«Balapandy kúzde sanaıdy» degen bar. Qostanaı óńirindegi aýylsharýashylyǵy salasynda jyl boıǵy etken eńbektiń qaıtarymy qorytyndylandy.
Qashannan Qostanaı elimizdiń astyqty óńiri sanalady. Dalany da maldyń tuıaǵy tozdyratyn. Bıyl qystyń sozylyńqy bolǵany sharýany da, dıqandy da qobaljytqan edi. Jaz aılarynda jetkilikti túsken ylǵal, dıqan eńbegi men óndiriske engizilgen ozyq tehnologııalar kóshti túzep jiberdi. Oblys dıqandary 5 mıllıon 200 myń tonna astyq jınady. Bul jalpy elimizdegi jınalǵan astyqtyń tórtten birin quraıdy.
Gektar aınalymy 12 sentnerden asyp jyǵyldy. Onyń syrtynda kartoptyń gektarynan 400 sentnerden kelip, 72 myń tonna jınaldy, 20 myń tonna kókónis taǵy bar. Fedorov aýdanyndaǵy «Býgreı» sharýa qojalyǵynda gektar aınalymy 34,7 sentnerden keldi. Bul oblys sharýashylyqtary arasynda eń joǵary kórsetkish boldy. Onyń izin ala «Malyshko Iý.M» sharýa qojalyǵy 32,2, «Janahaı» sharýa qojalyǵy gektarynan 25 sentnerden altyn dán jınady. Torǵaı óńiriniń qýańshylyǵy kóp, qatal tabıǵatyna qaramastan dıqandar gektaryna 10 sentnerden asyryp sapaly bıdaı aldy.
Al bıyl sharýanyń taıaǵy qutty bolǵan syńaıly. Búginge deıin 74 myń tonna et, 358 myń tonna sút, sonymen qatar 492 mıllıon dana jumyrtqa óndirildi. Malsharýashylyǵynda bar túliktiń sany kóbeıdi, mal ósiretin agroqurylymdardyń sany 1294 bolyp otyr.
– Bolashaq ónimniń negizi durys qalanǵanda tabysqa jetemiz. Tuqym tolyq kólemde sebildi. Par alqaptary tórt ret óńdeldi, 2 mıllıon gektardan asa súdiger jyrtyldy. Qolǵa qaraıtyn maldyń bir jarym jyldyq jemazyǵy, sondaı-aq súrlem, pishen jetkilikti daıyndaldy. О́tken jyldarmen salystyrǵanda tamaq jáne óńdeý kásiporyndary 1,5 mıllıard teńgege artyq ónim óndirdi, – dedi oblys ákiminiń birinshi orynbasary Ǵaýez Nurmuhambetov.
Esepti jyly aýylsharýashylyǵynyń ınvestorlarǵa tartymdylyǵy baıqaldy. Bıyl óńirdegi agroónerkásip kesheniniń negizgi kapıtalyna salynǵan qarjy kólemi 16 paıyzǵa ósip, 32 mıllıard teńgeni qurady. Sonyń ishinde 12,5 mıllıard teńge aýylsharýashylyǵy tehnıkalaryn jańalaýǵa jumsalǵan. Munyń ózi saladaǵy eńbek ónimdiligin 44 paıyzǵa ósirýge qol jetkizdi, aýylsharýashylyǵynyń eksporttyq qýaty 24 paıyzǵa artty, 275 mıllıon dollardyń ónimi jóneltildi.
Aýylsharýashylyǵy alqaptaryn ártaraptandyrý isi jyldan-jylǵa jyldamdata júrgizilip keledi. Qazir bıdaıdyń kólemi qysqaryp, ol barlyq alqaptyń 62 paıyzy bolyp otyr. Sonyń arqasynda burshaq tuqymdastar sebiletin alqap – 37, jemazyq shóbi – 18, maıly daqyldar 85 paıyzǵa ulǵaıdy. Al aýylsharýashylyǵyn damytýda sıfrlandyrý baǵdarlamasynyń áseri mol bolatynyn da bıylǵy jumystar kórsetti. Eginsharýashylyǵy men malsharýashylyǵynda qatar júrgizilgen jumystar búginde oń nátıjesin kórsete bastady. «Olja Sadchıkovskoe» jáne «Troıana» sharýashylyqtarynda naqty eginsharýashylyǵy, «Terra» sharýashylyǵynyń mal bordaqylaý alańy men «Olja Sadchıkovskoe» sharýashylyǵynda taýarly-sút fermasynda «aqyldy mal fermasy» jobalary engizildi. Qazirdiń ózinde osy sharýashylyqtarda 1 mıllıard teńgedeı únem jasalǵan.
Bıylǵy aýylsharýashylyǵyn osylaı kóterińki kóńil kúımen aıaqtaǵan Qostanaı óńiriniń dıqan-sharýalary tabysty jumysty ári qaraı jalǵastyrýǵa kirisip ketken. Investısııa qarjysyna oblysta aýylsharýashylyǵy ónimderin tereń óńdeý kásiporny salynyp jatyr. Arqalyqta ashylatyn zamanaýı, qýatty et kombınaty Torǵaı óńirinde mal basyn kóbeıtýge jol ashady. Sıfrlandyrý isi jalǵasady.
Árıne aýyl sharýashylyǵynda túıindi máseleler de joq emes, Qostanaıda jınalǵan astyqtyń kólemi Qazaqstannyń soltústik óńirlerindegi kórshi oblystardan asyp ketken joq. Munyń ózi aldaǵy ýaqytta ilkimdiliktiń, izdenisterdiń kerek ekendigin aıǵaqtaıdy.
Oblys ákimi Arhımed Muhambetov bıylǵy tabysty jyl úshin eńbekkerlerge rahmet aıta otyryp, oza shapqandarǵa laıyqty marapattar tabys etti.
Názıra JÁRIMBET,
«Egemen Qazaqstan»
Qostanaı