kelisimderin is júzine asyrýdyń ajyramas bóligi retinde qarastyratyndyǵyn jetkizdi.
AQSh Saýda mınıstri Ýılbýr Ross óz eliniń Qazaqstanmen yntymaqtastyq baǵyttaryn ártaraptandyrýdy jalǵastyrýǵa nıetti ekenin atap ótti. «Eger buǵan deıin amerıkalyq kapıtaldyń negizi Qazaqstannyń óndirýshi jáne energetıkalyq sektoryna baǵyttalyp kelse, búginde biz ınfraqurylymdy damytýǵa, óńdeý, mashına jasaý, agroónerkásip keshenin jáne birqatar basqa da joǵary tehnologııalyq salalardy damytýǵa qarjy salýǵa nıettimiz» dedi ol.
AQSh-tyń Saýda mınıstri joǵary deńgeıde qol jetkizilgen ýaǵdalastyqtardy, sonyń ishinde «ashyq aspan» qaǵıdaty boıynsha Qazaqstan men AQSh arasyndaǵy áýe qatynasy týraly kelisimdi odan ári iske asyrýdyń mańyzdylyǵyn atap ótti. Onda Qazaqstan men AQSh qalalary arasyndaǵy ushý-qoný shekteýlerin alyp tastaý máselesi qarastyrylǵan. Bul jaǵdaı jaqyn arada eki el arasyndaǵy jolaýshylar men júk tasymalynyń kólemin edáýir arttyrady degen úmit bar.
Aıta keteıik bul sapar AQSh Saýda mınıstrliginiń Qazaqstanǵa jasaǵan birinshi saýda mıssııasy. Onyń quramynda AQSh-tyń álemdik deńgeıdegi 16 kompanııasynyń basshylary bar. Forým barysynda olardyń árqaısysy qazaqstandyq tarapty óz kompanııalarynyń qyzmetimen jáne alǵa qoıǵan maqsattarymen tanystyrdy. Qazaqstanmen jumys isteýge yqylasty ekendikterin bildirdi.
Premer-Mınıstrdiń birinshi orynbasary A.Mamınniń jáne AQSh-tyń Saýda mınıstri Ý.Rosstyń qatysýymen ótken forým barysynda 8 qujatqa qol qoıyldy. Bul qujattarda aýyl sharýashylyǵy, ınfraqurylym, avıaqurylys, sıfrlandyrý jáne aqparattyq tehnologııalar salalary qamtyldy. Atalǵan qujatty rásimdeýshiler qatarynda amerıkalyq taraptan Valmont, MasterCard, Honeywell jáne Sierra Nevada Corporation kompanııalarynyń ókilderi boldy.
Suńǵat ÁLIPBAI,
«Egemen Qazaqstan»