«Sıfrly Qazaqstan» baǵdarlamasynyń barysy qaraldy

О́ziniń kirispe sózinde G.Isımbaeva: «Bú­gin biz baǵdarlamany iske asyrýdyń ara­lyq «qorytyndylaryn», onyń qol jet­ken nátıjelerin jáne nazar aýdarý­dy, she­shýdi talap etetin problemaly tus­taryn talqy­laıtyn bolamyz», deı kelip memlekettik baǵdar­lamanyń mańyzyna toqtalyp ótti. 

Bir jyl ishinde «Sıfrly Qazaqstan» baǵdarlamasyn júzege asyrý boıynsha biraz is-sharalar atqaryldy. Depýtattyq korpýs ta ony ilgeriletýge barynsha qoldaý kórsetýde. Osy jyldyń ózinde ǵana Parlament sıfrlandyrýdy damytýǵa yqpal etetin elektrondy saýda máselelerin retteıtin zańnamalyq normalar qabyldady. Buǵan qosa ınnovasııalyq belsendilikti arttyrý jáne venchýrlik kapıtal naryǵyn yntalandyrý maqsatynda keıbir zańnamalyq aktilerge venchýrlik qarjylandyrý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly zań qabyldandy. Astanada jaqynda ashylǵan Astana Hub IT-startaptar halyqaralyq tehnoparkiniń tolyqqandy jumys isteýi úshin Salyq kodeksine «Astana hab» halyqaralyq tehnologııalyq parkine qatysýshylarǵa salyq preferensııalaryn berýge qatysty zańnamalyq túzetýler engizdi. Osyǵan qosa elektrondy eńbek bırjasyn qurýǵa arnalǵan quqyqtyq negizder normalyq jaǵynan baıandy etildi. 

Osydan keıin sóz negizgi baıandamany jasaý úshin Aqparat jáne kommýnıkasııa­lar mınıstri Dáýren Abaevqa berildi. «Prezıdentimiz Úshinshi jańǵyrý jolynda turmysymyzǵa sıfrly tehnologııalardy engizýdiń qajettiligin aıtyp, «Sıfrly Qazaqstan» baǵdarlamasyn jasaý týraly naqty tapsyrma berdi. Bul der kezinde jasalǵan usynys. О́ıtkeni búgin sıfrlandyrý dúnıe júzi boıynsha, óte aýqymdy trendke aınalyp otyr. Qazir álem elderiniń damý kórsetkishi de osy salamen baǵalanady. Tek Eýroodaq elderiniń ózinde 2017 jyly ónerkásiptik sıfrlandyrý baǵyty boıynsha 30-ǵa jýyq ulttyq jáne aımaqtyq bastama qolǵa alynǵan. 

«Indýstrııa 4.0» elementterin sátti engizý bul bizdiń elimizdiń ulttyq qaýipsizdigine de oń áserin tıgizetin sharýa. Elbasy atap ótkendeı, «Sıfrly Qazaqstan» baǵdarlamasynyń tamyry tereńde jatyr. Baǵdarlama bizdiń ómirimizge aýqymdy ózgeris ákeletin, zaman talabyna saı bolashaqqa túrli baǵyttar ashatyn bazıske aınalmaq», dedi mınıstr.

Odan ári D.Abaev baǵdarlamanyń mańyzy men ony iske asyrýdyń negizgi máselelerine toqtaldy. Onyń negizgi aspektileri mynadaı: birinshiden, kásipkerlik ortada básekege qabilettilik artady. Sıfrly ekonomıkany aýqymy shekteýli, memlekettiń kómegine ǵana júginip otyrǵan kompanııalar arqyly qarqyndy damytý múmkin emes. Ekonomıkadaǵy basty basymdyq jeke bızneske berilýi tıis. Ekinshiden, joǵary esepteýler, jasandy ıntellekt, mashınalyq bilim berý, úlken derekter qory, ınternet zattar men taǵy basqa da tehnologııalardy erkin ıgerýdi qolǵa alý mańyzdy. Sarapshylardyń aıtýyna qaraǵanda, jasandy ıntellektini engizý (robot tehnıka) 2030 jyly álemdik ishki jalpy ónimge 14% ósim beredi. Bul Qytaı men Úndistannyń óndiristik kásiporyndarynyń qazirgi jıyntyq kóleminen de artyq kórsetkish. 

 Úshinshiden, kadr daıyndaý isine basa mán berý qajet.  Qazir IT-salasynyń qyzmetkerleri álem boıynsha eń qajetti mamandyqtar tiziminde ekinshi orynda tur. Osy oraıda sheteldik jumys berýshilerge joǵary deńgeıli kadrlar aýadaı qajet. Sondyqtan ozyq bilimi bar azamattardy ýysymyzdan shyǵaryp almaý basty talaptardyń biri. Osyǵan Qytaıdyń tájirıbesin mysalǵa keltirýge bolady. Olar bıyl, shetelderde qyzmet istep, tabys taýyp júrgen 432 myń IT-mamanyn elge qaıtaryp alǵan. 

