Memleket Basshysy Qazaqstan halqyna Joldaýynda: qaýipsizdik –turmys sapasynyń aıyryqsha bóligi ekenin atap kórsetkeni belgili. Bul baǵytta Aqtóbe aımaǵynda arnaıy jobanyń qolǵa alynǵany quptaýǵa da, qoldaýǵa da ábden laıyqty is. Osy arada taǵy da Joldaý joldaryna kóz salsaq, halyqpen jumys isteýdiń jańa zamanaýı formattaryn engizý jónindegi másele qazirgi kúni Aqtóbe oblysynda tájirıbege ene bastady. Osynaý sanalýan halyqtyq is-sharalar Elbasy Joldaýynda qoıylǵan talaptarmen úndes ári ózektes. О́ıtkeni qoǵam men halyq qaýipsizdigi qaı kezde de eń mańyzdy, eń eleýli isterdiń biri bolyp qala bermek.
Bıylǵy qazan aıynyń aıaǵynda Aqtóbede qaıtadan qolǵa alynǵan «Halyq qaýipsizdigin qamtamasyz etý» jónindegi joba alty baǵyttan, el-jurtqa eń qajetti máselelerdi ózek etken alty arnadan turady. Onyń árqaısysynyń atqaratyn áleýmettik jaýapkershiligi men júgi bar. Qazirgi kúni el óńirleri arasyndaǵy eshqandaı balamasy joq joba janashyrlary el ishinde, halyqtyń qalyń ortasynda júr.
Aıtalyq Memleket Basshysynyń Joldaýy osynyń aldynda aıtylǵan oıdy tereńdete túsýge jeteleıdi. Elimizdiń ár qıyryn mekendeıtin turǵyndardy tolǵandyryp júrgen máseleler uzaq ýaqytqa deıin sheshimin tappasa, jergilikti oryndarda olardyń tıisti talap-tilekteri men muń-muqtajdaryna tıisti kóńil bólinbese –ár túrli túsinbestikter týyndaýy múmkin. Mundaı kórinister men áleýmettik-turmystyq problemalar halyqpen tyǵyz qarym-qatynas ornyǵa qoımaǵan, búgingi tilmen aıtqanda qoljetimdi orta qalyptaspaǵan eldi-mekenderde kezdesýi kádik. Mundaı kezde onyń sheshimin sol jergilikti turǵyndarmen ózara kelisip izdestirýdiń berer paıdasy mol bolmaq.
Sondaı-aq búgingi kúni elimizde qabyldanǵan kóptegen memlekettik jáne salalyq baǵdarlamalar árkimniń óziniń kásibin ashyp, sodan tıisti nesibesin aıyrýyna kómektese alady. Alaıda onyń tıgizetin paıdasy men tıimdi tustary el-jurtqa jan-jaqty túsindirilmese –halyq onyń tıgizetin shapaǵaty men ıgiligin kóre almaı qalýy ǵajap emes. Onyń arty óz kezeginde birqatar áleýmettik túıtkilder men problemalardyń qoldan jasalýyna ákelip soqtyrmasyna kim kepil?
Onyń aldyn qalaı alýǵa bolady? Aqtóbe oblysynda sońǵy jyldary júıeli túrde qolǵa alyna bastaǵan «Halyq qaýipsizdigin qamtamasyz etý jobasy» osyndaı basy ashyq saýalǵa jaýap berýdi maqsat tutady. Ári eldi alańdatyp júrgen áleýmettik-turmystyq máselelerdiń túıinin tarqatyp, kiltin qoldaryna ustatý maqsatyn kózdeıdi. Sonymen birge aımaqta shaǵyn jáne ortasha bıznestiń damýyna, sondaı-aq jeke kásipkerliktiń óristeýine oń yqpal jasaı alatyn tetikterdi taýyp, ony turǵyndardyń nazaryna berýdi maqsat etedi. Qazirgi kúnde óńirde jasaqtalǵan arnaıy sarapshy-mamandar toby oblys aýdandarynda júr. Olardyń aqparattyq túsindirý jumystarynyń aýmaǵy meılinshe keń ári sanalýan. Atap aıtqanda teris dinı aǵymǵa arbalyp júrgender men dinı qaýymdastyq ókilderi, múmkindigi shekteýli jandar jáne túrmeden bosatylǵandar jumys toptarynyń jetekshileri belgilegen is-sharalardan tys qalǵan joq.
Munyń syrtynda jergilikti halyq pen ári Temir, Baıǵanın aýdandary aýmaǵyndaǵy iri kompanııalarda vahtalyq tásilmen isteıtin jumysshylarmen kezdesýler ótkizildi. Sonymen birge eńbek ujymdarymen kezdesý barysynda dinı ekstremızm men terrorazımdi boldyrmaýǵa baǵyttalǵan is-sharalar kesheni júzege asyrylýda. О́mir bolǵan soń kez-kelgen aımaqta shuǵyl túrde tıisti sheshimin alýdy qajet etetin jedel jaǵdaılar bolmaı turmaıdy. Eger ony retteý jónindegi sheshimder kesheýildese –keıbir túsinbestikter týyndaýy múmkin. Sondyqtan da osy máselelerdiń aldyn alýǵa qatysty oblysta maqsatty sharalar ótkizilip keledi. Buǵan qosa turǵyndarǵa áleýmettik turmystyq máselelerge qatysty ár túrli kómekter kórsetilýde.
