Úkimet otyrysy qurylys jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵyn sıfrlandyrýǵa arnaldy

Tıimsiz sýbsıdııalar sany qysqarady

Agroónerkásiptik keshendi damytýdyń 2017-2021 jyl­darǵa arnalǵan memlekettik baǵ­darlamasyn iske asyrý jónin­de Aýyl sharýashylyǵy vıse-mınıstri Arman Evnıev baıandama jasady. Onyń aıtýynsha, Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes óńdelgen ónim eksportyn 5 jyl ishinde keminde 2,5 esege ulǵaıtý mindeti qoıylǵan bolatyn. Osyǵan sáıkes, Úkimet bıyl shilde aıynda agroónerkásiptik keshendi damytýdyń 2021 jylǵa deıingi memlekettik baǵdarlamasyn ózektendirip, qaıta bekitken.

− Bıyl ekinshi jarty­jyl­dyq­tan bastap shaǵyn jáne orta sharýa qojalyqtaryna negizdeletin etti mal sharýashylyǵyn damytý boıynsha uzaqmerzimdi salalyq baǵdarlama iske asyryla bastady. Bul úshin arnaıy jeńildetilgen «Sybaǵa» kredıttik ónimin iske qostyq. Búginde 600-den as­tam fermer kredıt aldy. Fer­merlik sharýashylyqtardyń iri qara satyp alý boıynsha jyl­dyq jospary 50 myń basty qu­­raıdy. 11 aıda 67 myńnan astam basqa ótinim qabyldandy, 55 myń basqa arnalǵan kredıt maquldanyp, berildi, – de­di A.Evnıev. Mınıstrliktiń má­li­metine qaraǵanda, bıylǵy 11 aı­dyń nátıjesi boıynsha sıyr etin eksporttaý kólemi 14,5 myń tonna bolǵan. Jyl sońyna de­ıin sıyr etiniń eksporty josparlanǵan 15 myń tonnadan asyp túspek. Sondaı-aq salalyq sút baǵdarlamasy sút óndirý kó­lemin 10 jylda 1 mln tonnaǵa deıin arttyrýdy kózdeıdi. Maq­satqa jetýdiń ındıkatıvtik kór­setkishteri aıqyndaldy. 2027 jylǵa deıin qýattylyǵy 400 bas­qa deıin jetetin jańa 527 ot­ba­sylyq, qýattylyǵy 400 basqa deıin jetetin 19 óndiristik taýarly sút fermalaryn ashý jos­parlanyp otyr. Mınıstrliktiń málimetinshe, dál uıymdasqan sha­rýashylyqtar súttiń negiz­gi bóligin beredi. Atalǵan sharýa­shy­lyqtar 2017 jylmen salys­tyrǵanda, 10 aıdyń ishinde 7,8%-ǵa kóp sút óndirgen. Al jeke qosalqy sharýashylyqtar osy ýaqyt aralyǵynda nebári 1,9%-ǵa ǵana artyq sút óndirgen.

Aýyl sharýashylyǵy vıse-mınıstri ınvestısııalyq sýbsıdııalaý boıynsha ózgerister oryn alǵanyn, endi ınvestısııalyq salymdardy óteý úlesi barlyq pasporttar boıynsha 25 paıyz bolyp belgilengenin atap ót­ti. Memlekettik qoldaý shara­la­rynyń tıimdiligin arttyrý sheńberinde tıimsiz sýbsıdııalar sany qysqaratynyn aıtty. 

− Mundaı sýbsıdııalarǵa ósim­dik sharýashylyǵyndaǵy gektarlyq, mal sharýashyly­ǵyn­daǵy ónimdilikti sýbsıdııalaý jatqyzylady. Reformalaý qo­rytyndysy boıynsha 54 sýb­sıdııa túrinen 34 sýbsıdııa qa­lady. Qalǵandary barynsha oń­taı­lan­dyrylyp, jyl sońyna deıin tolyq avtomattandyrylady, – dedi ol. 

Vıse-mınıstrdiń esebine sáı­kes, Qazaqstannan Qytaıǵa eksporttalatyn aýyl sharýashylyǵy ónimderiniń kólemi 42 paıyzǵa ulǵaıǵan. 

