Qazaq halqynyń uly aqyny Shortanbaı Qanaıulynyń 200 jyldyq toıy ótip, jyraýǵa arnalǵan derekti fılm túsirildi. Arnaıy ekspedısııa Almaty – Taldyqorǵan – Astana – Qaraǵandy jáne aqynnyń máńgilik mekeni Shet aýdanynyń Aqsý – Aıýly aýylynda zarzaman jyrshysynyń izi qalǵan jerlerinde bolyp, taǵzym etti.
Astanada biregeı tulǵanyń aǵartýshy qaıratkerligine arnalǵan derekti fılmniń tusaýkeseri ótti. Jazýshy-shortanbaıtanýshy Kámel Júnistegi, kınorejısser Qalıla Omarov bastamasymen túsirilgen kartınada ar-ujdandy joǵary ustaýǵa, ata-saltty ardaqtap, ulttyq dástúrdi umytpaýǵa úndegen Shortanbaı jónindegi ómirbaıandyq derekter jan-jaqty saralaı berilgen. Bul rette Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, fılm rejısseri Q.Omarov aqyn murasyn tanytýda ósken ortasy men ótkergen zamanyn tarazylaý basty maqsat bolǵanyn aıtady.
– Shortanbaı – zarzamannyń bel ortasyndaǵy úlken aqynymyz. XIX ǵasyrdaǵy orys otarshyldyǵynyń basybaıly saıasatyna ashyq qarsy shyǵyp, óz pozısııasyn shyǵarmashylyǵyna altyn dińgek etken tulǵa. Kıno ekspedısııamyzdyń basty maqsaty – Shortanbaıdyń sońynan materıaldyq turǵydan, rýhanı turǵydan ne qaldy degen suraqqa jaýap izdedik, – degen ol Shortanbaıdyń asataıaǵy men óz qolymen jazyp bergen duǵasy syndy birneshe qundy jádigerler tabylǵanyn aıtady.
Al Shortanbaı jyraý murasyn zertteýge sanaly ǵumyryn arnaǵan jazýshy Kámel Júnistegi jyraýlar poezııasynyń ulttyq bolmysymyzdyń qalyptasýyndaǵy yqpalynyń zor bolǵandyǵyna, sonyń arasynda el men jerdiń muńyn jyrlaǵan Shortanbaı Qanaıulynyń ádebıet tarıhyndaǵy orny erekshe ekenine toqtaldy.
– Aqyn Kenesary hannyń ult-azattyq qozǵalysyna tileýles jaqtasy boldy. Shortanbaı el muńyn jyrlap qana qoımaı, el ómirin túzeý úshin óz jolyn usynyp, kúrese bilgen qaıratker. Onyń tulǵasyn ulyqtaı bilý esti eldiń laıyqty áreketi bolsa kerek, – deıdi ol.
«Áýelgi qorlar zor boldy,
Sondaı zorlar qor boldy,
Jón bilmegen jamandar
El bılegen bek boldy!», – dep taısalmaı jyrlaǵan Shortanbaı úlgisin jazýshy Muhtar Maǵaýınniń «otarshyldyq buǵaýǵa moıymaǵan, erkindik ańsaǵan halyqtyń asqaq rýhynyń kórinisi» dep ózgeshe qubylysqa balaýy tegin bolmasa kerek. Derekti kartınanyń premerasyna kelgen qalyń qaýym jyraý ómir keshken zamana shyndyǵyn tereń túısinip, baba rýhyna taǵy bir márte taǵzym etti.
Aıa О́MIRTAI,
«Egemen Qazaqstan»