Álbette basty gáp sanda emes, sapada emes pe? Júrekten shyǵaryp, júrekterge jetkize aıtýdyń qajettiligi de osynda. Áıtpese, tyńdalmasa sóz jetim degendeı aqparattyq sıpatta aıtylǵan túsindirý men taldaý jumystary eshkimniń júregin selt etkizbese, jylýy joq júzdegen sharalardan ne úmit, ne qaıyr? Biz muny aıtqanda halyq qaýipsizdigi men qoǵam tynyshtyǵynyń saqtalýyna janashyr bolyp júrgen aqparattyq top músheleriniń qyzmetine syn aıtyp, kiná taǵý nıetinen aýlaqpyz. Mundaǵy basty oıymyz jobanyń halyqqa barynsha paıda men tıimdilik ákelýge tıistiliginen, ári onyń oń áseri men nátıjesi óńirdiń árbir turǵyny sezinýi qajettiliginen týyndaǵanyn jetkizý edi.
Orys halqynda «po odejde vstrechaıýt, po ýmý provajaıýt» degen naqyl sóz bar. Munyń mánisi úlkendi-kishili aýdıtorııa aldynda sóz sóılegen sheshenniń taıyzdyǵy men oı-órisiniń tómendigi sezilip qalsa, nemese naqty qoıylǵan suraqtarǵa tujyrymdy jaýap qaıtara almasa –abyroıdyń sol mezette aırandaı tógilmesine kim kepil? Zerdelilik pen tereńdilik, dúnıetanym keńdigi, ásirese dinı taqyryptarǵa baılanysty ár túrli pikirtalastar kezinde kóbirek qajet bolatyndyǵyn túısindim, - degen bolatyn esimi Aqtóbe aımaǵyna keńinen tanymal azamat, Aqtóbe qalalyq ákimdigine qarasty Jańaqonys aýyldyq okrýgi aqsaqaldar keńesiniń tóraǵasy Saǵynaı qajy Qusaıynov.
Biz osy materıaldy gazet óndirisine ázirleý kezinde Aqtóbe oblysynyń ákimi Berdibek Saparbaevqa habarlasyp, qaıtadan qolǵa alynǵan «Halyq qaýipsizdigin qamtamasyz etý» jobasyna qatysty bir-eki aýyz pikirin aıtyp berýin ótingen edik. О́ńir basshysy bul másele jónindegi tujyrymyn bizge mándi de maǵynaly ári qysqa da nusqa túrinde bylaısha jetkizdi.
-О́ńirde sońǵy jyldary ótkizilgen ári ótken qazan aıynyń 22-si kúni qaıtadan qolǵa alynǵan «Halyq qaýipsizdigin qamtamasyz etý» jobasynyń basty maqsaty turǵyndar men jergilikti atqarýshy organdar, sonymen birge tutastaı memlekettik bılik arasyndaǵy ózara is-qımyldar men qarym-qatynastardy tereńdete túsý bolyp otyr. Meniń oıymsha bul jalań maqsat bolmaýǵa tıis. eń bastysy atqarylǵan ister men qolǵa alynǵan sharalardyń nátıjesi bolýyna basa nazar aýdarylǵany jón. Mysaly keıbir derekterge nazar aýdarsańyz aýqymdy jumystar qolǵa alynǵany baıqalady. Durys, jón-aq. Sonymen birge onyń nátıjesi qandaı ekendigine kóńil bólinse –joba tolyqqandy bola túseri anyq. Ásirese teris aǵymda júrgen azamattary oń jolǵa burý, olardy jumysqa ornalastyrý, kásip ashqysy keletinderge qoldaý kórsetý máseleleri júıeli túrde júzege asyrylýǵa tıis.
Árıne bul óte oryndy da, qonymdy oı-pikir ekeni anyq. О́ńir basshysynyń osy oıly usynystarynan keıin júrgizilgen «Halyq qaýipsizdigin qamtamasyz etý» jobasynyń keıbir nátıjelerine kóz júgirtsek aldyńǵy jyldardyń qorytyndylary boıynsha oblysta qylmys deńgeıi birshama tómendegen. Sonyń ishinde osy aralyqta oblysta dástúrli emes dindi ustanýshylardyń da sany ájeptáýir kemigenin kóremiz. Salystyrmaly túrde alǵanda bul táýir nátıje.
О́ńirde búgingi kúnderi «Halyq qaýipsizdigin qamtamasyz etý» jobasy odan ári jalǵasyp keledi.
Temir QUSAIYN,
«Egemen Qazaqstan»
AQTО́BE