− Qazir kóptegen aýyl sharýa­shyl­yǵy taýarlary – balyq ónimi, asyl tuqymdy jylqylar, muzdatylǵan qoı eti, bal, bıdaı kebegi, soıa burshaǵy, soıylatyn jylqylar, sıyr eti, jońyshqa, un, ósimdik maıy, arpa, júgeri Qytaı naryǵyna jiberilip otyr. Osy arqyly toǵyz aıdyń qorytyndysy boıynsha Qytaı eline aýyl sharýashylyǵy ónimderiniń eksporty 42 paıyzǵa ulǵaıdy. Iran tarapymen tiri qoıdy, tońazytylǵan ári sal­qyn­datylǵan qoı etin, sıyr etin, jumyrtqany jetkizýge arnal­ǵan veterınarııalyq talaptar kelisildi. Al bıyl tiri mal jetkizýge qoıylatyn talaptar­dy kelisý josparlanyp otyr. Son­daı-aq iri qara jáne usaq maldy Saýd Arabııasyna, al et pen et ónim­­­derin, taýyq jumyrtqasyn Bi­rik­­ken Arab Ámirlikterine jet­ki­­zýge qatysty shekteýler aly­­nyp tastaldy, – dedi A.Ev­nıev.

Vıse-mınıstr qazaqstandyq 171 kásiporyn aýyl sharýa­shy­lyǵy ónimderin eksporttaýǵa quqyq beretin sheteldik elder tizimine engizilgenin atap ótti. 153 kásiporyn túrli agroónerkásip kesheni ónimderin Qytaıǵa eksporttaý quqyǵyna ıe bolsa, 17 balyq óńdeýshi kásiporyn Eýroodaqqa balyq ónimderin eksporttaýǵa ruqsat alǵan.

Ekonomıkalyq mańyzy bar tujyrymdama bekitildi

2020-2025 jyldarǵa ar­nal­ǵ­an ındýstrııalyq-ınno­va­sııa­lyq da­mý memlekettik baǵdar­la­masynyń tujy­rym­da­masyn In­vestısııalar jáne damý mı­nıstri Jeńis Qasymbek tanys­tyrdy. Onyń aıtýynsha, atalǵan baǵ­darlamada ishki naryqty otan­dyq taýarlarmen toltyrý, óń­deý ónerkásibindegi eks­porttaýshylardy qoldaý, shetel­dik ınvestısııalardy qosa al­ǵanda, jekeleı ınves­tısııa­lardy tartý arqyly iri, úzdik jobalardy iske asyrý, «qara­paıym zat­tar ekonomıkasyn» damytý kóz­del­gen. 

− Búginde óńdeý óner­ká­si­biniń ósimi men básekege qabi­let­­tiligin arttyrý úshin úsh ne­giz­gi másele anyqtaldy. Birin­shi, óńdeý ónerkásibiniń ne­giz­gi kapıtalyna salynatyn ın­vestısııa aǵynynyń jetis­peýi. 2010-2017 jyldar araly­ǵynda negizgi kapıtalǵa salyn­ǵan ın­vestısııa­lar 2,3 ese ósti. Alaı­da, bul ósim qarqyny sala­nyń jal­py qosylǵan quny­men sa­lys­tyr­ǵanda negizgi saý­da serik­­tes­terinen artta ekenin kór­se­­tedi. Mysaly, Qazaq­stan­daǵy kór­setkish – 17%, Reseıde – 20% jáne Eko­nomı­ka­lyq yn­tymaqtastyq já­ne damý uıy­my elderi boıynsha – 26%. Ekin­shiden, óńdeý óner­kásibinde ju­mys isteıtin kásip­oryn sany 1,3 ese ósti. Biraq bul sala bo­ıynsha Reseıden (2,2 ese) jáne Ekonomıkalyq ynty­maq­tastyq jáne damý uıymy elderi­nen (shamamen 6 ese) artta qalyp otyrmyz, – dedi J. Qasymbek. 

Úshinshi, shyǵarylatyn ónim­niń «kúrdeliligi» tómen. Garvard ýnıversıtetiniń «ekonomıkalyq kúrdelilik» kórsetkishi boıynsha Qazaqstan 84-shi oryndy ıelenip otyr, Reseı – 48 jáne Belarýs – 31-orynda. Atalǵan mejeli kór­setkishterdi arttyrý jospary baǵdarlamada jan-jaqty naq­tylanǵan. J.Qasymbektiń baıan­damasynda bolashaqta elde­gi kásiporyndar úsh topqa bóli­netindigi aıtyldy. 