Sonymen birge mınıstr zańnamalyq qamtamasyz etýlerdiń joǵary deńgeıde bolmaǵy asa qajetti faktorlardyń biri eken­digin atap, osyǵan oraı depýtattardyń ondaı zańnamalardy jedel qabyldap jatqandary úshin alǵysyn bildirdi. Odan ári D.Abaev baǵdarlamanyń búgingi tańǵa deıin qalaı oryndalyp jatqanyna toqtaldy. Basqarýshylyq jaǵyna toqtalatyn bolsaq, ústimizdegi jyldyń aqpan aıynda Prezıdenttiń tapsyrmasymen bes mınıstrlikte «sıfrly vıse-mınıstr» laýazymy ashyldy. «Ekonomıka salalaryn sıfrlandyrý» baǵyty boıynsha sıfrly tehnologııalardy engizýdi josparlap, «aqyldy óndiris» deńgeıine ótýdi baǵdar­laıtyn 100 kompanııa anyqtaldy. Jeti úlgi­li sıfrly fabrıka qurylyp jatyr. Otyn-energetıka men ken metallýrgııalyq keshen­der kásiporyndarynda jańa tehnologııa­lar relsine aýystyrý júrip jatyr. Osynyń arqa­synda keıbir munaı-gaz sektory kásip­oryn­darynda munaı óndirý 2,5 paıyzǵa artty, al shyǵyndar 10 paıyzǵa azaıdy. 

Odan ári mınıstr agroónerkásiptik keshende nesıeler men kepildikter alýǵa tapsyrys berý avtomattandyryla bastaǵanyn aıtty. О́tken jyly 40 myń fermer 400 mln teńgeniń nesıesin onlaın rejimde alǵan. 2021 jyly osy prosess tolyqtaı avtomattandyrylmaq. Naqty jer ıgerý baǵdary sheńberinde búgingi tańda egistiktiń 100 jáne jaıylymnyń 24 pa­ıyzy elektrondy kartalarǵa engizilgen. Bul 42 mln gektar jer degen sóz. 

Qarjylyq tehnologııalar men qolma-qol aqshasyz tólemderdi arttyrý baǵyty bo­ıynsha Salyq kodeksine ózgerister engizilip, 2018 jyldyń 1 qańtarynan bastap osy salada qyzmet etetin ShOB sýbektileri korporatıvtik jáne jeke tabys salyqtarynan bosatylǵan. 2018 jyldyń 1 sáýirinen bastap «ASTANA-1» aqparattyq júıesi engizilip, sol arqyly 680 myńnan artyq elektrondy keden deklarasııasyn toltyrǵan. Sondaı-aq «Elektrondy shot-faktýra» júıesi engizilip, oǵan QQS tóleıtinderdiń 75 paıyzy engizilgen. 

Mınıstr qarjylyq sektordy sıfr­landyrýdaǵy draıverlerdiń biri bank sektory ekenin atady. Búgingi tańda damyǵan elder bankteriniń nesıelik bólimindegi jumystyń 76 paıyzyn jasandy ıntellekt atqarady. 

Qazir Qazaqstanda kórsetiletin memlekettik qyzmetterdiń jalpy sany 741 bolsa, sonyń 454-i avtomattandyrylǵan. Áleýmettik eńbek salasynda elektrondy eńbek bırjasy engizilip, onyń qyzmetin 81 myńnan artyq ju­mys berýshi men 373 myń jumys izdeýshi alǵan. Densaýlyq saqtaý salasynyń 700 uıymynda medısınalyq qujattar qaǵazsyz júrgizilip, 13,3 mln adamnyń naýqas tarıhy elektrondy pasporttarǵa kóshirildi. 

Aqyldy qalalar qurýdyń halyqaralyq tájirıbesin zertteýdiń nátıjesinde Smart-Sıtı tujyrymdamasy ázirlendi. Negizinen sıfrlandyrýdyń 5 basym baǵyttary aıqyndalǵan, olar: densaýlyq saqtaý, bilim berý, qaýipsizdik, kólik jáne TKSh. Búgingi tańda barlyq oblystar men respýblıkalyq qalalardyń ákimdikteri osy baǵyttaǵy jobalardy iske asyrýdy qolǵa aldy. Máselen, Astana qalasynda «Sergek» júıesi engizilip, sonyń arqasynda jol-kólik oqıǵalary 16 paıyzǵa azaıdy. 

Sonymen birge mınıstr mektepke deıingi mekemelerge balalardy qabyldaý avtomattandyrylǵanyn jetkizdi. Al mektepterde elimizdiń 90 paıyz oqýshylary elektrondy kúndeliktermen qamtamasyz etildi. Aýyldyq eldi mekenderdi keń jolaqty ınternetpen qamtamasyz etý jobasy da iske asyrylýda. Ol 1249 aýyldy qamtıtyn bolady. 

Mınıstr bıylǵy qarashada tusaýkeseri bolǵan «Astana hab» tehnologııalyq parki týraly aıta kelip, ol jyl boıy 49 mln teńgeniń ınvestısııasyn tartatyn 20 startap-jobany tańdap alǵanyn jetkizdi. Qazir úshinshi akselerasııa baǵdarlamasy júrgizilýde, ol 38 jobany tańdap aldy, dedi mınıstr. Sóziniń qorytyndysynda D.Abaev osy jyly sıfr­landyrý sharalarynyń arqasynda jobamen 58,3 mlrd teńgeniń ekonomıkalyq tıimdiligine qol jetkiziletinin atap ótti. 

Qosymsha baıandamany Májilistiń Áleý­mettik-mádenı damý komıtetiniń tór­aıymy Gúlnár Yqsanova jasady. Ol baǵdarlamanyń mańyzyn túsiný úshin bazalyq ındıkatorlar men kórsetkishterdiń mańyzyn túsiný kerektigin aıtty. Alaıda bizde ındıkatorlar bir-birimen ózara baılanyspaıdy. Sondyqtan olardyń kóptegen baǵyttary jeke bıznes-josparlar ázirleýdi talap etedi, deı kelip ınvestısııalar tıimdiliginiń kórsetkishterine, bazalyq kórsetkishterdi anyqtaý men qoldaný máselelerine jáne t.b taldap, arasynda synı pikirler de bildirdi. 

Osydan keıin D.Abaev depýtattar saýalyna jaýap berdi. 

Jaqsybaı SAMRAT,

«Egemen Qazaqstan»