Búgingi tańda Túrkistan qalasynda 161 myńnan astam turǵyn bar. Halyq sany 2035 jyly 350 myńǵa, al 2050 jyly 500 myńǵa jetedi dep boljanýda. Qalany damytý boıynsha barlyq josparlar turǵyndar sanynyń ósýi eskerile-eseptele jasalǵan. Bul oraıda qala aýmaǵy ulǵaıyp, 25 000 gektarǵa jetkizilmek. Jańa qurylystardyń sáýlet stıli jergilikti ulttyq salt-dástúrge súıenetin bolady.
Bul jóninde Túrkistan oblysynyń ákimi Janseıit Túımebaev Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetiniń Túrkistan qalasynda ótkizgen kóshpeli baspasóz konferensııasynda málimdedi. «Elbasy Joldaýy men «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasyn júzege asyrý jáne Túrkistan qalasyn damytý barysy» taqyrybyndaǵy baspasóz konferensııasy jańa formatta ótti. Q.A.Iаsaýı kesenesi aldynda ótken kóshpeli brıfıngte oblys ákimi J.Túımebaev osyndaı keremet bastamany qoldap, iske asyrǵan Aqparat jáne kommýnıkasııalar mınıstrligine jáne Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetine alǵysyn bildirdi. Oblystyń ekonomıkalyq-áleýmettik ahýalyna keńinen toqtaldy. Túrkistannyń erteńi boıynsha josparlanǵan is-sharalarmen bólisti. Taıaý jyldary Túrkistandaǵy Qoja Ahmet Iаsaýı kesenesine jaqyn tusta amfıteatr, sý burqaqtary, mádenı demalys oryndary, vızıt ortalyǵy jáne ashyq aspan astyndaǵy murajaı ǵımarattary boı kóteretin bolady. Olar Q.A.Iаsaýı kesenesinen bıik bolmaýy tıis. Qurylys jumystaryn retteý aımaǵyna «Qazaq handary, bıleri» ortalyǵy, Shyǵys monshasy, «Uly Dala eli» ortalyǵy, Túrki áleminiń ortalyǵy, Q.A.Iаsaýı ortalyǵy, Astana saıabaǵy, beıneleý-óner murajaıy qurylysy jáne tarıhı-mádenı oryndar ortalyǵy ǵımarattary salynady. Qazirgi tańda ınjenerlik-ınfraqurylymyn júrgizý jumystaryna jobalyq-smetalyq qujattar ázirlenýde.
«Elbasynyń «Túrkistan» erkin ekonomıkalyq aımaǵyn qurý týraly Jarlyǵy qalanyń damýyna tyń serpin beredi. Osy oraıda 1 380 gektar aýmaqta ornalasqan ekonomıkalyq aımaqta óndiris oryndary ashylady. Tujyrymdamaǵa sáıkes, halyq sanynyń ósýine baılanysty 3 jobalyq kezeń qabyldandy», dedi J.Túımebaev. Oblystyń áleýmettik-ekonomıkalyq damýynyń 2024 jylǵa deıingi keshendi josparyna sáıkes, 2018-2022 jyldary 170 ınvestısııalyq jobanyń jobalaý-smetalyq qujattamalary ázirlenýi tıis. Elbasynyń Túrkistan oblysyna sapary barysynda, birqatar ulttyq kompanııalarǵa, bıznes ókilderi men shetelderdiń ınvestorlaryna 16 nysandy salý boıynsha usynystar jasalǵan bolatyn. Sondaı-aq respýblıkalyq mańyzy bar qalalar jáne oblys ákimdikteriniń 13 qurylys nysanyn salýy kózdelip otyr.
Brıfıngte oblys ákimi jyl basynan bergi 9 aıda atqarylǵan jumystarǵa keńinen toqtaldy. Aımaqta 300-den astam ónerkásip kásiporyndary 323,9 mlrd teńgeniń ónimin óndirdi. Oblysta tamaq ónimderin óndirý 8,0%-ǵa (69 748,7 mln teńge), jeńil ónerkásip 28,3%-ǵa (3 850,3 mln teńge), hımııa ónerkásibi 3,5%-ǵa (358,2 mln teńge), basqa da metall emes mıneraldy ónimderdi óndirý 3,8%-ǵa (8 507,5 mln teńge), daıyn metall buıymdary 20,5%-ǵa
(10 027,8 mln teńge), farmasevtıka ónerkásibi 5,3%-ǵa (318,7 mln teńge) artty. J.Túımebaevtyń málimdeýinshe, 2015-2019 jyldarǵa arnalǵan Qazaqstannyń ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damýynyń memlekettik baǵdarlamasy aıasynda 2018 jyly 16,8 mlrd teńgege 804 jumys ornymen 9 jobanyń iske asyrylýy josparlanǵan. Elbasy Joldaýda: «Agroónerkásip kesheniniń áleýetin tolyq iske asyrý kerek. Negizgi mindet – eńbek ónimdiligin jáne qaıta óńdelgen aýyl sharýashylyǵy óniminiń eksportyn 2022 jylǵa qaraı 2,5 ese kóbeıtý», degen bolatyn. Bizdiń josparymyz boıynsha Túrkistan oblysy agrarlyq aımaq retinde qalady jáne elimizdiń iri qalalaryna aýyl sharýashylyǵy ónimderin jetkizip beretin azyq-túlik bazasy bolady. Túrkistan qalasy mańynda 6 000 gektar aýmaqqa azyq-túlik beldeýin qurýdy josparlap otyrmyz»,– dedi J.Túımebaev. Sondaı-aq oblys ákimi óńirde qurylys jumystary qarqyndy júrgizilip jatqanyn atap ótti. Toǵyz aıda qurylys jumystarynyń kólemi 84,4 mlrd teńgeni, ósimi 109%-dy quraǵan. Paıdalanýǵa berilgen turǵyn úıdiń jalpy alańy 325,4 myń sharshy metr bolǵan. Osy arada aıta ketelik, jýrnalısterdiń suraǵyna bergen jaýabynda oblys ákimi óńirde 28 myń adam baspana kezeginde turǵanyn aıtyp ótti. Turǵyndardy baspanamen qamtamasyz etý maqsatynda óńirde 73 kópqabatty turǵyn úı qurylysy júrgizilýde. Sondaı-aq aýdandarda da kópqabatty úıler salý qolǵa alynǵan. Mysaly, Tólebı aýdanynyń ortalyǵynda 480 páterli 8 kópqabatty turǵyn úı paıdalanýǵa berilgen. Saryaǵashta 13 kópqabatty turǵyn úı salynýda. Al «7-20-25» baǵdarlamasy aıasynda Túrkistan qalasynda 336 páterli 6 kópqabatty turǵyn úı qurylysy júrgizilýde. Bul páterler 2019 jyly paıdalanýǵa berilmek. Qarasha aıynda qurylysy aıaqtalatyn 32 páterdi atalmysh baǵdarlama aıasynda berý qarastyrylyp otyr.