− Birinshi top «Myqty tyl» – bul óńdeý ónerkásibi kásip­oryn­dary, olardyń esebinen halyq tutynatyn taýarlardy qosa al­ǵanda, otandyq ónimniń kólemi men assortımenti keńeıti­ledi. Sondaı-aq bolashaq eksport­taýshylardyń pýly qurylady. Ekinshi top – «Básekege qabiletti óndi­rýshiler». Bul – jumys isteı­tin eksporttaýshylar, olar­dyń mindeti – eksporttyq taýarlar nomenklatýrasyn ke­ńeıtý jáne kúrdeliligin arttyrý. Úshinshi top – «Salmaqty or­talyqtar», onyń ishinde ba­zalyq salalardaǵy, sondaı-aq transulttyq kompanııalar men sheteldik ınvestorlar qa­ty­­sa­tyn iri, kapıtaldy qajet ete­tin jobalar, – dedi J.Qa­sym­bek. 

Taqyrypty qorytyndylaý sózinde Úkimet basshysy B.Sa­ǵyn­taev tujyrymdamanyń Mem­­le­ket basshysy júktegen min­det­terge saı keletinin atap ót­ti. 

Turǵyn úı salasyn sıfrlandyrýdyń artyqshylyǵy mol

Jıynda talqylanǵan ke­le­si másele turǵyn úı-kom­mýnaldyq sharýashylyǵyn sıfr­landyrýǵa arnalǵan bolatyn. Bul týraly baıandama jasa­ǵan Investısııalar jáne damý mı­nıstri J.Qasymbek kóppá­terli úılerge ornatylatyn esepteý quraldarynyń paıdasyn túsin­dirdi. Mınıstrdiń aıtýyn­sha, kóppáterli úıdiń jalpy jy­lýyn esepteıtin quraldardy orna­tý arqyly aı saıynǵy tólem­aqyny 36 paıyzǵa azaıtýǵa bola­dy. Máselen, 60 sharshy metr­lik eki bólmeli páterdiń jylýy úshin aqynyń kólemi orta­sha eseppen 2 720 teńgege deıin tómendeıdi. Al respýblıka bo­ıynsha jyl saıyn 32,5 mlrd teńgeni únemdep otyrýǵa múm­kin­dik bar. 

− Osy oraıda Aqtóbe qala­syn­da jalpyúılik jylýdy esepteý quraly men avtomatty jylý pýnktin ornatqannan ke­ıingi únemdeý sharalaryn mysal retinde keltirýge bolady. О́tken jyly 29,8 sharshy metrlik páterdiń qazan aıyn­daǵy jylýy úshin 3 547 teńge tólendi. Jylýdy esepteý quraly men avtomatty jylý pýnk­tin ornatqannan keıin 2018 jyl­dyń qazan aıynda jylytý quny 466 teńgeni qurady, ıaǵnı únem­delgen qarjynyń kólemi – 3 081 teńge nemese 86,8 paıyz, – dedi J.Qasymbek. Mınıstrdiń málimetine sáıkes, respýblıka boıynsha kóppáterli turǵyn úılerde esepteý qurylǵylaryn ornatý kórsetkishi 45 paıyzdy quraıdy. Iаǵnı búginde 50 myńǵa jýyq úıge arnaıy qurylǵy or­na­tylǵan, endi 62 myńy qajet eken­digi anyqtalyp otyr. 

− Búginde qanatqaqty rejimde «e-SHANYRAQ» dep atalatyn Turǵyn úı qory men Turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵynyń biryńǵaı aqparattyq júıesin qurdyq. Jobany iske asyrý aıasynda jyldyń sońyna deıin e-SHANYRAQ-qa 190 kóppáterli turǵyn úıdi qosý kózdelip otyr. Qazirgi ýaqytta 1405 kóppáterli turǵyn úı tehnıkalyq pasporttar men 3862 esepteý qurylǵysy júıege qosylǵan, – dedi J.Qa­symbek. Onyń aıtýynsha, jyl sońyna deıin kóppáterli tur­ǵyn úılerge shamamen 2 myń­­nan astam tehnıkalyq pas­port jáne 4 myńnan astam esep­teý  qurylǵysyn qosý jospar­lanǵan. Aldaǵy tórt jylda kór­setkish 100 paıyzǵa jetedi degen boljam bar. 

Máseleni qorytyndylaǵan Úkimet basshysy B.Saǵyntaev qurylys jáne turǵyn úı-kom­mýnaldyq sharýashylyǵyn sıfr­landyrýǵa arnalǵan barlyq joba­lardy jyl sońyna deıin aıaq­taýdy tapsyryp, atalǵan joba­lardyń ekonomıkalyq tıim­di­ligin taǵy bir ekshep alý qajet­tigin aıtty.