Týrızm Túrkistan oblysy úshin mańyzdy sala. Bul oraıda óńirde týrızm salasyn damytý maqsatynda 3 qonaqúı, 1 hostel, 2 shıpajaı jáne 1 týrıstik uıym ashylsa, jyl sońyna deıin 14 týrıstik nysandy iske qosý josparlanýda. Sondaı-aq oblysta «Qasqasý» taý-shańǵy kesheni, Saryaǵash kýrort aýmaǵyn keńeıtý, Shardara sý qoımasy aýmaǵynda jaǵajaı týrızmin damytý, Túrkistan qalasyn týrıstik ortalyq retinde damytý syndy birqatar aýqymdy jobalar qolǵa alynǵan. Anyqtalǵan 104 sakraldy nysannyń 40-y týrıstik marshrýttarǵa engizilgen. Aıta ketelik, kúni keshe Túrkistanǵa mıllıonynshy týrıst kelip, oǵan syı-qurmet kórsetildi. Al 2025 jylǵa qaraı «2019-2025 týrıstik ındýstrııany damytý» baǵdarlamasy aıasynda týrıster sanyn 5 mıllıonǵa jetkizý kózdelip otyr.
О́ńir tabıǵı ósim boıynsha elimizde alda keledi. Iаǵnı, áleýmettik nysandar, onyń ishinde balabaqsha, mektep salý máselesi kún tártibinen túsken emes. Bul oraıda jyl basynan bergi 9 aıda 6 541 orynǵa 70 jekemenshik balabaqsha, memlekettik-jekeshelik áriptestik aıasynda
3 balabaqsha (600 oryndyq) jáne 1 memlekettik (140 oryndyq) balabaqsha paıdalanýǵa berilgen. Jyl aıaǵyna deıin 35 jekemenshik balabaqshany paıdalanýǵa berý josparlanýda. Bıyl mektepke deıingi bilim mekemelerine 12 myńnan astam bala elektrondy túrde qabyldanǵan. Elbasy sybaılas jemqorlyqpen kúres boıynsha Túrkistan oblysyna qatysty syn aıtqan bolatyn. Ásirese bilim berý salasyna baılanysty. Osy oraıda oblys ákimi kóshpeli brıfıngte sybaılas jemqorlyqpen kúres boıynsha atqarylyp jatqan jumystarǵa da keńinen toqtaldy.
Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń «Bolashaqqa baǵdar: Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamalyq maqalasynyń barlyq basym baǵyttary boıynsha óńirde aýqymdy jobalar júzege asyrylýda. «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy aıasynda bıyl oblysta 46 joba men 168 is-shara belgilenip, ótkizilýde. Mysaly, «Týǵan jer» arnaıy jobasynyń «Atameken» kishi baǵdarlamasy sheńberinde bıyl 28 mlrd 156 mln teńge bolatyn jobalar ıaǵnı, 428 nysan júzege asýda, onyń ishinde quny 887,2 mln teńge bolatyn 23 nysan iske qosylǵan. «Tárbıe jáne bilim» kishi baǵdarlamasy aıasynda ólkeniń tarıhyn keńinen taný, zertteý maqsatynda 5,6,7 synyptarǵa arnalǵan «О́lketaný» oqýlyǵyn baspadan shyǵarýǵa jergilikti bıýdjetten 153 mln teńge qaralyp, 50 myń tırajben shyǵarýǵa baspaǵa jiberilgen. Sonymen qatar oblys ákimi «Qazaqstannyń kıeli jerleriniń geografııasy», «Qazirgi zamanǵy qazaqstandyq mádenıet jahandyq álemde» arnaıy jobalary sheńberinde atqarylǵan jumystarǵa toqtaldy. Brıfıng barysynda Túrkistan aýmaǵynda júrgiziletin arheologııalyq jumystar, jańadan salynatyn sporttyq keshender jóninde de baıandaldy. Sondaı-aq bul kúni Túrkistan qalasynda «TÚRKISTAN MEDIA» halyqaralyq ortalyǵy men «TÚRKISTAN» ıntellektýaldy klýby ashyldy.
Ǵalymjan ELShIBAI,
«Egemen Qazaqstan»
Túrkistan oblysy